Geri Sarımlı Düşüş Tutucu Nedir?

Geri sarımlı düşüş tutucu, kullanıcının hareketi sırasında bağlantı halatı veya tekstil şeridini otomatik olarak uzatıp geri toplayan ve ani hızlanma meydana geldiğinde fren sistemini devreye sokarak düşüşü durdurmaya yönelik çalışan kişisel koruyucu donanımdır.

SRL olarak da adlandırılan bu sistemlerin en önemli özelliklerinden biri bağlantı hattındaki gereksiz boşluğu azaltmasıdır. Böylece kullanıcı çalışma alanında hareket ederken bağlantı hattı cihaz tarafından sürekli olarak yönetilir.

EN 360 Ne Demektir?

EN 360, geri sarımlı tip düşüş durduruculara yönelik temel standarttır.

Ürünün üzerinde EN 360 işaretlemesi bulunması önemli olmakla birlikte hangi yönde, hangi ankraj konumunda ve hangi kullanıcı ağırlığında kullanılabileceği modele göre değişebilir. Bu nedenle yalnızca standarda bakılarak bütün SRL'lerin aynı şekilde kullanılabileceği düşünülmemelidir.

SRL Ne Demektir?

SRL, Self-Retracting Lifeline veya self-retracting fall arrest sistemi için kullanılan yaygın kısaltmadır.

Türkçede geri sarımlı düşüş tutucu, geri sarımlı düşüş durdurucu veya kendinden toparlanabilir düşüş önleyici gibi farklı isimlerle karşılaşılabilir. Teknik seçim ürünün adı yerine gerçek standardı ve kullanım özelliklerine göre yapılmalıdır.

Geri Sarımlı Düşüş Tutucu Nasıl Çalışır?

Normal hareket sırasında halat veya şerit cihazdan kontrollü şekilde çıkar ve kullanıcı ankraja yaklaştığında tekrar gövde içerisine sarılır.

Ani düşüş sırasında bağlantı hattının çıkış hızı belirli seviyeye ulaştığında mekanik fren sistemi devreye girer. Cihazın modeline göre dahili veya harici enerji yönetim sistemi de düşüş kuvvetinin kontrol edilmesine yardımcı olabilir.

SRL ile Lanyard Arasındaki Fark Nedir?

Hangi sistemin daha uygun olduğu çalışma alanının yüksekliği, hareket mesafesi, ankraj konumu ve gerekli düşüş açıklığına göre belirlenmelidir.

Geri Sarımlı Düşüş Tutucu ile Halat Tutucu Aynı mıdır?

Hayır. Halat tutucu harici bir güvenlik halatı veya esnek ankraj hattı üzerinde hareket eder.

Geri sarımlı düşüş tutucuda ise bağlantı halatı veya şeridi cihazın kendi gövdesi içerisindeki mekanizma tarafından otomatik olarak yönetilir. Bu nedenle EN 353-2 halat tutucular ile EN 360 SRL cihazları farklı ürün gruplarıdır.

Şeritli Geri Sarımlı Düşüş Tutucu

Kısa ve orta mesafeli birçok SRL modelinde tekstil şerit kullanılabilir. Şeritli sistemler ürün tasarımına göre düşük ağırlık ve kompakt gövde avantajı sunabilir.

Tekstil şerit kesik, aşınma, yanık ve keskin kenar temasına karşı düzenli olarak kontrol edilmelidir. Şeritli olması cihazın otomatik olarak kenar kullanımına uygun olduğu anlamına gelmez.

Çelik Halatlı Geri Sarımlı Düşüş Tutucu

Uzun çalışma mesafesi ve zorlu endüstriyel uygulamalar için çelik halatlı SRL modelleri yaygın olarak kullanılabilir.

Çelik halat düzenli olarak tel kırılması, ezilme, korozyon, kıvrılma ve deformasyon açısından kontrol edilmelidir. Çelik halat kullanılması da tek başına cihazın keskin kenar kullanımına uygun olduğunu göstermez.

2 Metre Geri Sarımlı Düşüş Tutucu

Kompakt 2 metre civarındaki SRL modelleri kısa hareket mesafesinin yeterli olduğu platform, konstrüksiyon ve farklı yüksekte çalışma uygulamalarında kullanılabilir.

Bu tip cihazların kemere veya ankraja bağlanma şekli modele göre değişebilir. Özellikle kemer üzerinde kullanılan kişisel SRL modellerinde üreticinin izin verdiği montaj şekli takip edilmelidir.

6 Metre Geri Sarımlı Düşüş Tutucu

Yaklaşık 6 metre çalışma mesafesi sunan SRL modelleri fabrika bakımı, platform, yapı ve çeşitli dikey çalışma uygulamalarında kullanılabilir.

Uzunluk seçilirken personelin çalışma alanındaki maksimum hareket mesafesinin yanında ankraj noktasının konumu ve düşüş açıklığı da değerlendirilmelidir.

10 Metre Geri Sarımlı Düşüş Tutucu

10 metre sınıfındaki çelik halatlı veya farklı yapıdaki SRL cihazları daha geniş dikey hareket alanlarının gerektiği profesyonel uygulamalarda tercih edilebilir.

Cihazın 10 metre olması kullanıcının mutlaka 10 metrelik serbest hareket alanına sahip olması gerektiği anlamına gelmez. Hat güzergâhı ve salınım riski çalışma alanına göre sınırlandırılmalıdır.

15 ve 20 Metre Geri Sarımlı Düşüş Tutucular

15, 20 metre ve daha uzun çelik halatlı geri sarımlı sistemler kule, endüstriyel yapı, yüksek makine ve uzun dikey erişim gereken uygulamalarda kullanılabilir.

Uzun halat kapasitesi cihazın kendi ağırlığını da artırabilir. Sabit ankrajlı uzun mesafeli modellerde cihazın çalışma alanına nasıl yerleştirileceği ayrıca planlanmalıdır.

Dikey Kullanım İçin Geri Sarımlı Düşüş Tutucu

Birçok geri sarımlı düşüş tutucunun temel kullanım senaryosu cihazın kullanıcının üzerinde uygun bir ankraj noktasına bağlandığı dikey uygulamadır.

Bu konfigürasyonda bağlantı hattının cihazdan mümkün olduğunca düzgün şekilde çıkması ve düşüş sırasında engellere temas etmemesi gerekir.

Yatay Kullanım İçin SRL

Her EN 360 cihaz yatay kullanım için uygun değildir. Çatı, platform veya döşeme üzerinde cihaz ile kullanıcı arasındaki bağlantı hattının yataya yakın çalışacağı uygulamalarda ürünün bu çalışma yönü için onaylanmış olması gerekir.

Bazı modeller yatay veya eğimli kullanım için ilave enerji emici veya özel bağlantı konfigürasyonu gerektirebilir. Üretici talimatı esas alınmalıdır.

Keskin Kenar Belgeli Geri Sarımlı Düşüş Tutucu

Çatı ve platform çalışmalarında düşüş sırasında halat veya şeridin yapı kenarı üzerinden geçmesi söz konusu olabilir. Bu durum standart dikey düşüşten farklı bir risk oluşturur.

Standart EN 360 işaretlemesi tek başına kenar kullanım uygunluğu anlamına gelmez. Kenar riski bulunan uygulamalarda ürünün üretici tarafından ilgili kenar senaryosu için test edildiği ve izin verilen kullanım şartları doğrulanmalıdır.

Ayak Seviyesinde Ankraj ile SRL Kullanılır mı?

Bütün geri sarımlı düşüş tutucuların ayak seviyesinde ankraj için uygun olduğu varsayılmamalıdır.

Ankraj kullanıcının altında veya ayak seviyesine yakın olduğunda serbest düşüş mesafesi, cihazın kilitlenme davranışı, durdurma kuvveti ve kenar teması riski değişebilir. Yalnızca üreticinin açıkça izin verdiği modeller bu şekilde kullanılmalıdır.

SRL Ankraj Noktası Nerede Olmalı?

Mümkün olan çalışma sistemlerinde ankrajın kullanıcı üzerinde uygun bir konuma yerleştirilmesi serbest düşüş ve salınım riskinin azaltılmasına yardımcı olabilir.

Ancak doğru ankraj yeri kullanılan cihazın teknik özelliklerine ve çalışma alanının geometrisine göre belirlenmelidir. Bir yapının fiziksel olarak güçlü görünmesi onu otomatik olarak uygun ankraj haline getirmez.

Salınım Düşüşü Nedir?

Kullanıcı ankraj noktasının dikey doğrultusundan fazla uzaklaşırsa düşüş sırasında bir sarkaç gibi yana doğru hareket edebilir.

Bu salınım veya pendulum etkisi, personelin kolon, duvar veya başka bir yapıya çarpmasına neden olabilir. Kullanıcının SRL ankrajının altında mümkün olduğunca kontrollü bir çalışma alanında tutulması önemlidir.

Geri Sarımlı Düşüş Tutucuda Düşüş Açıklığı

SRL cihazları bağlantı hattındaki boşluğu azaltabilse de düşüş mesafesinin sıfır olduğu düşünülmemelidir.

Cihazın kilitlenme ve durdurma mesafesi, enerji emici açılması, ankraj konumu, sistem esnemesi ve kullanıcının boyu gerekli toplam açıklığı etkileyebilir. Kesin düşüş açıklığı kullanılan modelin teknik verilerine göre hesaplanmalıdır.

Geri Sarımlı Düşüş Tutucu Emniyet Kemerinin Neresine Bağlanır?

SRL bağlantısı uygun EN 361 tam vücut emniyet kemerinin üretici tarafından düşüş durdurma için belirtilmiş bağlantı noktasına yapılmalıdır.

Cihazın kemerin sırt veya göğüs bağlantısıyla kullanılmasına ilişkin şartlar ürüne göre değişebilir. Ekipman taşıma halkaları, yan EN 358 noktaları veya ventral EN 813 bağlantısı otomatik olarak SRL bağlantı noktası değildir.

Kemer Üzerine Takılan SRL Modelleri

Bazı kısa ve kompakt geri sarımlı düşüş tutucular doğrudan kullanıcının tam vücut kemeri üzerine monte edilmek üzere tasarlanabilir.

Bütün SRL cihazları bu şekilde kullanılamaz. Kemere doğrudan montaj yalnızca ürün ve emniyet kemeri üreticisinin izin verdiği bağlantı yöntemiyle yapılmalıdır.

Çift Kollu Geri Sarımlı Düşüş Tutucu

İki ayrı geri sarımlı bağlantı koluna sahip kompakt sistemler ara ankrajlar arasında ilerlerken sürekli bağlantının korunmasına yardımcı olabilir.

Kullanılmayan bağlantı kolunun nereye takılacağı ve iki kolun birlikte nasıl kullanılacağı üretici talimatına göre belirlenmelidir.

Fırdöndülü Geri Sarımlı Düşüş Tutucu

Bazı SRL modellerinde gövde veya bağlantı elemanında döner bağlantı sistemi bulunur.

Fırdöndü bağlantı hattındaki istenmeyen burulmanın azaltılmasına yardımcı olabilir. Ancak halatın çalışma sırasında yapıya dolanması veya cihazın uygunsuz yönde çekilmesi yine önlenmelidir.

Enerji Emicili Geri Sarımlı Düşüş Tutucu

SRL modellerinde enerji yönetimi cihazın içerisinde mekanik sistemle veya ürün tasarımına göre harici tekstil enerji emiciyle gerçekleştirilebilir.

Harici enerji emicinin bulunması ürünün ayrıca standart bir lanyard olduğu anlamına gelmez. Ana fonksiyonu otomatik geri sarım ve düşüşte frenleme olan ürün bu kategori altında değerlendirilmelidir.

Geri Sarımlı Düşüş Tutucu ile Kurtarma Vinci Aynı mıdır?

Hayır. Standart geri sarımlı düşüş tutucunun temel görevi düşüşü durdurmaktır.

Kurtarma vinci ise kazazedenin veya personelin kontrollü şekilde kaldırılması ya da indirilmesine yönelik farklı bir fonksiyondur. Bazı özel cihazlar düşüş durdurma ve kurtarma kaldırma fonksiyonlarını aynı gövdede birleştirebilir; böyle ürünlerde her iki fonksiyonun ilgili sertifikaları ayrıca kontrol edilmelidir.

Kapalı Alanda Geri Sarımlı Düşüş Tutucu Kullanımı

Menhol, tank, kuyu ve benzeri kapalı alan girişlerinde düşüş riski için uygun SRL kullanılabilir.

Ancak düşüşün durdurulması personelin kapalı alandan kurtarılması anlamına gelmez. Kapalı alan çalışmalarında tripod veya uygun ankraj sistemi ve ayrı bir kurtarma/retrieval çözümü gerekebilir.

Çatı Çalışmalarında Geri Sarımlı Düşüş Tutucu

Çatı çalışmaları SRL seçiminin özellikle dikkatli yapılması gereken uygulamalardır. Kullanıcının ankrajdan yatay uzaklaşması, yapı kenarı ve salınım riski bir arada bulunabilir.

Bu nedenle standart dikey kullanım SRL'si otomatik olarak çatı kullanımına uygun kabul edilmemelidir. Yatay çalışma ve kenar kullanım şartları ürün bazında kontrol edilmelidir.

Sıcak İşlerde SRL Kullanımı

Kaynak, taşlama ve kıvılcım bulunan işlerde standart tekstil şerit veya koruyucu gövde zarar görebilir.

Bu tür uygulamalarda yalnızca üreticinin sıcak iş, kıvılcım veya ilgili ortam için uygun olduğunu belirttiği modeller kullanılmalıdır. Standart bir SRL'nin yüksek sıcaklığa dayanıklı olduğu varsayılmamalıdır.

Kullanıcı Ağırlığı Neden Önemlidir?

SRL cihazlarının izin verilen kullanıcı ağırlığı modele göre farklılık gösterebilir.

Kullanıcının vücut ağırlığı, giydiği ekipman ve üreticinin toplam ağırlık tanımı birlikte değerlendirilmelidir. Bütün EN 360 ürünleri için tek bir maksimum kullanıcı ağırlığı varsayılmamalıdır.

Geri Sarımlı Düşüş Tutucu Nasıl Kontrol Edilir?

• Gövde üzerinde çatlak veya ağır darbe bulunmamalıdır.
• Halat veya şerit tamamen kontrol edilmelidir.
• Bağlantı hattı cihazdan düzgün şekilde çıkmalıdır.
• Hat bırakıldığında düzgün şekilde geri sarılmalıdır.
• Ani çekme testinde kilitleme fonksiyonu çalışmalıdır.
• Çelik halatta tel kırılması, ezilme ve korozyon kontrol edilmelidir.
• Tekstil şeritte kesik, tüylenme, yanık ve kimyasal hasar kontrol edilmelidir.
• Karabina ve kancaların kapak ve kilitleri çalışmalıdır.
• Enerji emici varsa açılma veya hasar belirtileri kontrol edilmelidir.
• Düşüş göstergesi varsa durumu incelenmelidir.
• Etiket ve seri numarası okunabilir olmalıdır.
• Üreticinin belirttiği periyodik kontrol prosedürü uygulanmalıdır.

Düşüş Durdurmuş SRL Tekrar Kullanılır mı?

Bir düşüşü durdurmuş geri sarımlı düşüş tutucu normal kullanıma doğrudan geri verilmemelidir.

Cihaz kullanım dışına alınmalı ve üreticinin belirttiği prosedüre göre yetkin kişi veya gerekiyorsa yetkili servis tarafından değerlendirilmelidir. Dışarıdan sağlam görünmesi iç fren mekanizmasının hasarsız olduğunu garanti etmez.

SRL Halatı Sonuna Kadar Çekilebilir mi?

Çalışma sırasında cihaz üreticisinin belirttiği kullanılabilir hat uzunluğu aşılmamalıdır.

Bağlantı hattının sürekli maksimum uzamada kullanılması, farklı yüzeylere sürtünmesi veya çalışma sırasında ani şekilde bırakılarak kontrolsüz biçimde cihazın içine çarpması önlenmelidir.

Geri Sarımlı Düşüş Tutucular Nerelerde Kullanılır?

• Fabrika bakım çalışmalarında
• Çelik konstrüksiyonlarda
• Kule ve endüstriyel yapılarda
• Yüksek makine ve ekipmanlarda
• Platform çalışmalarında
• Depo ve yüksek raf uygulamalarında
• Çatı çalışmalarında uygun kenar sertifikalı modellerle
• Kapalı alan girişlerinde uygun sistem içerisinde
• Enerji ve telekom bakımında
• Hareket mesafesinin sabit lanyarddan daha fazla olduğu çalışma alanlarında
• Üreticinin izin verdiği diğer profesyonel düşüş durdurma uygulamalarında

Geri Sarımlı Düşüş Tutucu Seçerken Nelere Dikkat Edilmeli?

• EN 360 uygunluğu kontrol edilmelidir.
• Gerekli çalışma uzunluğu belirlenmelidir.
• Şeritli veya çelik halatlı model çalışma ortamına göre seçilmelidir.
• Dikey veya yatay kullanım ihtiyacı belirlenmelidir.
• Kenar üzerinden düşüş ihtimali ayrıca değerlendirilmelidir.
• Ayak seviyesinde ankraj gerekiyorsa cihazın buna izin verdiği doğrulanmalıdır.
• Kullanıcının maksimum ağırlık sınırına uygun olduğu kontrol edilmelidir.
• Gerekli düşüş açıklığı hesaplanmalıdır.
• Salınım düşüşü riski değerlendirilmelidir.
• EN 361 emniyet kemeriyle uygun bağlantı noktası belirlenmelidir.
• Ankraj bağlantısının doğru geometriye sahip olması gerekir.
• Sıcak iş veya özel ortam varsa buna uygun model seçilmelidir.
• Kapalı alan çalışmasında kurtarma sistemi ayrıca planlanmalıdır.
• Her kullanımdan önce fren, geri sarım, halat/şerit ve bağlantı ekipmanları kontrol edilmelidir.

Geri Sarımlı Düşüş Tutucu Fiyatları

Geri sarımlı düşüş tutucu fiyatları; 2, 6, 10, 15, 20 metre ve diğer çalışma uzunlukları, tekstil şerit veya çelik halat yapısı, gövde malzemesi, bağlantı elemanları, kullanıcı ağırlık kapasitesi, yatay kullanım, kenar testi, enerji emici sistemi ve marka gibi özelliklere göre değişebilir. SRL seçiminde fiyat yerine çalışma senaryosuyla gerçek teknik uyumluluk öncelikli olmalıdır.

Geri Sarımlı Düşüş Tutucular Hakkında Sık Sorulan Sorular

Geri sarımlı düşüş tutucu hangi standartta olmalıdır?

Geri sarımlı tip kişisel düşüş durdurucular için EN 360 temel standarttır.

SRL ile halat tutucu aynı mıdır?

Hayır. Halat tutucu harici bir güvenlik hattında hareket eder; SRL ise bağlantı hattını kendi gövdesi içerisinde otomatik olarak uzatıp geri sarar.

Her EN 360 cihaz yatay kullanılabilir mi?

Hayır. Yatay veya eğimli kullanım için ürünün üretici tarafından buna uygun olduğu açıkça belirtilmelidir.

Her SRL keskin kenarda kullanılabilir mi?

Hayır. Kenar üzerinden düşüş riski varsa ürünün ilgili kenar senaryosu için test edilmiş olması gerekir.

SRL ayak seviyesine bağlanabilir mi?

Sadece üreticinin ayak seviyesinde veya düşük ankraj kullanımına açıkça izin verdiği modeller bu şekilde kullanılmalıdır.

Düşüş durdurmuş SRL tekrar kullanılır mı?

Normal kullanıma doğrudan geri verilmemelidir. Kullanım dışına alınarak üreticinin prosedürüne göre kontrol veya servis değerlendirmesi yapılmalıdır.