NR, R ve D Ne Demek? Toz Maskesi Üzerindeki İşaretler Nasıl Okunur?

Toz maskelerinin üzerinde yalnızca FFP1, FFP2 veya FFP3 yazmaz. Ürün işaretlemesinde NR, R, D, EN 149, CE işareti, onaylanmış kuruluş numarası, üretici ve model bilgileri de bulunabilir.

Bu işaretler maskenin hangi partikül koruma sınıfında olduğunu, tek vardiyalık mı yoksa tekrar kullanılabilir mi tasarlandığını ve yoğun toz yükü altında tıkanma testinden geçip geçmediğini anlamaya yardımcı olur.

Toz Maskesi İşaretleri Nasıl Okunur?

NR Ne Demek?

NR, İngilizce “Non Reusable” ifadesinin kısaltmasıdır ve “tekrar kullanılmaz” anlamına gelir.

NR işaretli FFP maskeleri en fazla tek çalışma vardiyası için tasarlanır. Ancak “tek vardiya” ifadesi maskenin sekiz saat boyunca her koşulda kullanılabileceği anlamına gelmez.

NR maske aşağıdaki durumlarda vardiya bitmeden değiştirilmelidir:

• Nefes alma direnci belirgin biçimde arttığında,
• Maske yoğun tozla kaplandığında,
• Maske nemlendiğinde veya ıslandığında,
• Maske ezildiğinde veya deforme olduğunda,
• Burun klipsi veya yüz contası bozulduğunda,
• Baş bantları gevşediğinde veya koptuğunda,
• Maske yüz çevresindeki sızdırmazlığını kaybettiğinde,
• Kirli elle maskenin iç kısmına temas edildiğinde,
• Üreticinin kullanım sınırına ulaşıldığında.

R Ne Demek?

R, İngilizce “Reusable” ifadesinin kısaltmasıdır ve “tekrar kullanılabilir” anlamına gelir.

R işaretli maskeler üreticinin belirttiği bakım, temizlik, saklama ve kontrol şartları sağlandığında birden fazla çalışma vardiyasında kullanılabilecek şekilde test edilir.

R işareti şu anlamlara gelmez:

• Maske sınırsız süre kullanılabilir.
• Maske suyla yıkanabilir.
• Filtre malzemesi temizlenebilir.
• Maske her kullanıcı tarafından ortak kullanılabilir.
• Maske hasar görse bile kullanılmaya devam edilebilir.
• Yüz uyum kontrolüne gerek yoktur.
• Üretici talimatları dikkate alınmadan tekrar kullanılabilir.

R maskenin yeniden kullanımı öncesinde gövde, filtre malzemesi, yüz contası, ventil, burun klipsi ve baş bantları kontrol edilmelidir.

Maske kirli, nemli, deforme olmuş veya sızdırmazlığını kaybetmişse R işareti bulunsa bile tekrar kullanılmamalıdır.

D Ne Demek?

D işareti, maskenin dolomit tozuyla yapılan tıkanma testini geçtiğini gösterir.

Bu testte maske yüksek miktarda dolomit tozuna maruz bırakılır ve toz yüklemesi sonrasında solunum direnci gibi performans değerlerinin belirlenen sınırlar içerisinde kalıp kalmadığı kontrol edilir.

D işaretli maskeler şu işlerde tercih sebebi olabilir:

• Çimento ve alçı torbası boşaltma,
• Yoğun zımparalama,
• Taşlama ve yüzey işleme,
• Maden ve taş ocağı işleri,
• Ahşap işleme,
• Toz boya uygulaması,
• Tarım ve tahıl tozu,
• Yoğun mineral ve üretim tozları,
• Maskenin hızlı tıkanabildiği diğer partiküllü ortamlar.

R Maskelerde D İşareti Neden Bulunur?

Tekrar kullanılabilir R sınıfı maskelerde, birden fazla vardiyadaki kullanım performansının değerlendirilebilmesi için tıkanma direnci önemlidir.

EN 149 kapsamında R olarak sınıflandırılan ürünlerde dolomit tozu tıkanma testi zorunludur. NR olarak sınıflandırılan ürünlerde ise bu test isteğe bağlıdır.

Bu nedenle piyasada aşağıdaki işaretlemeler görülebilir:

• FFP2 NR: Tek vardiyalık FFP2 maske; D testi işaretlenmemiştir.
• FFP2 NR D: Tek vardiyalık FFP2 maske ve dolomit tıkanma testi geçilmiştir.
• FFP3 NR D: Tek vardiyalık FFP3 maske ve dolomit tıkanma testi geçilmiştir.
• FFP3 R D: Üretici talimatına göre tekrar kullanılabilir FFP3 maske ve tıkanma testi geçilmiştir.

FFP2 NR D Ne Demek?

FFP2 NR D işaretlemesi üç ayrı bilgiyi bir araya getirir:

• FFP2: Maskenin partikül koruma sınıfını,
• NR: En fazla tek vardiyalık kullanım için tasarlandığını,
• D: Dolomit tozu tıkanma testini geçtiğini gösterir.

FFP2 NR D ürünler; çimento, alçı, zımpara, ahşap, depo, bakım, üretim ve başka yoğun tozlu işlerde risk değerlendirmesine göre değerlendirilebilir.

Ancak silika, asbest, yoğun metal dumanı veya çok yüksek partikül maruziyetinde yalnızca FFP2 NR D işaretine bakılarak karar verilmemelidir. İşin gerekli koruma seviyesi ayrıca belirlenmelidir.

FFP3 NR D Ne Demek?

FFP3 NR D işaretlemesi şu anlamlara gelir:

• FFP3: FFP sınıfları içindeki en yüksek partikül koruma sınıfı,
• NR: En fazla tek çalışma vardiyasında kullanım,
• D: Dolomit tozu tıkanma testinin başarıyla geçilmesi.

FFP3 NR D; silika, yoğun ince toz, kaynak dumanı, toz boya ve yüksek partikül bulunan bazı işlerde risk değerlendirmesine göre değerlendirilebilir.

FFP3 sınıfında olması, maskenin gaz ve kimyasal buhardan koruduğunu veya her yüksek riskli işte tek başına yeterli olduğunu göstermez.

FFP3 R D Ne Demek?

FFP3 R D; FFP3 partikül koruma sınıfında, üretici talimatlarına uygun olarak birden fazla vardiyada kullanılabilen ve dolomit tıkanma testini geçen maske anlamına gelir.

Tekrar kullanım öncesinde:

• Üreticinin kullanım ve temizlik talimatı okunmalıdır.
• Maske gövdesi ve filtre malzemesi kontrol edilmelidir.
• Yüz contasında deformasyon olup olmadığı incelenmelidir.
• Baş bantlarının gerginliği kontrol edilmelidir.
• Ventil varsa temiz ve işlevsel olduğu doğrulanmalıdır.
• Maske temiz ve kuru koşullarda saklanmalıdır.
• Kullanıcı her takışta sızdırmazlık kontrolü yapmalıdır.
• Maske kirli veya hasarlıysa tekrar kullanılmamalıdır.

NR Maske Birkaç Saat Kullanılıp Ertesi Gün Takılır mı?

Hayır. NR işaretli maskeler en fazla tek çalışma vardiyası için tasarlanır. Birkaç saat kullanılmış olsa bile maskenin ertesi gün yeniden kullanılması NR sınıflandırmasına uygun değildir.

NR maskenin vardiya içinde çıkarılıp yeniden takılması da hijyen ve kontaminasyon riski oluşturabilir. İşletmede mola, yemek alanı ve maske değiştirme prosedürü oluşturulmalıdır.

Maske çıkarıldıktan sonra:

• İç yüzeyine kirli elle dokunulmamalıdır.
• Tozlu yüzey üzerine bırakılmamalıdır.
• Başka bir çalışana verilmemelidir.
• Cep veya çantada ezilmemelidir.
• Kirlenmiş veya deformasyona uğramışsa yenisiyle değiştirilmelidir.

R Maske Yıkanır mı?

R işareti tek başına maskenin suyla yıkanabileceği anlamına gelmez.

Bazı R sınıfı filtreleyici yüz maskelerinde yüz contası veya belirli parçalar üretici talimatına göre temizlenebilir. Ancak filtre malzemesinin suya batırılması, deterjanla yıkanması veya dezenfektanla ıslatılması filtrenin performansını bozabilir.

Temizlik yapılacaksa:

• Yalnızca üreticinin açıkça izin verdiği yöntem kullanılmalıdır.
• Filtre malzemesi suya batırılmamalıdır.
• Maske basınçlı havayla temizlenmemelidir.
• Isı, fırın, ütü veya saç kurutma makinesi kullanılmamalıdır.
• Kimyasal dezenfektan filtre üzerine rastgele uygulanmamalıdır.
• Maske tamamen kurutulmadan kullanılmamalıdır.

D İşaretli Maske Daha Uzun Süre Kullanılır mı?

D işareti maskenin yoğun dolomit tozu altında tıkanma testini geçtiğini gösterir. Bu özellik yoğun tozlu işlerde nefes alma direncinin daha kontrollü kalmasına katkıda bulunabilir.

Ancak D işareti sabit bir kullanım süresi vermez. Maskenin gerçek kullanım ömrü şu faktörlere göre değişir:

• Ortamdaki toz yoğunluğu,
• Tozun parçacık yapısı,
• Çalışma süresi,
• Kullanıcının fiziksel eforu,
• Sıcaklık ve nem,
• Maskenin yüz uyumu,
• Maskenin NR veya R olması,
• Üreticinin kullanım sınırları.

D işaretli maske nefes almayı zorlaştırmaya başlamışsa, hasar görmüşse veya sızdırmazlığını kaybetmişse değiştirilmelidir.

NR, R ve D ile Ventil Aynı Şey mi?

Hayır. NR, R ve D kullanım ve tıkanma testine ilişkin işaretlerdir. Ventil ise maskenin üzerindeki nefes verme valfidir.

Ventilli ve ventilsiz modeller arasındaki farklar için ventilli maske rehberini inceleyebilirsiniz.

Toz Maskesinde Başka Hangi Bilgiler Olmalı?

Profesyonel bir FFP maskenin kendisi veya ürün ambalajı üzerinde aşağıdaki bilgiler aranmalıdır:

• Üreticinin veya markanın adı,
• Ürün modeli veya kodu,
• FFP1, FFP2 veya FFP3 sınıfı,
• NR veya R işareti,
• Uygunsa D işareti,
• EN 149:2001+A1:2009 standardı,
• CE işareti ve dört rakamlı onaylanmış kuruluş numarası,
• Son kullanım veya raf ömrü bilgisi,
• Saklama sıcaklığı ve nem koşulları,
• Kullanım talimatına erişim bilgisi,
• Ambalaj ve ürün uygunluk bilgileri.

FFP Sınıfı Nasıl Seçilir?

NR, R ve D işaretleri maskenin kullanım tipini açıklar; hangi FFP sınıfının gerektiğini belirlemez.

FFP sınıfı seçilirken:

• Tozun veya aerosolün türü,
• Ortamdaki yoğunluğu,
• Maruziyet süresi,
• Maddenin tehlikeli veya toksik olup olmadığı,
• Islak veya yağlı aerosol bulunması,
• Gaz ve kimyasal buhar bulunup bulunmadığı,
• Toz emişi ve havalandırmanın etkinliği,
• Gerekli koruma faktörü,
• Maskenin kullanıcı yüzüne uygunluğu değerlendirilmelidir.

Ayrıntılı seçim için FFP1, FFP2 ve FFP3 seçim rehberini inceleyebilirsiniz.

Yüz Uyum Testi Neden Gereklidir?

Maske üzerindeki tüm işaretler doğru olsa bile maske kullanıcının yüzüne sızdırmaz oturmuyorsa beklenen koruma sağlanamaz.

Bu nedenle:

• Kullanıcıya uygun marka, model ve beden seçilmelidir.
• Sıkı oturan maskelerde yüz uyum testi yapılmalıdır.
• Maske her takıldığında kullanıcı sızdırmazlık kontrolü yapılmalıdır.
• Sakal ve kirli sakal yüz temasını bozmamalıdır.
• Saç, başlık veya tulum maskenin altına girmemelidir.
• Gözlük ve baret maskeyi yerinden oynatmamalıdır.
• Maske modeli veya bedeni değiştiğinde uyum tekrar değerlendirilmelidir.

FFP3 NR D maske kullanılması, yüz çevresinde hava kaçağı varsa korumayı garanti etmez.

NR, R ve D İşaretlerinde Yapılan Hatalar

• NR maskeyi birkaç gün kullanmak,
• NR maskeyi yıkayıp tekrar takmak,
• R işaretini sınırsız kullanım olarak yorumlamak,
• R maskenin filtre malzemesini suyla yıkamak,
• D işaretinin FFP sınıfını yükselttiğini düşünmek,
• D işaretli maskenin hiç tıkanmayacağını varsaymak,
• FFP2 NR D maskeyi FFP3 ile aynı kabul etmek,
• FFP3 NR D maskenin gazdan koruduğunu düşünmek,
• Ventilin D işaretiyle aynı olduğunu düşünmek,
• Sadece FFP yazısına bakıp CE ve standardı kontrol etmemek,
• Son kullanma tarihi geçmiş maske kullanmak,
• Maskeyi uygunsuz sıcaklık ve nem koşullarında saklamak,
• Yüz uyum testini yaptırmamak,
• Sakallı yüzle sıkı oturan maske kullanmak,
• Kirli veya hasarlı maskeyi işaretleri doğru olduğu için kullanmaya devam etmek.

Sık Sorulan Sorular

Toz maskesinde NR ne demek?

NR, tekrar kullanılmaz anlamına gelir. NR işaretli maskeler en fazla tek çalışma vardiyası için tasarlanır.

NR maske ertesi gün kullanılır mı?

Hayır. NR maskeler birkaç saat kullanılmış olsa bile sonraki vardiyada yeniden kullanılmak üzere tasarlanmamıştır.

Toz maskesinde R ne demek?

R, tekrar kullanılabilir anlamına gelir. Yeniden kullanım üreticinin temizlik, kontrol, saklama ve kullanım talimatlarına göre yapılmalıdır.

R maske yıkanır mı?

R işareti maskenin yıkanabilir olduğunu göstermez. Yalnızca üreticinin açıkça izin verdiği parçalar ve yöntemler kullanılmalıdır.

Toz maskesinde D ne demek?

D işareti, maskenin dolomit tozu tıkanma testini geçtiğini gösterir.

D işaretli maske daha fazla korur mu?

D, koruma sınıfını yükseltmez. Maskenin yoğun toz yükü altında tıkanma direnci testinden geçtiğini gösterir.

FFP2 NR D ne demek?

FFP2 sınıfında, en fazla tek vardiyalık kullanım için tasarlanan ve dolomit tozu tıkanma testini geçen maske anlamına gelir.

FFP3 NR D ne demek?

FFP3 partikül koruma sınıfında, en fazla tek vardiyalık kullanım için tasarlanan ve dolomit tıkanma testini geçen maske anlamına gelir.

FFP3 R D ne demek?

FFP3 sınıfında, üretici talimatlarına göre tekrar kullanılabilen ve dolomit tıkanma testini geçen maske anlamına gelir.

NR maske kaç saat kullanılır?

NR işareti sabit bir saat vermez; en fazla tek vardiya sınırı koyar. Maske kirlenir, nemlenir, zarar görür veya nefes alma direnci artarsa daha önce değiştirilmelidir.

R maske kaç gün kullanılır?

Sabit bir gün sayısı yoktur. Üretici talimatı, ortam yoğunluğu, kullanım süresi, temizlik, saklama ve maskenin fiziksel durumu esas alınmalıdır.

D işareti gazdan koruma sağlar mı?

Hayır. D yalnızca dolomit tozu tıkanma testiyle ilgilidir. Gaz ve kimyasal buharlar için uygun gaz filtresi gerekir.

Ventilli maske R sınıfı mıdır?

Her zaman değil. Ventilli maske NR veya R olabilir. Kesin kullanım sınıfı ürün üzerindeki NR ya da R işaretinden anlaşılır.

CE işaretinin yanındaki dört rakam nedir?

Bu sayı, ilgili kişisel koruyucunun uygunluk değerlendirmesi veya üretim gözetiminde görev alan onaylanmış kuruluşla ilişkilidir.

FFP maskesi sakalla kullanılır mı?

Sakal ve kirli sakal maskenin yüz çevresindeki sızdırmazlığını bozabilir. NR, R veya D işaretleri bu hava kaçağını telafi etmez.

Sonuç: Önce FFP Sınıfını, Sonra NR–R–D İşaretlerini Okuyun

Toz maskesi seçerken ilk olarak yapılan işin gerektirdiği FFP1, FFP2 veya FFP3 partikül koruma sınıfı belirlenmelidir.

Daha sonra NR veya R işaretiyle kullanım tipi, D işaretiyle tıkanma testi, EN 149 ve CE bilgileriyle ürün işaretlemesi kontrol edilmelidir.

NR en fazla tek vardiya; R üretici talimatına göre tekrar kullanım; D ise dolomit tıkanma testi anlamına gelir. Bu işaretlerin hiçbiri doğru yüz uyumu, risk değerlendirmesi ve zamanında maske değişiminin yerine geçmez.

Bu içerik genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır. Maske seçimi; işyeri risk değerlendirmesi, toz veya aerosolün türü ve yoğunluğu, çalışma süresi, ürün teknik dokümanı, yüz uyumu ve yetkili iş güvenliği uzmanının değerlendirmesine göre yapılmalıdır.