Asbest Tozu İçin Hangi Maske Kullanılır? FFP3 ve P3 Filtre Seçimi

Asbest maskesi; havaya karışabilecek asbest liflerinin solunmasını azaltmak amacıyla kullanılan yüksek seviyeli partikül solunum koruyucusudur.

Asbest lifleri gözle fark edilemeyecek kadar ince olabilir. Malzemenin kırılması, kesilmesi, delinmesi, kazınması veya kontrolsüz biçimde sökülmesi liflerin havaya karışmasına neden olabilir.

Asbest çalışmalarında solunum koruyucu; çalışma alanının kapatılması, lif yayılımının önlenmesi, uygun söküm yöntemi, negatif basınç, özel vakum, atık yönetimi, dekontaminasyon ve sağlık gözetimi gibi önlemlerin yalnızca bir parçasıdır.

Asbest Nedir?

Asbest; ısıya, aşınmaya ve kimyasallara dayanıklı lifli mineral gruplarının genel adıdır. Geçmişte yalıtım, yangına dayanım ve mekanik güç sağlamak amacıyla çok sayıda yapı ve endüstri ürününde kullanılmıştır.

Asbest içerebilecek eski malzemeler arasında şunlar bulunabilir:

• Çatı ve cephe kaplama levhaları,
• Asbestli çimento boruları ve su depoları,
• Kazan, boru ve tesisat izolasyonları,
• Püskürtme izolasyon kaplamaları,
• Yangına dayanıklı paneller,
• Vinil zemin kaplamaları ve yapıştırıcıları,
• Conta, salmastra ve fren-balata parçaları,
• Eski elektrik ve ısı izolasyon ürünleri,
• Gemi, sanayi tesisi ve eski makine izolasyonları.

Bir malzemenin yalnızca görüntüsüne bakılarak asbest içerip içermediği kesin olarak belirlenemez. Şüpheli malzeme uzman değerlendirmesi ve gerektiğinde uygun numune analiziyle tanımlanmalıdır.

Asbest Lifleri Ne Zaman Havaya Karışır?

Sağlam durumda ve dış etkiye maruz kalmayan bazı asbestli malzemelerde lif yayılımı düşük olabilir. Ancak malzeme hasar gördüğünde veya yanlış işlem uygulandığında liflerin havaya karışma riski artar.

Özellikle şu işlemler lif yayılımına neden olabilir:

• Kırma ve parçalama,
• Elektrikli testereyle kesme,
• Matkapla delme,
• Taşlama ve zımparalama,
• Kuru kazıma,
• Basınçlı havayla temizleme,
• Kuru süpürme,
• Kontrolsüz yıkım,
• Hasarlı izolasyon ve gevşek lifli malzemelerin taşınması.

Asbest Sağlığa Zararlı mı?

Havaya karışan asbest liflerinin solunması ciddi ve uzun süre sonra ortaya çıkabilen sağlık sorunlarıyla ilişkilidir.

Asbest maruziyetiyle bağlantılı hastalıklar arasında:

• Asbestoz,
• Akciğer kanseri,
• Mezotelyoma,
• Akciğer zarında farklı yapısal değişiklikler bulunabilir.

Asbest kaynaklı hastalıkların belirtileri maruziyetten uzun yıllar sonra ortaya çıkabilir. Bu nedenle “yalnızca bir kez çalışıldı” veya “toz çok azdı” düşüncesi güvenli çalışma planının yerine geçmez.

Asbest İçin Hangi Maske Kullanılır?

Solunum koruyucu seçimi; asbestli malzemenin türüne, lif yayma ihtimaline, işin süresine, ortam ölçümlerine, söküm yöntemine ve çalışma planına göre yapılmalıdır.

FFP2 Maske Asbest İçin Yeterli mi?

FFP2 maske, asbest liflerinin bulunabileceği profesyonel söküm ve yüksek riskli çalışmalar için genel çözüm olarak kullanılmamalıdır.

Asbest için ürün seçerken yalnızca ürün açıklamasında “asbest” kelimesinin geçmesi yeterli değildir. İşin gerektirdiği koruma seviyesi, yüz uyumu, çalışma süresi ve asbest söküm planı dikkate alınmalıdır.

Asbest şüphesi bulunan bir işte FFP2 maske takarak kesme, delme veya söküme devam edilmemelidir.

FFP3 Maske Asbestten Korur mu?

FFP3, yüksek seviyeli partikül filtreleyen tek kullanımlık yüz maskesi sınıfıdır. Asbest liflerine karşı belirli düşük riskli, kısa ve kontrollü görevlerde çalışma planının bir parçası olarak değerlendirilebilir.

FFP3 maskenin etkili olabilmesi için:

• Kullanıcının marka, model ve bedenine uygun olması,
• Yüz uyumunun test edilmesi,
• Her takışta sızdırmazlık kontrolü yapılması,
• Sakal ve kirli sakal bulunmaması,
• Baş bantlarının maskeyi yüzde yeterli kuvvetle tutması,
• Maskenin işlem boyunca çıkarılmaması,
• Kirlenmiş maskenin kontrollü biçimde atılması,
• İşin gerekli koruma seviyesinin FFP3 sınırları içerisinde olması gerekir.

Uzun süreli veya yüksek lif yayma riski bulunan söküm işlerinde FFP3 yerine daha yüksek koruma sağlayan tam yüz, motorlu veya hava beslemeli sistem gerekebilir.

FFP3 maske modellerini inceleyin.

P3 Filtreli Yarım Yüz Maske Asbestte Kullanılır mı?

P3 filtre; tekrar kullanılabilir yarım veya tam yüz maskeleriyle kullanılan yüksek seviyeli partikül filtresidir.

P3 filtreli yarım yüz maske aşağıdaki avantajları sağlayabilir:

• Tekrar kullanılabilir maske gövdesi,
• Değiştirilebilir P3 partikül filtreleri,
• Farklı gövde bedeni seçenekleri,
• FFP maskeye göre daha sağlam yüz contası,
• Planlı temizlik ve bakım imkânı,
• Üreticiye göre farklı koruma sistemlerine geçiş olanağı.

Ancak yarım yüz maske gözleri ve yüz çevresini korumaz. Lif yoğunluğu, çalışma süresi ve dekontaminasyon gereksinimine göre tam yüz veya daha yüksek koruma seviyeli sistem seçilebilir.

P3 filtreler gaz veya buhar filtresi değildir ve oksijen sağlamaz.

P3 filtre ile FFP3 maske farklarını inceleyin.

Tam Yüz Maske Asbest Sökümünde Neden Kullanılır?

P3 filtreli tam yüz maske; solunum yollarıyla birlikte gözleri ve yüz çevresini de kapsar. Yarım yüz maskeye göre daha geniş bir yüz contası ve vizör koruması sağlayabilir.

Tam yüz maske şu durumlarda değerlendirilebilir:

• Daha yüksek solunum koruma seviyesi gerektiğinde,
• Liflerin göz ve yüz çevresine ulaşmasının azaltılması istendiğinde,
• Uzun süreli ve kontrollü söküm işlerinde,
• Yarım yüz maske ve ayrı gözlük kullanımının uygun olmadığı görevlerde,
• Uzman çalışma planı tam yüz sistemini gerektirdiğinde,
• Dekontaminasyon prosedürü tekrar kullanılabilir maske kullanımını desteklediğinde.

Tam yüz maske kullanılması, çalışma alanının kapatılması ve diğer asbest kontrollerini gereksiz hâle getirmez.

Tam yüz maske modellerini inceleyin.

Motorlu Solunum Sistemi Ne Zaman Değerlendirilir?

Motorlu filtreli sistemler, ortam havasını P3 sınıfı veya uygun partikül filtresinden geçirerek başlık ya da maskeye yönlendirir.

Aşağıdaki koşullarda gündeme gelebilir:

• Çalışma uzun süre devam ediyorsa,
• Daha yüksek koruma seviyesi gerekiyorsa,
• Çalışan ağır fiziksel efor altında çalışıyorsa,
• Baş, göz, yüz ve solunum koruması birlikte gerekiyorsa,
• Uzman çalışma planı motorlu sistem belirtiyorsa,
• Sıkı oturan maske kullanımında sağlık veya uyum problemi bulunuyorsa,
• Dekontaminasyon planı sistemin güvenli şekilde temizlenmesini kapsıyorsa.

Motorlu filtreli sistem ortam havasını filtreler ancak oksijen üretmez. Oksijen yetersiz veya atmosferi bilinmeyen alanlarda dışarıdan temiz hava sağlayan uygun solunum sistemi gerekir.

Asbest Maskesinde Yüz Uyum Testi ve Sakal

FFP3, yarım yüz ve tam yüz maskeleri yüzle sızdırmaz temas kurarak çalışır. Maskenin kenarından giren hava filtreye uğramadan solunabilir.

Bu nedenle:

• Her kullanıcıya uygun marka, model ve beden belirlenmelidir.
• Sıkı oturan maskeler için yüz uyum testi yapılmalıdır.
• Her kullanımdan önce sızdırmazlık kontrolü yapılmalıdır.
• Sakal ve kirli sakal yüz contası altında bulunmamalıdır.
• Saç, tulum kapüşonu veya gözlük sapı contanın altına girmemelidir.
• Maske modeli veya bedeni değişirse uyum yeniden test edilmelidir.
• Kullanıcının yüz yapısı değiştiğinde uyum tekrar değerlendirilmelidir.

Asbest Sökümünde Hangi Tulum Kullanılır?

Asbest liflerinin iş kıyafetlerine, saça ve cilde taşınmasını azaltmak için çalışma planına uygun tek kullanımlık koruyucu tulum kullanılmalıdır.

Genel olarak tulum seçiminde şu özellikler değerlendirilir:

• Havadaki katı partiküllere yönelik uygun Tip 5 koruma,
• Sıçrama riski bulunuyorsa uygun ek Tip 6 koruma,
• Kapüşonlu tasarım,
• El ve ayak bileklerinde uygun kapanma,
• Düşük lif bırakan dış yüzey,
• Dikiş yapısı ve fermuar koruması,
• Çalışanın bedenine uygun ölçü,
• Dekontaminasyon ve atık planına uygun tek kullanımlık yapı.

Koruyucu tulum işyeri dışına çıkarılmamalı; kirli ve temiz bölge prosedürüne göre çıkarılarak asbestli atık planına uygun biçimde paketlenmelidir.

Tek kullanımlık koruyucu tulumları inceleyin.

Asbest Alanı Nasıl Kontrol Edilir?

Asbest çalışmasında temel amaç liflerin havaya karışmasını ve kirli alan dışına taşınmasını önlemektir.

Uzman çalışma planına göre aşağıdaki kontroller uygulanabilir:

• Çalışma alanının işaretlenmesi ve girişlerin sınırlandırılması,
• Kirli ve temiz alanların ayrılması,
• Uygun kapalı çalışma bölgesi kurulması,
• Lif yayılımını azaltan kontrollü ıslatma yöntemi,
• Asbest için uygun yüksek verimli vakum sistemi,
• Negatif basınç ve hava filtrasyonu,
• Personel ve ekipman dekontaminasyonu,
• Hava ölçümü ve alanın temizliğinin doğrulanması,
• Asbestli atıkların sızdırmaz biçimde paketlenmesi,
• Yetkisiz kişilerin alana girişinin engellenmesi.

Ev tipi elektrik süpürgesi, kuru süpürge veya basınçlı hava kullanılmamalıdır. Bu yöntemler lifleri yeniden havaya kaldırabilir veya diğer alanlara yayabilir.

Asbest Maskesi Ne Zaman Çıkarılır?

Solunum koruyucu, kirli çalışma bölgesinin içinde veya asbest liflerinin bulunabileceği alanda çıkarılmamalıdır.

Maske çıkarılmadan önce:

• Söküm işlemi tamamlanmış olmalıdır.
• Çalışan belirlenen dekontaminasyon aşamalarından geçmelidir.
• Tulum ve diğer kirli koruyucular kontrollü biçimde çıkarılmalıdır.
• Maskenin dış yüzeyi prosedüre göre dekontamine edilmelidir.
• Tek kullanımlık maske uygun asbestli atık kabına konulmalıdır.
• Tekrar kullanılabilir maske temizlenmek üzere kirli sistem içerisinde tutulmalıdır.
• Temiz bölgeye geçildikten sonra prosedür tamamlanmalıdır.

Maskeyi erken çıkarmak, tulum ve yüzeylerde bulunan liflerin solunmasına neden olabilir.

P3 Filtre Ne Zaman Değiştirilir?

Asbest çalışmalarında filtre değişimi yalnızca nefes alma direncine göre yönetilmemelidir. Çalışma planı, üretici talimatı ve dekontaminasyon prosedürü birlikte uygulanmalıdır.

Filtre şu durumlarda değiştirilmelidir:

• Üreticinin kullanım süresine ulaşıldığında,
• Nefes alma direnci belirgin biçimde arttığında,
• Filtre zarar gördüğünde veya ıslandığında,
• Filtre bağlantısında sızıntı veya gevşeme oluştuğunda,
• İş planındaki görev veya bölge değişimi filtre değişimi gerektirdiğinde,
• Dekontaminasyon prosedürü yeniden kullanıma izin vermediğinde,
• Filtrenin güvenli biçimde temizlenemeyecek şekilde kirlendiği değerlendirildiğinde.

P3 filtreler yıkanmamalı, açılmamalı veya basınçlı havayla temizlenmemelidir.

Asbest Şüphesiyle Karşılaşıldığında Ne Yapılmalı?

1. Kesme, delme, kırma, sökme veya temizlik işlemi durdurulmalıdır.
2. Malzemeye dokunulmamalı ve malzeme taşınmamalıdır.
3. Çalışanlar şüpheli bölgeden uzaklaştırılmalıdır.
4. Alan işaretlenmeli ve yetkisiz giriş engellenmelidir.
5. İşveren, iş güvenliği uzmanı ve ilgili sorumlular bilgilendirilmelidir.
6. Asbest konusunda yetkin kişi tarafından saha değerlendirmesi yapılmalıdır.
7. Gerekirse uygun yöntemle numune alınmalı ve analiz yaptırılmalıdır.
8. Asbest doğrulanırsa uzman tarafından söküm ve çalışma planı hazırlanmalıdır.
9. Yalnızca eğitimli asbest söküm çalışanları görevlendirilmelidir.

Asbest Maskesi Kullanırken Yapılan Hatalar

• FFP3 maske satın alarak bireysel asbest sökümü yapmak,
• Şüpheli malzemeyi analiz yaptırmadan kırmak veya delmek,
• FFP2 maskeyi asbest sökümü için yeterli kabul etmek,
• Yüksek riskli sökümde yalnızca tek kullanımlık FFP3 kullanmak,
• Yüz uyum testi yapmadan maske dağıtmak,
• Sakallı yüzle sıkı oturan maske kullanmak,
• Tulum kapüşonunu maske contasının altına sokmak,
• Maskeyi kirli bölgede çıkarmak,
• Kirlenmiş maskeyi temiz alana taşımak,
• P3 filtreyi yıkamak veya basınçlı havayla temizlemek,
• Asbestli yüzeyi kuru süpürmek,
• Ev tipi elektrik süpürgesi kullanmak,
• Asbestli kıyafeti eve götürmek,
• Atığı normal inşaat atığıyla karıştırmak,
• Dekontaminasyon alanı oluşturmamak,
• Yakındaki çalışanların maruziyetini değerlendirmemek,
• Oksijen yetersiz ortamda yalnızca P3 filtreli maskeye güvenmek.

Sık Sorulan Sorular

Asbest için hangi maske kullanılır?

Düşük lif yayma ihtimalli, kısa ve planlı görevlerde yüz uyumu doğrulanmış FFP3 veya P3 filtreli yarım yüz maske değerlendirilebilir. Yüksek riskli ve uzun süreli sökümde tam yüz, motorlu veya hava beslemeli sistem gerekebilir.

FFP2 maske asbestten korur mu?

FFP2 maske profesyonel asbest söküm işleri için genel çözüm olarak kullanılmamalıdır. Çalışma planında belirlenen daha yüksek koruma seviyesi uygulanmalıdır.

FFP3 maske asbest için yeterli mi?

Her asbest işi için yeterli değildir. Kısa ve düşük riskli kontrollü görevlerde kullanılabilir; yüksek lif yayma ihtimalli sökümde daha yüksek koruma gerekebilir.

P3 filtre asbest liflerini tutar mı?

P3 yüksek seviyeli partikül filtresidir ve uygun maske gövdesiyle asbest liflerine karşı değerlendirilebilir. Maske seçimi işin riskine ve gerekli koruma seviyesine göre yapılmalıdır.

Asbest için yarım yüz mü tam yüz mü?

Düşük riskli kısa görevlerde yarım yüz P3 değerlendirilebilir. Daha yüksek koruma, göz-yüz kapsaması veya uzun çalışma gerekiyorsa tam yüz ya da motorlu sistem tercih edilebilir.

Asbest sökümü kendim yapabilir miyim?

Hayır. Asbest söküm, yıkım, bakım ve uzaklaştırma işleri asbest söküm uzmanının nezaretinde, eğitimli asbest söküm çalışanları tarafından yapılmalıdır.

Malzemenin asbestli olduğu nasıl anlaşılır?

Yalnızca görüntüye bakılarak kesin karar verilemez. Uzman saha değerlendirmesi ve gerektiğinde uygun numune analizi gerekir.

Asbestli eternit kesilir mi?

Kontrolsüz şekilde kesilmemeli, kırılmamalı veya delinmemelidir. Bu işlemler asbest liflerinin havaya karışmasına neden olabilir.

Cerrahi maske asbestten korur mu?

Hayır. Cerrahi maske asbest sökümünde kullanılacak profesyonel partikül solunum koruyucusu değildir.

Aktif karbonlu maske asbest için gerekli mi?

Asbest lifleri partiküldür. Temel kriter aktif karbon değil, uygun FFP3 veya P3 partikül koruması ve yüz uyumudur.

Asbest maskesi sakalla kullanılır mı?

Sakal ve kirli sakal sıkı oturan maskenin sızdırmazlığını bozabilir. Kenarlardan giren hava filtreden geçmeden solunabilir.

Asbest maskesi ne zaman çıkarılır?

Kirli bölgenin içinde çıkarılmamalıdır. İş planında belirtilen dekontaminasyon aşamaları tamamlandıktan sonra temiz bölgede çıkarılmalıdır.

P3 filtre yıkanır mı?

Hayır. P3 filtreler yıkanmamalı, suya batırılmamalı veya basınçlı havayla temizlenmemelidir.

Asbestli alan ev tipi süpürgeyle temizlenir mi?

Hayır. Ev tipi süpürge lifleri filtreleyemeyebilir ve çalışma alanına yeniden yayabilir. Uzman çalışma planında belirtilen uygun ekipman kullanılmalıdır.

Asbest için hangi tulum kullanılır?

Çalışma planına göre kapüşonlu, havadaki katı partiküllere karşı uygun Tip 5 ve gerekli durumlarda ek Tip 6 korumalı tek kullanımlık tulum değerlendirilebilir.

Sonuç: Asbest Sökümü Maske Satın Almaktan İbaret Değildir

Asbest lifleri gözle görülemeyebilir ve kontrolsüz söküm sırasında çalışma alanının dışına taşınabilir. Bu nedenle şüpheli malzemeyle karşılaşıldığında iş durdurulmalı ve uzman değerlendirmesi yapılmalıdır.

FFP3 ve P3 filtreli maskeler, yalnızca risk değerlendirmesinin uygun bulduğu görevlerde solunum koruma planının bir parçası olarak kullanılabilir.

Yüksek riskli söküm işlerinde tam yüz, motorlu veya hava beslemeli sistem; kontrollü alan, dekontaminasyon, ölçüm, sağlık gözetimi ve özel atık yönetimiyle birlikte uygulanmalıdır.

Bu içerik genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır ve asbest söküm talimatı değildir. Asbest şüphesi veya asbestli malzemeyle çalışma; yürürlükteki mevzuat, asbest söküm uzmanının hazırladığı iş planı, eğitimli çalışanlar, ortam ölçümleri, sağlık gözetimi ve yetkili kurumların gerekliliklerine göre yönetilmelidir.