İş Ayakkabısı Nedir?

İş ayakkabısı, profesyonel çalışma ortamında ayağın korunması, hareket kabiliyetinin desteklenmesi ve uzun süreli kullanıma uygunluk amacıyla tasarlanan ayakkabı ve botların genel adıdır.

Çalışma ortamında darbe ve sıkışma riski varsa EN ISO 20345 kapsamındaki koruyucu burunlu güvenlik ayakkabıları kullanılır. Koruma seviyesi ayakkabının görünüşüne göre değil, gerçek güvenlik sınıfı ve ek teknik işaretlemelerine göre belirlenmelidir.

Erkek ve Bayan İş Ayakkabısı Arasındaki Fark Nedir?

Güvenlik standardının sağladığı koruma kadın veya erkek kullanımına göre değişmez. Aynı güvenlik sınıfındaki uygun ürünlerin karşılaması gereken teknik gereklilikler aynıdır.

Fark daha çok ayakkabının kalıbı, ayak genişliği, numara aralığı, topuk yapısı ve ergonomik tasarımında ortaya çıkabilir. Özellikle bayan iş ayakkabılarında yalnızca küçük numaralı erkek ayakkabısı yerine ayağın anatomisine uygun kalıp seçimi kullanım konforu açısından önemlidir.

EN ISO 20345 İş Ayakkabısı Ne Demektir?

EN ISO 20345, genel amaçlı güvenlik ayakkabılarının temel ve isteğe bağlı ek koruma gerekliliklerini tanımlayan standarttır. Bu kapsamdaki güvenlik ayakkabılarında parmak bölgesini koruyan güvenlik burunu bulunur.

Koruyucu burun 200 J darbe ve 15 kN sıkıştırma performansı gerekliliklerine göre değerlendirilir. Bunun dışında delinme, su, kayma, sıcaklık ve farklı çalışma riskleri için sınıfa ve modele göre ilave özellikler bulunabilir.

İş Ayakkabısı Güvenlik Sınıfları

Güvenlik sınıfı seçilirken çalışma ortamındaki gerçek riskler esas alınmalıdır. Yaygın sınıflar genel olarak şu şekilde ayrılır:

P, PL ve PS Delinme Koruması Arasındaki Fark

Güncel güvenlik ayakkabısı sınıflandırmasında tabandan delinme korumasının türü ayrıca belirtilir.

• P: metal delinmeye dirençli ara tabanı ifade eder.
• PL: metal olmayan delinme korumasıdır ve 4,5 mm test çivisiyle değerlendirilir.
• PS: metal olmayan delinme korumasıdır ve 3,0 mm test çivisiyle değerlendirilir.

Önceki standart sürümüne göre sertifikalandırılmış ürünlerde PL ve PS ayrımının bulunmadığı eski S1P ve S3 işaretlemeleri görülebilir.

Çelik Burunlu İş Ayakkabıları

Çelik koruyucu burun, güvenlik ayakkabılarında parmak bölgesindeki darbe ve sıkışma risklerine karşı kullanılan geleneksel koruma teknolojilerinden biridir.

Çelik burun bulunması tabandan delinme koruması anlamına gelmez. Ayrıca çelik burunlu bir ayakkabının ağır veya konforsuz olduğu da yalnızca burun malzemesine bakılarak söylenemez; ürünün toplam konstrüksiyonu değerlendirilmelidir.

Kompozit Burunlu İş Ayakkabıları

Kompozit koruyucu burunlar metal olmayan malzemeler kullanılarak üretilir ve uygun güvenlik ayakkabılarında gerekli darbe ve sıkıştırma performansını karşılayabilir.

Kompozit burun kullanılması ayakkabının tamamının metal içermediği anlamına gelmez. Tam metal free ürün gerekiyorsa delinme ara tabanı, bağcık parçaları ve diğer bileşenler de kontrol edilmelidir.

Yazlık İş Ayakkabıları

Sıcak çalışma ortamları için file, tekstil ve hava dolaşımını destekleyen saya malzemelerinin kullanıldığı iş ayakkabıları tercih edilebilir.

“Yazlık” bir güvenlik sınıfı değildir. S1 sınıfı birçok nefes alabilir modelde kullanılsa da S1 ifadesi tek başına ayakkabının yazlık olduğunu göstermez.

Kışlık İş Ayakkabısı ve İş Botları

Kışlık modellerde sıcak astar, daha kapalı saya, yüksek bot yapısı ve çalışma koşuluna göre suya karşı koruma özellikleri kullanılabilir.

Sıcak astarlı olmak ile CI soğuk izolasyonu aynı özellik değildir. CI, taban kompleksinin test edilmiş soğuk izolasyon performansını ifade eder ve gerekli olduğunda ürün üzerinde ayrıca aranmalıdır.

Su Geçirmez İş Ayakkabısı Nasıl Seçilir?

Suya karşı korumada saya performansı ile komple ayakkabının su direnci birbirine karıştırılmamalıdır. S2 ve S3 ailesinde saya için su penetrasyonu ve emilimine karşı performans bulunabilir ancak bu özellik komple ayakkabı WR su direnciyle aynı değildir.

Yoğun yağmur ve su maruziyetinde S6 veya S7 ailesi gibi komple ayakkabının WR performansını içeren uygun modeller değerlendirilebilir.

Kaymaz Taban İş Ayakkabıları

İş ayakkabısının zemin tutuşu taban malzemesi, profil geometrisi ve çalışılan yüzeye göre değişir. Islak, yağlı, düz veya çamurlu zeminde aynı dış taban farklı performans gösterebilir.

Güncel standarda uygun ürünlerde ilave kayma testi SR işaretlemesiyle belirtilebilir. Önceki standartla sertifikalandırılmış ürünlerde SRA, SRB veya SRC ifadeleri görülebilir. Hiçbir iş ayakkabısı her zeminde mutlak kaymaz olarak değerlendirilmemelidir.

Hafif İş Ayakkabıları

Uzun vardiyalar, yoğun yürüme ve sürekli ayakta çalışma sırasında güvenlik ayakkabısının toplam ağırlığı kullanıcı konforunu etkileyebilir.

Kompozit burun ve metal olmayan ara taban teknolojileri düşük ağırlıklı tasarımlara katkı sağlayabilir ancak hafifliği yalnızca bu bileşenler belirlemez. Çelik burunlu düşük ağırlıklı modeller de bulunabilir. En sağlıklı karşılaştırma ürünün gerçek ağırlık bilgisi üzerinden yapılmalıdır.

Ortopedik ve Anatomik İş Ayakkabıları

Ayak yapısına uygun kalıp, doğru genişlik, taban desteği ve yastıklama uzun süreli kullanım konforu açısından önemlidir. Ancak “anatomik” veya “rahat” ifadeleri bir ürünü otomatik olarak ortopedik veya tıbbi ürün haline getirmez.

Güvenlik ayakkabısına özel ortopedik tabanlık veya modifikasyon gerektiğinde ayakkabının sertifikalı sisteminin korunması önemlidir. Rastgele tabanlık değişimi ayakkabının iç hacmini ve bazı teknik özelliklerini etkileyebilir.

ESD İş Ayakkabısı ile Antistatik Ayakkabı Aynı mıdır?

ESD ve antistatik aynı tanımlama değildir. ESD özellikli ayakkabılar elektrostatik boşalmanın hassas elektronik bileşenler ve kontrollü prosesler üzerindeki etkisini azaltmaya yönelik özel kullanım alanlarına sahiptir.

Ayrıca ESD veya antistatik özellik elektriksel izolasyon anlamına gelmez. Elektriksel olarak canlı sistemlerde çalışma için ilgili elektrik yalıtım standardına sahip özel ayakkabılar kullanılmalıdır.

HRO, HI ve CI Ne Demektir?

Bu işaretlemeler birbirinden farklı risklere yöneliktir ve ana S güvenlik sınıfından bağımsız ek özellikler olarak ürün üzerinde bulunabilir.

FO Özellikli İş Ayakkabıları

FO, dış tabanın yakıt ve hidrokarbonlara karşı direncini ifade eder. Güncel standart yapısında FO ayrı bir ek özelliktir.

FO işaretlemesi bütün yağlara veya bütün kimyasallara dayanıklılık anlamına gelmez. Temas edilen maddeye göre ürünün gerçek malzeme dayanımı ayrıca değerlendirilmelidir.

AN, M, SC ve LG Ek Korumaları

Belirli çalışma risklerine yönelik güvenlik ayakkabılarında ana güvenlik sınıfına ek özellikler bulunabilir.

• AN: ayak bileği bölgesinde darbe korumasına yöneliktir.
• M: ayağın üst bölümündeki metatarsal bölge için darbe korumasıdır.
• SC: dış burun bölgesindeki aşınmaya dayanıklı sürtünme başlığı performansıdır.
• LG: merdiven kullanımına yönelik taban geometrisi ve tutuş özelliğidir.

Yüksek konç, dış burun kaplaması veya özel taban görünümü tek başına bu işaretlemelere sahip olunduğunu göstermez.

İş Ayakkabısı mı İş Botu mu?

Düşük ayakkabı formu daha fazla hareket özgürlüğünün istendiği depo, üretim ve montaj gibi işlerde tercih edilebilir. İş botları ise bilek çevresini daha fazla örter ve dış saha şartlarında fiziksel kapsama sağlayabilir.

Botun yüksek olması otomatik olarak daha yüksek güvenlik sınıfı veya AN ayak bileği koruması anlamına gelmez. Ayakkabı formu ile sertifikalı koruma seviyesi ayrı değerlendirilmelidir.

İş Ayakkabısı ile İş Güvenliği Çizmesi Arasındaki Fark

Ayakkabı ve bot formundaki S1, S2, S3, S6 ve S7 gibi ürünler genellikle deri, tekstil veya benzeri malzemelerden oluşturulan Class I yapıda bulunur.

S4 ve S5 ailesindeki güvenlik çizmeleri ise tamamen kauçuk veya polimerik Class II konstrüksiyondadır. Yoğun su ve çamur bulunan işlerde çalışma ortamına göre bu tip çizmeler tercih edilebilir.

İş Ayakkabısında Doğru Numara Nasıl Seçilir?

İş ayakkabısı günlük ayakkabıdan farklı koruyucu bileşenlere sahip olduğundan yalnızca alışılmış numaraya göre seçim yapmak yeterli olmayabilir.

Parmaklar koruyucu burun içinde sıkışmamalı, topuk yürürken gereğinden fazla yükselmemeli ve ayağın en geniş bölgesi kalıp tarafından baskı altında bırakılmamalıdır. Kullanılacak iş çorabıyla birlikte beden uyumu değerlendirilmelidir.

Geniş ve Taraklı Ayak İçin İş Ayakkabısı

Geniş veya taraklı ayağa sahip kullanıcıların yalnızca daha büyük numara tercih etmesi doğru çözüm olmayabilir. Gereğinden uzun ayakkabı yürüyüş sırasında ayağın kontrolünü olumsuz etkileyebilir.

Mümkün olduğunda ayak uzunluğunun yanında genişliğe uygun kalıp seçilmeli ve koruyucu burun bölgesinde yeterli parmak hacmi bulunduğu kontrol edilmelidir.

Uzun Süre Ayakta Çalışanlar İçin İş Ayakkabısı

Uzun vardiyalarda güvenliğin yanında ayakkabının ağırlığı, kalıbı, taban esnekliği, topuk desteği, yastıklama ve nem yönetimi günlük kullanım konforunu etkiler.

En yumuşak veya en hafif model her kullanıcı için otomatik olarak en rahat seçenek değildir. Ayak yapısına ve yapılan işe uygun dengeli bir ürün tercih edilmelidir.

Sektöre Göre İş Ayakkabısı Seçimi

İş Ayakkabısı Seçerken Nelere Dikkat Edilmeli?

• Öncelikle işyerindeki gerçek riskler belirlenmelidir.
• Ürünün EN ISO 20345 güvenlik sınıfı kontrol edilmelidir.
• Darbe ve sıkışma riskine uygun koruyucu burun bulunmalıdır.
• Çivi ve sivri cisim riski varsa uygun P, PL veya PS delinme koruması seçilmelidir.
• Yoğun su maruziyetinde komple WR su direnci değerlendirilmelidir.
• Kaygan zeminde taban yapısı ve gerekiyorsa SR performansı kontrol edilmelidir.
• Sıcak veya soğuk çalışma ortamında HRO, HI veya CI gibi gerekli özellikler aranmalıdır.
• ESD gereken alanlarda ürünün gerçek ESD uygunluğu doğrulanmalıdır.
• Elektriksel izolasyon gereken işlerde standart antistatik veya ESD ayakkabı yeterli kabul edilmemelidir.
• Ayak uzunluğunun yanında genişliğe uygun kalıp seçilmelidir.
• Uzun vardiyalarda ağırlık, yastıklama ve nefes alabilirlik değerlendirilmelidir.
• Kadın kullanıcılar için yalnızca numaranın değil kalıp uyumunun da dikkate alınması gerekir.
• Ürün çalışma boyunca düzenli olarak aşınma ve fiziksel hasar açısından kontrol edilmelidir.

İş Ayakkabısı Bakımı Nasıl Yapılır?

İş ayakkabısı üzerindeki çamur, toz, yağ ve diğer kalıntılar saya ve taban malzemesine uygun yöntemle temizlenmelidir. Taban kanallarında biriken kirler zeminle teması olumsuz etkileyebileceği için düzenli olarak uzaklaştırılmalıdır.

Ayakkabı üretici talimatlarına uygun şekilde kurutulmalı; aşırı sıcak kalorifer, soba veya benzeri doğrudan ısı kaynakları kullanılmamalıdır. Uygun olmayan bakım saya, taban, membran ve yapıştırıcı sistemlerinin ömrünü kısaltabilir.

İş Ayakkabısı Ne Zaman Değiştirilmeli?

Güvenlik ayakkabısının kullanım ömrü için bütün ürünlere uygulanabilecek tek bir süre yoktur. Çalışma ortamı, kullanım yoğunluğu, malzeme ve bakım koşulları aşınma hızını değiştirir.

Dış tabanın ciddi şekilde aşınması, saya yırtılması, taban ayrılması, koruyucu burun bölgesinde ağır darbe veya deformasyon ve ürünün yapısal bütünlüğünü etkileyen hasarlar oluştuğunda ayakkabı güvenli kullanım açısından değerlendirilmelidir.

Erkek ve Bayan İş Ayakkabısı Fiyatları

İş ayakkabısı fiyatları; EN ISO 20345 güvenlik sınıfı, çelik veya kompozit koruyucu burun, delinme koruması, saya ve taban teknolojisi, ürün ağırlığı, WR, SR, ESD, HRO, HI, CI ve diğer ek performans özellikleri ile marka ve ürün tasarımına göre değişebilir. Erkek veya bayan iş ayakkabısı seçerken yalnızca fiyat yerine çalışma ortamına uygun güvenlik seviyesi, doğru kalıp ve uzun süreli kullanım konforu birlikte değerlendirilmelidir.

İş Ayakkabıları Hakkında Sık Sorulan Sorular

En iyi iş ayakkabısı hangisidir?

Bütün çalışma ortamları için tek bir en iyi model yoktur. En uygun iş ayakkabısı işyerindeki risklere, gerekli güvenlik sınıfına ve kullanıcının ayak yapısına uygun üründür.

S1 mi S3 mü daha iyi?

Bu sınıflar “iyi-kötü” şeklinde sıralanmamalıdır. S3 ailesi delinme ve saya su performansı gibi ek gerekliliklere sahiptir; ancak kuru ve uygun çalışma ortamında S1 sınıfı yeterli olabilir.

Çelik burun mu kompozit burun mu daha iyi?

Uygun şekilde sertifikalandırılmış her iki teknoloji de gerekli koruyucu burun performansını sağlayabilir. Seçim metal içermeme ihtiyacı, ayakkabı tasarımı, ağırlık ve çalışma koşullarına göre yapılmalıdır.

S3 iş ayakkabısı tamamen su geçirmez midir?

Hayır. S3 ailesindeki saya su performansı komple ayakkabının WR su direnciyle aynı değildir. Yoğun su maruziyetinde WR özellikli uygun sınıflar değerlendirilmelidir.

S1 iş ayakkabısı çiviye karşı korur mu?

S1 sınıfı tek başına delinme korumasına sahip değildir. Çivi riski varsa P, PL veya PS delinme korumasına sahip uygun sınıf seçilmelidir.

ESD iş ayakkabısı elektrikçiye uygun mudur?

ESD özelliği elektriksel izolasyon anlamına gelmez. Canlı elektrik sistemlerinde çalışma için ilgili elektrik yalıtım standardına sahip özel ayakkabı kullanılmalıdır.

Bayan iş ayakkabısı ile erkek iş ayakkabısının koruması farklı mıdır?

Aynı güvenlik sınıfındaki ürünlerde teknik koruma gereklilikleri cinsiyete göre değişmez. Fark daha çok kalıp, genişlik, numara aralığı ve ergonomik tasarımdadır.