Elektrikçi iş ayakkabıları, elektriksel risk bulunan çalışma alanlarında kullanılmak üzere farklı yalıtım, taban ve mekanik koruma özellikleriyle üretilen özel iş ayakkabıları ve botlardır. Elektriksel yalıtım gereken uygulamalarda ürünün yalnızca “elektrikçi ayakkabısı” olarak adlandırılması yeterli değildir; ilgili elektriksel testleri, standardı ve üretici tarafından belirtilen kullanım şartları kontrol edilmelidir.
EN ISO 20345 kapsamındaki SB, S1 veya S3 gibi güvenlik sınıfları mekanik güvenlik özelliklerini tanımlar ve tek başına elektriksel yalıtım anlamına gelmez. Elektriksel risk için ürünün dielektrik veya elektriksel izolasyon performansı ayrıca doğrulanmalıdır. Antistatik ve ESD özellikler de elektrik yalıtımıyla aynı değildir.
Elektrikçi iş ayakkabısı, elektriksel risklerin bulunduğu çalışma alanları için seçilen ve modele göre elektriksel yalıtım performansı ile mekanik ayak korumasını bir arada sunabilen profesyonel iş ayakkabısıdır.
Elektrikçi ayakkabılarında ürünler arasında önemli teknik farklılıklar bulunabilir. Bazı modeller elektriksel izolasyon amacıyla özel olarak test edilirken bazı ürünlerde öncelik koruyucu burun, delinme koruması, kayma performansı veya diğer mekanik özellikler olabilir. Bu nedenle ürünün teknik belgesi esas alınmalıdır.
Elektriksel olarak izole veya dielektrik ayakkabılar, belirli test ve kullanım koşullarında elektrik akımının kullanıcı üzerinden geçme riskini azaltmaya yönelik yalıtım performansı sağlayan kişisel koruyucu donanımlardır.
Gerçek elektriksel koruma seviyesi ürünün tasarımına, standardına, elektriksel sınıfına, test koşullarına ve üretici talimatlarına bağlıdır. “Kauçuk tabanlı” veya “elektrikçi tipi” gibi ifadeler tek başına dielektrik koruma kanıtı değildir.
EN 50321-1, canlı elektriksel bölümlerde veya bunların yakınında çalışma için kullanılan elektriksel olarak yalıtkan ayakkabı ve çizmelere yönelik gereklilikleri kapsar.
Bu standart kapsamındaki ürünlerde elektriksel koruma sınıfı ve izin verilen kullanım koşulları açıkça değerlendirilmelidir. Elektriksel sınıf yükseldikçe test ve kullanım gerilimleri de değişir. Doğru sınıf, işyerinin elektriksel risk değerlendirmesine göre belirlenmelidir.
EN ISO 20345 tek başına elektriksel izolasyon standardı değildir. Bu standart güvenlik ayakkabılarındaki koruyucu burun ve farklı mekanik, zemin ve çevresel performans özelliklerini tanımlar.
Bir ürünün SB, S1, S1P veya S3 olması elektrik çarpmasına karşı dielektrik koruma sağladığını göstermez. Elektriksel yalıtım gerekiyorsa ilgili elektriksel test ve sertifikasyon ayrıca kontrol edilmelidir.
Bazı elektrikçi iş ayakkabılarında 18 kV gibi elektriksel test değerleri belirtilir. Bu değer ürünün üretici tarafından tanımlanan belirli test koşullarındaki elektriksel performansıyla birlikte değerlendirilmelidir.
18 kV test ifadesi tek başına ürünün 18.000 voltluk bir sistemde sürekli ve sınırsız şekilde güvenle kullanılabileceği anlamına gelmez. Çalışma gerilimi, test gerilimi, test süresi ve kullanım şartları birbirinden farklı kavramlardır.
20 kV olarak belirtilen elektrikçi botlarında da değer ürünün teknik föyünde açıklanan test yöntemi ve kullanım koşullarıyla birlikte okunmalıdır.
Elektriksel risk değerlendirmesinde yalnızca ürün başlığındaki voltaj değerine güvenilmemeli; ürün standardı, elektriksel sınıfı, izin verilen çalışma gerilimi ve üretici kullanım talimatları doğrulanmalıdır.
Hayır. Antistatik ayakkabı ile elektriksel olarak yalıtkan ayakkabı farklı amaçlara sahiptir.
Elektriksel olarak yalıtım sağlayarak elektrik çarpması riskine karşı korumaya yönelik özel performanstır.
Vücutta oluşabilecek statik elektrik yükünün kontrollü şekilde dağılmasına yardımcı olur ve elektrik izolasyonu anlamına gelmez.
ESD özelliği elektrik çarpmasına karşı yalıtım anlamına gelmez. ESD ayakkabıları elektrostatik boşalmanın kontrol altında tutulması gereken elektronik üretim ve hassas proseslerde kullanılır.
Elektriksel olarak canlı ekipman üzerinde çalışan bir personel için ESD etiketi tek başına uygun elektriksel koruma sağlamaz. Dielektrik koruma ihtiyacı varsa ilgili izolasyon standardına sahip ürün seçilmelidir.
Elektriksel korumanın yanında ayağın darbe ve sıkışma riskine maruz kaldığı işlerde koruyucu burun da gerekli olabilir.
Ürüne göre kompozit veya farklı koruyucu burun teknolojileri kullanılabilir. Elektriksel risk bulunan uygulamalarda metal içermeyen bileşenlerin tercih edilmesi mümkün olsa da yalnızca kompozit burun kullanılması ayakkabının elektriksel olarak izole olduğu anlamına gelmez.
Kompozit koruyucu burun, metal olmayan delinme ara tabanı ve metal içermeyen bağlantı parçalarıyla tasarlanan iş ayakkabıları bulunabilir.
Ancak “metal içermez” ile “elektriksel olarak yalıtkandır” aynı şey değildir. Gerçek elektriksel koruma için ürünün elektriksel test ve sertifikasyon bilgileri ayrıca doğrulanmalıdır.
Elektrik tesisatı, şantiye veya enerji sahasında zeminde çivi ve sivri cisim riski de bulunabilir. Böyle durumlarda elektriksel özelliklere ek olarak delinmeye dirençli ara taban gerekebilir.
Güncel güvenlik ayakkabısı sınıflandırmasında metal delinme koruması ile metal olmayan PL ve PS tipi korumalar ayrı olarak değerlendirilir. Elektriksel risk nedeniyle belirli bir ara taban teknolojisinin gerekli olup olmadığı işletmenin risk değerlendirmesine göre belirlenmelidir.
Elektriksel risk bulunan tesislerde kayma ve düşme riski de göz önünde bulundurulmalıdır. Güvenlik ayakkabısının dış tabanı çalışılan zemine uygun seçilmelidir.
Kayma performansı ile elektriksel izolasyon birbirinden farklı özelliklerdir. Elektriksel olarak uygun bir ayakkabının zemin koşullarına da uygun olması gerekir.
Elektriksel yalıtım performansı ürünün temizliği, nem durumu, fiziksel hasarı ve üretici tarafından belirtilen kullanım şartlarından etkilenebilir.
Islanmış, delinmiş, çatlamış, kesilmiş veya tabanı ciddi şekilde aşınmış bir elektriksel koruyucu ayakkabı kullanılmadan önce üretici talimatlarına göre değerlendirilmelidir. Elektriksel koruyucu ürünlerde düzenli görsel kontrol özellikle önemlidir.
Dış tabanda çatlak, kesik, delinme, erime veya aşırı aşınma bulunması ürünün güvenli kullanımını etkileyebilir.
Elektriksel risk için kullanılan ayakkabılar her kullanımdan önce kontrol edilmeli ve üreticinin belirttiği bakım, saklama, periyodik kontrol ve kullanım ömrü şartlarına uyulmalıdır.
Hayır. Elektriksel risklere karşı ayakkabı, iş güvenliği sisteminin yalnızca bir parçasıdır.
Gerilime ve çalışma yöntemine göre uygun elektrikçi eldiveni, yalıtkan paspas, elektriksel koruyucu ekipman, uygun el aletleri ve diğer kişisel koruyucu donanımlar da gerekebilir. Enerji kesme, kilitleme ve güvenli çalışma prosedürleri kişisel koruyucu donanımların yerine geçmez; bunlarla birlikte uygulanır.
Elektrikçi iş ayakkabısı fiyatları; elektriksel izolasyon seviyesi, ilgili test ve sertifikasyonlar, koruyucu burun, delinme koruması, saya ve dış taban teknolojisi, ayakkabı veya bot formu ve diğer mekanik güvenlik özelliklerine göre değişebilir. Elektriksel risk bulunan işlerde ürün seçimi yalnızca fiyat veya belirtilen voltaj değerine göre değil, gerçek kullanım gerilimi ve teknik uygunluk dikkate alınarak yapılmalıdır.
Uygun elektriksel standarda sahip modeller belirlenen kullanım koşullarında elektrik çarpması riskine karşı yalıtım sağlamaya yardımcı olur. Koruma seviyesi ürünün sınıfına ve teknik özelliklerine bağlıdır.
S3 sınıfı tek başına elektriksel izolasyon anlamına gelmez. Elektriksel yalıtım gerekiyorsa ürünün ilgili elektriksel standardı ve testleri ayrıca kontrol edilmelidir.
Antistatik özellik elektriksel izolasyonla aynı değildir. Canlı elektriksel bölümlere karşı dielektrik koruma gerekiyorsa bu amaç için uygun şekilde sertifikalandırılmış ürün kullanılmalıdır.
Hayır. ESD ayakkabı elektrostatik boşalmanın kontrollü şekilde yönetilmesine yöneliktir ve dielektrik elektrikçi ayakkabısıyla aynı amaçta değildir.
Ürün üzerindeki test gerilimi doğrudan izin verilen sürekli çalışma gerilimi olarak yorumlanmamalıdır. Ürünün standardı, sınıfı ve üreticinin belirttiği maksimum çalışma koşulları esas alınmalıdır.
Kompozit burun metal olmayan bir koruyucu burun teknolojisidir ancak tek başına ayakkabının elektriksel olarak izole olduğunu göstermez.
Elektriksel koruma amacıyla kullanılan ürünlerin dış taban, saya ve genel yapısının kullanımdan önce hasar açısından kontrol edilmesi ve üretici bakım talimatlarına uyulması önemlidir.