Kaynakçı Malzemeleri Nelerdir?

Kaynakçı malzemeleri, kaynak işlemi sırasında ortaya çıkan farklı tehlikelere karşı kullanılan koruyucu ekipmanların genel adıdır. Kaynak arkından yayılan yoğun ışınım göz ve yüz koruması gerektirirken; kıvılcım, sıcak metal sıçramaları ve termal maruziyet vücut, kol ve ayak bölgelerinde farklı koruyucu ürünlerin kullanılmasını gerektirebilir.

Çalışma çevresindeki makine, zemin ve ekipmanların korunması da sıcak çalışma güvenliğinin bir parçasıdır. Bu nedenle profesyonel bir kaynak çalışma alanında kişisel koruyucu donanımlar ile çevre koruma ekipmanları birlikte değerlendirilir.

Kaynak İşlerinde Hangi Riskler Bulunur?

Kaynak Başlığı ve Kaynak Maskeleri

Kaynak başlığı veya kaynak maskesi, kaynak sırasında göz ve yüz bölgesinin korunmasına yönelik temel ekipmanlardan biridir. Sabit filtre kullanan modellerin yanında kaynak arkını algılayarak filtre koyuluğunu otomatik olarak değiştiren otomatik kararan kaynak başlıkları da bulunur.

Kaynak başlığı seçiminde yapılacak kaynak yöntemi, uygun kararma seviyesi, görüş alanı, filtre performansı, ergonomi ve ürünün ilgili göz-yüz koruma standartları dikkate alınmalıdır.

Kaynak Battaniyeleri ve Çalışma Alanı Koruması

Kaynak battaniyeleri, kaynak, kesme ve taşlama gibi sıcak çalışma uygulamalarında ortaya çıkan kıvılcım ve sıcak parçacıkların çevredeki zemin, makine ve ekipmanlara ulaşmasını sınırlandırmak amacıyla kullanılan ısıya dayanıklı koruyucu örtülerdir.

Kaynak battaniyesinin malzemesi, ölçüsü, kaplama yapısı, yatay veya dikey kullanım şekli ve üreticinin belirttiği sıcaklık performansı gerçekleştirilecek işe göre değerlendirilmelidir.

Kaynakçı Kıyafetleri

Kaynakçı kıyafetleri; gövde, kol ve bacak bölgelerinde kaynak kıvılcımları, küçük erimiş metal sıçramaları, kısa süreli alev teması ve ilgili termal risklere karşı koruma sağlamaya yönelik özel iş elbiseleridir.

Kaynakçı ceketi, pantolonu, takımı ve deri kaynak önlüğü gibi ürünlerde kullanılan malzemenin yanında ürünün tasarımı ve EN ISO 11611 gibi kaynak uygulamalarına yönelik koruma standartları dikkate alınmalıdır.

Kaynakçı Ayakkabıları ve Kaynakçı Botları

Kaynakçı ayakkabıları, ayakları mekanik tehlikelerin yanında kaynak sırasında oluşabilecek sıcak parçacık ve metal sıçramalarına karşı korumaya yönelik özelliklere sahip iş güvenliği ayakkabılarıdır.

Kaynakçı botu seçiminde güvenlik sınıfı, taban özellikleri, üst yüzey ve kapama tasarımı ile yapılan işe göre kaynak proseslerine yönelik özel performansların bulunup bulunmadığı değerlendirilmelidir.

Kaynakçı Kolluk ve Tozlukları

Kaynakçı kollukları kol ve ön kol bölgesindeki, kaynakçı tozlukları ise ayak bileği ve ayakkabı üstündeki korumayı tamamlamak amacıyla kullanılan bölgesel koruyucu ekipmanlardır.

Deri, teknik kumaş veya uygulamaya özel termal malzemelerden üretilebilen bu ürünlerde uzunluk, koruma alanı, sabitleme şekli ve ilgili kaynak koruma standartları dikkate alınmalıdır.

Kaynak Başlığı Aksesuarları ve Yedek Parçaları

Kaynak başlıklarında kullanılan dış ve iç koruma plakaları, yedek camlar, vizörler, baş bantları, ter bantları, filtreler ve modele özel bağlantı parçaları başlığın kullanım ve bakım ihtiyaçlarını karşılayan tamamlayıcı ürünlerdir.

Kaynak başlığı aksesuarlarında yalnızca parçanın ölçüsüne bakılmamalı; kullanılan başlığın marka, seri ve model koduyla üretici uyumluluğu doğrulanmalıdır.

Kaynak Korumasında Hangi Ekipman Hangi Bölgeyi Korur?

Kaynakçı Malzemeleri ile Kaynak Sarf Malzemeleri Aynı Şey midir?

Kaynak sektöründe “kaynak malzemeleri” ifadesi farklı ürün grupları için kullanılabilir. Kaynak teli, elektrot ve benzeri sarf ürünleri doğrudan kaynak işlemini gerçekleştirmek için tüketilen malzemelerdir.

Bu ürün grubunda yer alan kaynakçı koruyucu malzemeleri ise kaynak işleminin kendisini gerçekleştiren sarf ürünlerinden farklı olarak çalışanı ve çalışma çevresini kaynak sırasında oluşan tehlikelere karşı korumaya yönelik ekipmanlardan oluşur.

Kaynak Yöntemine Göre Koruyucu Ekipman Seçimi

MIG/MAG, TIG, elektrod kaynak ve diğer kaynak yöntemlerinde ark özellikleri, çalışma akımı, sıçrama miktarı ve çalışma pozisyonu değişebilir. Bu nedenle bütün kaynak işlemleri için aynı koruyucu ekipman kombinasyonunun yeterli olduğu varsayılmamalıdır.

Özellikle kaynak filtresinin kararma seviyesi, koruyucu kıyafetin performans sınıfı ve sıcak metal sıçramalarına yönelik ek koruma özellikleri gerçekleştirilecek iş esas alınarak belirlenmelidir.

Kaynakçı Koruyucu Ekipmanlarında Standartlar

Kaynakçı ekipmanlarında bütün ürünleri kapsayan tek bir standart bulunmaz. Korunan vücut bölgesi ve ürün tipine göre farklı standartlar kullanılır.

• EN 175: Kaynak ve benzeri işlemlerde kullanılan göz ve yüz koruyucu ekipmanlarda karşılaşılan standartlardan biridir.
• EN 379: Otomatik kararan kaynak filtrelerinin performansıyla ilgili standarttır.
• EN ISO 11611: Kaynak ve benzeri proseslerde kullanılan koruyucu kıyafetlerde temel standartlardan biridir.
• EN ISO 20349-2: Kaynak ve ilgili proseslerde kullanılan ayakkabılara yönelik özel performans gerekliliklerini kapsar.

Bir ürünün yalnızca “kaynakçı tipi” olarak adlandırılması ilgili standarda sahip olduğu anlamına gelmez. Sertifika, sınıf ve performans işaretlemeleri ürünün teknik dokümanından doğrulanmalıdır.

Kaynakçı Malzemesi Seçerken Nelere Dikkat Edilmeli?

• Uygulanacak kaynak yöntemi ve çalışma parametreleri belirlenmelidir.
• Kaynak sıçraması, kıvılcım ve termal maruziyet seviyesi değerlendirilmelidir.
• Korunması gereken göz, yüz, gövde, kol, el ve ayak bölgeleri belirlenmelidir.
• Kaynak başlığı için uygun filtre ve kararma özellikleri seçilmelidir.
• Koruyucu kıyafetin yapılan kaynak prosesine uygun standart ve sınıfa sahip olduğu kontrol edilmelidir.
• Ayakkabı seçiminde mekanik riskler ile sıcak çalışma riskleri birlikte değerlendirilmelidir.
• Kaynak battaniyesi kullanılacaksa uygulamanın sıcaklık ve sıçrama şartlarına uygun ürün seçilmelidir.
• Kolluk, tozluk ve diğer tamamlayıcı ürünlerin ana koruyucu kıyafetlerle birlikte yeterli örtüşme sağlaması gerekir.
• Kaynak dumanı ve gaz maruziyeti ayrıca değerlendirilerek gerektiğinde uygun solunum koruması belirlenmelidir.
• Kullanılan bütün ekipmanların bakım ve kullanım öncesi kontrolleri üretici talimatlarına göre yapılmalıdır.

Kaynakçı Malzemeleri Nerelerde Kullanılır?

Kaynakçı koruyucu ekipmanları; metal imalat tesisleri, makine üretimi, otomotiv sanayi, tersaneler, çelik konstrüksiyon işleri, bakım-onarım operasyonları, fabrikalar, atölyeler, saha kaynak işleri ve kaynak veya sıcak çalışma yapılan diğer endüstriyel uygulamalarda kullanılabilir.

Kaynakçı Malzemeleri Fiyatları

Kaynakçı malzemeleri fiyatları; ürünün koruma amacı, malzeme yapısı, sahip olduğu standart ve performans sınıfları, kullanım özellikleri ve markasına göre değişebilir. Kaynak koruyucu ekipmanlarını karşılaştırırken yalnızca fiyat yerine gerçekleştirilecek işe uygun koruma seviyesi, ürün ömrü, yedek parça ihtiyacı ve kullanım koşulları birlikte değerlendirilmelidir.

Kaynakçı Malzemeleri Hakkında Sık Sorulan Sorular

Kaynakçı malzemeleri nelerdir?

Kaynak başlığı, kaynak battaniyesi, kaynakçı kıyafeti, kaynakçı ayakkabısı, kolluk ve tozluklar, kaynak başlığı aksesuarları ve çalışma riskine göre kullanılan diğer kişisel koruyucu ekipmanlar kaynakçı koruma malzemeleri arasında yer alır.

Kaynak malzemesi ile kaynakçı malzemesi arasındaki fark nedir?

Kaynak teli ve elektrot gibi ürünler kaynak prosesinde kullanılan sarf malzemeleridir. Kaynakçı koruyucu malzemeleri ise çalışanın ve çalışma çevresinin kaynak risklerine karşı korunmasına yönelik ürünlerdir.

Normal iş kıyafeti kaynak için yeterli midir?

Her standart iş kıyafeti kaynak sırasında oluşan kıvılcım, sıcak metal sıçraması ve termal risklere yönelik test edilmiş değildir. Kaynak uygulamasında kullanılacak kıyafetin işe uygun standart ve performans özellikleri kontrol edilmelidir.

Kaynak başlığı tek başına yeterli midir?

Hayır. Kaynak başlığı göz ve yüz korumasının bir bölümünü sağlar. Yapılan işe göre uygun el, vücut ve ayak koruması ile çalışma çevresi güvenliği ayrıca değerlendirilmelidir.

Kaynakçı kolluğu ve tozluğu her kaynak işinde gerekli midir?

İhtiyaç yapılan kaynak yöntemi, çalışma pozisyonu, sıçrama miktarı ve kullanılan diğer koruyucu kıyafetlere göre belirlenmelidir. Her kaynak operasyonu için aynı ekipman kombinasyonu zorunlu kabul edilmemelidir.

Kaynakçı ayakkabısında S3 olması yeterli midir?

S3 belirli güvenlik ayakkabısı özelliklerini ifade eder ancak tek başına kaynak prosesine özel sıcak metal korumasını göstermez. Yapılan işe göre kaynak uygulamalarına yönelik ek standart ve işaretlemeler ayrıca kontrol edilmelidir.