⚡ KAYNAK GÜVENLİĞİ • FINE-KINNEY • KKD • SICAK İŞ
Elektrot Kaynağında İş Güvenliği ve Fine-Kinney Risk Analizi
Elektrik çarpması, ark ışını, kaynak dumanı, sıcak metal, yangın, kablo karmaşası, ergonomik zorlanma ve ekipman arızası… Elektrot kaynağında bu riskler çoğu zaman aynı anda ortaya çıkar. Güvenli kaynak çalışması; yalnızca maske ve eldiven kullanmak değil, tehlikeyi kaynağında kontrol eden bütüncül bir sistem kurmaktır.
⚠️ Görsellerdeki Fine-Kinney puanları örnektir
Bu rehberde yer alan 270, 252, 210, 180 ve 108 gibi puanlar, görsellerde kullanılan örnek koşulları açıklamak amacıyla gösterilmiştir. Kaynak makinesinin tipi, amper değeri, çalışma süresi, ortamın nemi, havalandırma kapasitesi, kaynak yapılan metal, mevcut kontroller ve çalışanın maruziyeti değiştikçe gerçek risk puanı da değişir.
🧮
O × F × Ş
Olasılık × Frekans × Şiddet
🚨
5 Yüksek Risk
Elektrik, ark, duman, sıcak metal ve yangın
📋
3 Önemli Risk
Kablo düzeni, ergonomi ve ekipman arızası
🛡️
Önce Kaynağında Kontrol
Mühendislik önlemi, sonra idari kontrol ve KKD
1. Elektrot Kaynağı Neden Yüksek Riskli Bir Çalışmadır?
Örtülü elektrot ark kaynağında, elektrot ile iş parçası arasında oluşturulan elektrik arkı metalleri eriterek birleştirir. Ark bölgesinde çok yüksek sıcaklık, yoğun optik ışınım, metal dumanı, gazlar, kıvılcımlar, erimiş metal parçacıkları ve elektriksel tehlikeler aynı anda oluşabilir.
Bu nedenle kaynak güvenliği yalnızca kaynakçının korunmasıyla sınırlı değildir. Yakındaki çalışanlar, bakım personeli, ziyaretçiler, yanıcı malzemeler, bina yüzeyleri, kablolar ve kaynak dumanının yayılabileceği diğer bölümler de değerlendirmeye alınmalıdır.
⚡
Elektriksel Tehlike
Hasarlı kablo, nem, yetersiz bağlantı, arızalı elektrot pensesi ve uygunsuz bakım.
✨
Ark Işını
UV ve IR ışınım, göz hasarı, ark gözü, yüz ve cilt yanıkları.
🌫️
Kaynak Dumanı
Metal oksitleri, partiküller ve işlenen malzemeye bağlı zararlı gazlar.
🔥
Sıcak Metal
Erimiş metal, sıcak yüzey, çapak, cüruf ve sıçrama kaynaklı yanıklar.
🧯
Yangın ve Patlama
Kıvılcımların yanıcı, parlayıcı veya gizli boşluklara ulaşması.
🔌
Kablo ve Takılma
Geçiş yollarındaki kablolar, dağınık takım ve uygunsuz saha düzeni.
🦴
Ergonomik Zorlanma
Eğilme, çömelme, uzanma, sabit duruş ve ağır parça taşıma.
🛠️
Ekipman Arızası
Gevşek bağlantı, yıpranmış pense, arızalı makine ve yetkisiz onarım.
2. Kaynak İşlerinde Yasal ve Teknik Güvenlik Çerçevesi
Kaynak çalışmaları için güvenlik tedbirleri tek bir yönetmeliğe dayanmaz. İşverenin genel yükümlülükleri, risk değerlendirmesi, iş ekipmanları, kimyasal maruziyet, kişisel koruyucu donanım, yangın, havalandırma, gürültü ve çalışan eğitimi birlikte ele alınmalıdır.
⚖️ İşverenin temel sorumlulukları
✓ Kaynak çalışmalarına özgü tehlikeleri belirlemek
✓ Riskleri önlemek ve önlenemeyen riskleri analiz etmek
✓ Dumanı, kıvılcımı ve ışınımı mümkün olduğunca kaynağında kontrol etmek
✓ Toplu korunma tedbirlerine kişisel koruyuculardan önce öncelik vermek
✓ Uygun kaynak ekipmanı ve koruyucu donanımı sağlamak
✓ Çalışanlara işe ve ekipmana özel eğitim vermek
✓ Bakım, kontrol, ölçüm ve sağlık gözetimi kayıtlarını tutmak
✓ Değişen ekipman, proses ve çalışma ortamına göre risk değerlendirmesini yenilemek
| Düzenleme alanı |
Kaynak işlerine yansıması |
| 6331 sayılı Kanun |
Riskleri önleme, kaynağında mücadele, eğitim, bilgilendirme ve çalışan katılımı. |
| Risk Değerlendirmesi Yönetmeliği |
Kaynak prosesine özel risklerin ekip tarafından değerlendirilmesi ve aksiyonların planlanması. |
| İş Ekipmanları Yönetmeliği |
Makine, kablo, pense, bağlantı ve güvenlik donanımlarının uygunluğu, bakımı ve kontrolü. |
| Kimyasal Maddeler Yönetmeliği |
Kaynak dumanı, metal oksitleri, yüzey kaplamaları ve gaz maruziyetinin değerlendirilmesi. |
| KKD düzenlemeleri |
Kaynak başlığı, eldiven, kıyafet, ayakkabı, solunum ve işitme koruyucularının seçimi. |
| Yangın düzenlemeleri |
Sıcak iş alanı, söndürücü, kaçış yolu, yangın gözcüsü ve yanıcı malzemelerin kontrolü. |
3. Fine-Kinney Risk Analizi Nedir?
FINE-KINNEY RİSK PUANI
R = O × F × Ş
Risk = Olasılık × Frekans × Şiddet
🎲
Olasılık
Tehlikeli olayın mevcut şartlarda gerçekleşme ihtimalidir.
⏱️
Frekans
Çalışanın tehlikeye ne sıklıkla veya ne kadar süreyle maruz kaldığını gösterir.
💥
Şiddet
Olay gerçekleştiğinde oluşabilecek zararın büyüklüğünü ifade eder.
Yaygın kullanılan risk sınıflandırması
| Risk puanı |
Yaygın değerlendirme |
Genel yaklaşım |
| 400 ve üzeri |
Çok yüksek / kabul edilemez |
İş durdurulmalı, risk azaltılmadan çalışma başlatılmamalıdır. |
| 200 – 399 |
Yüksek |
Kısa sürede önlem alınmalı ve sorumlu atanmalıdır. |
| 70 – 199 |
Önemli |
Planlı iyileştirme yapılmalı ve risk takip edilmelidir. |
| 20 – 69 |
Olası / kontrol altında tutulmalı |
Mevcut önlemler sürdürülmeli ve iyileştirme değerlendirilmelidir. |
| 20’nin altı |
Düşük |
Kontroller korunmalı ve değişiklikler izlenmelidir. |
Metodoloji notu: Fine-Kinney mevzuatta zorunlu tutulmuş tek risk değerlendirme yöntemi değildir. Kuruluşun kullandığı olasılık, frekans, şiddet değerleri ve aksiyon aralıkları kendi prosedüründe açıkça tanımlanmalıdır.
Görsellerdeki örnek risk puanlarının özeti
| Risk başlığı |
O |
F |
Ş |
Puan |
Seviye |
| Elektrik çarpması |
3 |
6 |
15 |
270 |
Yüksek |
| Ark ışını ve göz-yüz yanıkları |
6 |
6 |
7 |
252 |
Yüksek |
| Kaynak dumanı |
3 |
10 |
7 |
210 |
Yüksek |
| Sıcak metal ve cüruf |
6 |
6 |
7 |
252 |
Yüksek |
| Yangın ve yanma |
3 |
6 |
15 |
270 |
Yüksek |
| Kablo düzeni ve takılma |
6 |
6 |
3 |
108 |
Önemli |
| Ergonomik zorlanma |
6 |
6 |
3 |
108 |
Önemli |
| Ekipman arızası ve uygunsuz bakım |
3 |
6 |
10 |
180 |
Önemli |
Artık risk mutlaka hesaplanmalıdır: Tedbirler uygulandıktan sonra olasılık, frekans ve gerekiyorsa şiddet yeniden değerlendirilmelidir. Risk puanı düşmüyorsa alınan önlem etkili değildir veya ilave kontrol gerekir.
4. Görsellerdeki Bilgileri Geliştiren Kritik Teknik Düzeltmeler
1. Kaynak dönüş kablosu, koruma topraklaması değildir
Halk arasında “şase kablosu” denilen bağlantı kaynak devresini tamamlar. Kaynak makinesinin koruyucu topraklaması ise ayrı bir elektrik güvenliği unsurudur. Dönüş pensesi temiz metal yüzeye ve kaynak noktasına mümkün olduğunca yakın bağlanmalıdır.
2. Kaynak eldiveni, elektrikçi eldiveni değildir
Kaynakçı eldiveni ısı, sıçrama ve mekanik tehlikelere karşı tasarlanır. Gerilim altında çalışma için sertifikalı elektrik yalıtkan eldiven gerekebilir; ancak kaynak işlemi mümkün olduğunca enerjili açık elektrik parçaları üzerinde yapılmamalıdır.
3. Genel havalandırma her zaman yeterli değildir
Kaynak dumanında öncelik, dumanı kaynakçının solunum bölgesine ulaşmadan yakalayan lokal emiş sistemidir. Genel havalandırma destekleyici olabilir ancak kapalı atölyede tek başına yeterli kabul edilmemelidir.
4. Yüz siperi, kaynak başlığının yerine geçmez
Şeffaf yüz siperi sıcak parçacıklara karşı yardımcı olabilir; ark ışını için uygun karartma derecesine sahip kaynak başlığı veya kaynak göz-yüz koruyucusu kullanılmalıdır.
5. Yangın söndürücü tek başına yeterli değildir
Yanıcıların uzaklaştırılması, sıcak iş izni, kaynak perdesi veya battaniyesi, yangın gözcüsü, gizli boşlukların kontrolü ve iş bitimi sonrası izleme birlikte uygulanmalıdır.
6. Risk puanı kopyalanmaz
Aynı kaynak işi, açık sahada seyrek yapıldığında farklı; dar, nemli ve havalandırmasız alanda sürekli yapıldığında tamamen farklı risk puanı üretir.
5. Elektrik Çarpması Riski
⚡ Görseldeki örnek puan: 3 × 6 × 15 = 270 — Yüksek Risk
Elektrik çarpması; hasarlı kablo izolasyonu, nemli zemin, ıslak giysi, gevşek bağlantı, arızalı elektrot pensesi, uygunsuz makine gövdesi topraklaması veya enerjili parçalara temas sonucunda oluşabilir.
Elektrik riskini artıran durumlar
⚠️ Nemli, ıslak veya iletken zemin
⚠️ Çatlamış veya ezilmiş kablo izolasyonu
⚠️ Aşınmış elektrot pensesi
⚠️ Gevşek ve ısınan bağlantılar
⚠️ Islak eldiven veya terlemiş kıyafet
⚠️ Metal tank, kazan veya dar iletken ortam
Kontrol önlemleri
✓ Kaynak makinesi, güç kablosu, elektrot pensesi ve dönüş kablosu her vardiya öncesi gözle kontrol edilmelidir.
✓ Hasarlı kablo veya pense “kullanmayın” etiketiyle ayrılmalı ve yetkili bakım birimine gönderilmelidir.
✓ Kaynakçı kuru eldiven, kuru kıyafet ve kuru çalışma yüzeyi kullanmalıdır.
✓ Nemli veya su birikintili bölgelerde çalışma başlatılmamalıdır.
✓ Dönüş bağlantısı temiz yüzeye, sağlam biçimde ve kaynak bölgesine yakın bağlanmalıdır.
✓ Rulman, vinç halatı, boru hattı veya bina konstrüksiyonu kaynak dönüş yolu olarak kullanılmamalıdır.
✓ Elektrot değiştirirken çıplak elle iletken bölgelere dokunulmamalıdır.
✓ Makine taşınırken, bakım yapılırken veya uzun süre kullanılmayacaksa enerji kesilmelidir.
✓ İş bırakıldığında elektrot pensede kontrolsüz şekilde bırakılmamalıdır.
✓ Elektriksel koruma, topraklama ve besleme sistemi yetkili kişilerce değerlendirilmelidir.
Hayati uyarı: Elektrik çarpmasına uğrayan kişiye enerji kesilmeden dokunmayın. Enerjiyi güvenli biçimde kesin, 112’yi arayın ve yalnızca eğitimli kişilerce ilk yardım uygulanmasını sağlayın.
6. Ark Işını, Göz ve Yüz Yanıkları
✨ Görseldeki örnek puan: 6 × 6 × 7 = 252 — Yüksek Risk
Kaynak arkı yoğun görünür ışığın yanı sıra ultraviyole ve kızılötesi ışınım üretir. Korumasız bakış ark gözüne, gözde ağrı ve ışığa hassasiyete; cilt maruziyeti ise güneş yanığına benzer ciddi yanıklara neden olabilir.
Kaynakçının korunması
✓ Prosese ve akıma uygun karartma derecesi
✓ Uygun kaynak başlığı veya otomatik kararan başlık
✓ Başlığın altında gerektiğinde koruyucu gözlük
✓ Boyun ve yüzü açıkta bırakmayan kıyafet
✓ Yanmaz veya alev yayılımını sınırlandıran iş kıyafeti
Çevredeki çalışanların korunması
✓ Uygun kaynak perdesi veya kaynak kabini
✓ Perdenin alt, yan ve birleşim noktalarında açıklık bırakmama
✓ Çevre çalışanlarının arkı doğrudan görmesini engelleme
✓ Yansıtıcı metal yüzeyleri değerlendirme
✓ Kaynak alanına kontrollü giriş
Filtre seçimi: Kaynak camının veya otomatik kararan filtrenin koyuluk derecesi tek bir sabit numara değildir. Kaynak yöntemi, amper değeri, ark mesafesi ve çalışma koşulları dikkate alınarak üretici tablosuna ve risk değerlendirmesine göre seçilmelidir.
7. Kaynak Dumanı ve Solunumsal Maruziyet
🌫️ Görseldeki örnek puan: 3 × 10 × 7 = 210 — Yüksek Risk
Kaynak dumanının içeriği elektrotun, ana metalin, dolgu malzemesinin, yüzey kaplamasının, yağın, boyanın ve proses sıcaklığının birleşimine göre değişir. Paslanmaz çelik, galvanizli metal, boyalı yüzeyler ve özel alaşımlar farklı tehlikeler oluşturabilir.
Kaynak dumanı kanserojen kabul edilmektedir.
Dumanın gözle az görülmesi güvenli olduğu anlamına gelmez. Kısa süreli maruziyet göz ve solunum yolu tahrişine; tekrarlanan maruziyet ise daha ciddi solunum ve sistemik sağlık etkilerine yol açabilir.
Doğru kontrol sıralaması
1
Prosesi ve malzemeyi değerlendirin
Elektrot güvenlik bilgi formu, ana metal, kaplama, boya, yağ ve temizlik kimyasalları incelenmelidir.
2
Dumanı kaynağında yakalayın
Lokal emiş ağzı ark bölgesine yeterince yakın yerleştirilmeli, ancak kaynak prosesini bozmayacak şekilde ayarlanmalıdır.
3
Genel havalandırmayı destekleyin
Kirlenmiş havanın diğer çalışanlara taşınmasını önleyen kontrollü hava hareketi sağlanmalıdır.
4
Maruziyeti ölçün
Gerekli durumlarda çalışan solunum bölgesinden kişisel ölçüm ve ortam ölçümü yapılmalıdır.
5
Artık risk için uygun solunum koruması kullanın
Filtre veya motorlu solunum sistemi, dumanın ve gazların türüne göre seçilmelidir.
Kaynakçının çalışma pozisyonu: Baş, yükselen duman bulutunun doğrudan üzerinde tutulmamalıdır. Kaynakçı mümkün olduğunca dumanın solunum bölgesinden uzağa taşındığı bir pozisyonda çalışmalıdır.
Solunum koruması uyarısı: P3 sınıfı partikül filtresi her gaza ve buhara karşı koruma sağlamaz. Oksijen yetersizliği bulunan kapalı alanlarda filtreli maske kullanılması yeterli değildir. Bu ortamlar için ayrı kapalı alan prosedürü, atmosfer ölçümü, havalandırma ve kurtarma planı gerekir.
9. Yangın, Yanma ve Sıcak İş Riski
🧯 Görseldeki örnek puan: 3 × 6 × 15 = 270 — Yüksek Risk
Kaynak kıvılcımları yalnızca kaynak masasının çevresine düşmez. Açıklıklardan, platformlardan, duvar geçişlerinden veya kablo kanallarından ilerleyerek görünmeyen bölgelerde yangın başlatabilir.
Kaynak öncesi yangın kontrolü
✓ Çalışma mümkünse kalıcı ve güvenli sıcak iş alanında yapılmalıdır.
✓ Yanıcı ve parlayıcı malzemeler çalışma alanından uzaklaştırılmalıdır.
✓ Uzaklaştırılamayan yüzeyler uygun kaynak battaniyesi veya yanmaz perdeyle korunmalıdır.
✓ Duvarın, zeminin, platformun ve parçanın arka yüzü kontrol edilmelidir.
✓ Kapalı kap, tank, varil veya boru kaynak öncesi temizlenmeli ve güvenli olduğu doğrulanmalıdır.
✓ Uygun tip ve kapasitede yangın söndürme cihazı erişilebilir olmalıdır.
✓ Yangın alarmı, sprinkler ve diğer sistemler dikkate alınmalıdır.
✓ Gerekli durumlarda eğitimli yangın gözcüsü görevlendirilmelidir.
İş bittikten sonra risk bitmez: Kaynak tamamlandıktan sonra alan, iş izni prosedüründe ve risk değerlendirmesinde belirlenen süre boyunca izlenmeli; kor, sıcak metal, duman veya gizli yanma belirtisi kontrol edilmelidir.
10. Kablo Düzeni, Kayma ve Takılma Riski
🔌 Görseldeki örnek puan: 6 × 6 × 3 = 108 — Önemli Risk
Dağınık kaynak ve dönüş kabloları; çalışanların takılmasına, sıcak parçaya düşmesine, kablonun araç altında ezilmesine veya izolasyonun keskin kenarlarda zarar görmesine neden olabilir.
✅ Kablolar belirlenmiş güzergâhtan geçirilmelidir.
✅ Yaya ve forklift yolları açık tutulmalıdır.
✅ Gerekirse kablo köprüsü veya askı sistemi kullanılmalıdır.
✅ Kablo keskin kenar, sıcak yüzey ve su birikintisinden korunmalıdır.
✅ Takım, elektrot kutusu ve cüruf çekici için sabit yer belirlenmelidir.
✅ Vardiya sonunda housekeeping kontrolü yapılmalıdır.
İkincil kaza riski: Kabloya takılmak basit bir düşme gibi görünse de çalışan sıcak metale, kaynak arkına, keskin parçaya veya hareketli ekipmana düşebilir. Bu nedenle düşük şiddetli kabul edilmemelidir.
11. Ergonomi ve Pozisyonel Zorlanma
🦴 Görseldeki örnek puan: 6 × 6 × 3 = 108 — Önemli Risk
Eğilmiş bel, öne uzanan kol, sabit boyun pozisyonu, çömelme, diz üstünde çalışma ve ağır parçaların elle taşınması zaman içinde kas-iskelet sistemi rahatsızlıklarına yol açabilir.
| Sorun |
İyileştirme |
| Çok alçak veya yüksek çalışma |
Ayarlanabilir kaynak masası veya uygun platform kullanın. |
| Parçanın sürekli tutulması |
Mengene, fikstür, pozisyoner veya mekanik tutucu kullanın. |
| Uzun süre sabit duruş |
İş rotasyonu, uygun dinlenme ve pozisyon değişikliği planlayın. |
| Ağır parçaların kaldırılması |
Vinç, kaldırma aparatı, araba veya ekip çalışması kullanın. |
| Boyun ve omuz zorlanması |
Parçayı görüş alanına uygun konumlandırın ve başlık ağırlığını değerlendirin. |
Ergonomi yalnızca eğitimle çözülmez: “Doğru dur” uyarısından önce masanın, parçanın, fikstürün ve çalışma yüksekliğinin çalışana uygun hale getirilmesi gerekir.
12. Ekipman Arızası, Bakım ve Ön Kullanım Kontrolü
🛠️ Görseldeki örnek puan: 3 × 6 × 10 = 180 — Önemli Risk
Gevşek bağlantılar, yıpranmış elektrot pensesi, aşırı ısınan kablolar, hasarlı fan, kırık panel veya yetkisiz onarım elektrik, yangın ve yaralanma riskini artırır.
60 saniyelik kaynak makinesi ön kontrolü
☐ Makine gövdesinde darbe, çatlak veya açık bölüm var mı?
☐ Açma-kapama düğmesi ve göstergeler normal çalışıyor mu?
☐ Güç kablosunda kesik, ezilme veya uygunsuz ek var mı?
☐ Elektrot pensesinde yanık, gevşeklik veya izolasyon kaybı var mı?
☐ Dönüş kablosu ve pensesi sağlam mı?
☐ Bağlantılar gevşek veya aşırı ısınmış görünüyor mu?
☐ Havalandırma açıklıkları temiz ve açık mı?
☐ Ayar düğmeleri ve kablo soketleri sağlam mı?
☐ Uygun elektrot ve amper değeri seçildi mi?
☐ Bakım veya arıza etiketi bulunuyor mu?
Arızalı ekipmanı kullanmayın: Ekipman enerjiden ayrılmalı, görünür biçimde etiketlenmeli, kullanım alanından çıkarılmalı ve yalnızca yetkili kişilerce onarılmalıdır. Geçici bant, kabloyu burarak ekleme veya kapağı açık kullanma kabul edilebilir bakım yöntemi değildir.
Periyodik kontrol yaklaşımı: Kaynak ekipmanının üretici talimatındaki bakım ve kontrol aralıkları uygulanmalı; elektrik tesisatı, koruma iletkenleri, topraklama ve ilgili sistemlerin mevzuata tabi kontrolleri yetkili kişilerce yürütülmelidir.
13. Görsellerde Yer Almayan Ancak Kaynak İşlerinde Kritik Olan Ek Riskler
🔊 Gürültü
Kaynakla birlikte yapılan taşlama, cüruf kırma ve metal düzeltme işlemleri yüksek gürültü oluşturabilir.
🏭 Kapalı alan
Tank, kazan, kuyu veya dar hacimde oksijen, toksik gaz, duman birikimi ve kurtarma güçlüğü değerlendirilmelidir.
🧪 Kaplanmış yüzeyler
Galvaniz, boya, pas önleyici, yağ ve kimyasal kalıntılar dumanın içeriğini değiştirebilir.
⚙️ Taşlama ve çapak alma
Disk patlaması, parçacık fırlaması, kıvılcım ve ek gürültü riskleri ayrı değerlendirilmelidir.
👥 Çevre çalışanları
Kaynakçı korunurken yakın çalışanların ışınım, duman, kıvılcım ve gürültü maruziyeti unutulmamalıdır.
🚚 Araç ve malzeme trafiği
Forklift, vinç, askıdaki yük ve sıcak parçaların taşınması kaynak alanından ayrılmalıdır.
🚫 Kapalı Alanda Kaynak İçin Özel Uyarı
Tank, kazan, silo, kanal veya benzeri kapalı hacimlerde normal kaynak prosedürü yeterli değildir. Çalışma öncesi kapalı alan izni, atmosfer ölçümü, sürekli veya periyodik izleme, uygun havalandırma, gözcü, iletişim, enerji izolasyonu ve kurtarma planı hazırlanmalıdır.
Filtreli maske oksijen yetersizliğini gidermez. Havalandırma amacıyla ortama oksijen verilmemelidir.
14. Kaynakçı KKD Seçim Tablosu
KKD son savunma hattıdır. Kaynak dumanının emişle, ark ışınının perdeyle ve yangın riskinin alan düzeniyle kontrol edilmesi mümkünken yalnızca kişisel koruyucu donanıma güvenilmemelidir.
| Koruma alanı |
Ürün grubu |
Dikkat edilecek husus |
Propazar |
| Göz ve yüz |
Kaynak başlığı, otomatik kararan başlık |
Prosese uygun filtre ve karartma seviyesi; EN ISO 16321-2 çerçevesi |
İncele → |
| Çevre çalışanları |
Kaynak perdesi ve paravan |
Optik ışınım ve sıçramaya uygunluk; ISO 25980 yaklaşımı |
İncele → |
| El |
Uzun manşetli kaynakçı eldiveni |
Isı, sıçrama, tutuş ve kaynak tipine göre EN 12477 |
İncele → |
| Gövde |
Kaynakçı ceketi, önlük, yanmaz kıyafet |
Alev yayılımı, erimiş metal sıçraması ve EN ISO 11611 uygunluğu |
İncele → |
| Kol ve bacak |
Kaynakçı kolluğu ve tozluğu |
Sıçramanın elbise kolu veya ayakkabı içine girmesini önleme |
İncele → |
| Ayak |
Kaynakçı iş ayakkabısı veya botu |
Sıcak metal sıçraması, taban, burun ve hızlı çıkarma özellikleri |
İncele → |
| Solunum |
Uygun filtreli veya motorlu solunum sistemi |
Duman, gaz, kullanım süresi, yüz uyumu ve oksijen seviyesi |
İncele → |
| İşitme |
Kulak tıkacı veya kulaklık |
Ölçülen gürültüye uygun SNR; aşırı korumadan kaçınma |
İncele → |
Uyumluluk kontrolü: Başlık, gözlük, solunum sistemi, kulaklık ve baret birlikte kullanılacaksa birbirlerinin sızdırmazlığını, görüşünü veya koruyucu performansını bozmamalıdır.
15. Sıcak İş İzni Kontrol Listesi
Sürekli kaynak için tasarlanmamış alanlarda yapılacak kaynak, kesme, taşlama ve kıvılcım çıkaran işlemler sıcak iş izniyle yönetilmelidir.
☐ İşin yeri, kapsamı ve süresi belli mi?
☐ Kaynakçı ve izin veren yetkili belirlendi mi?
☐ Çevredeki yanıcı ve parlayıcı malzemeler uzaklaştırıldı mı?
☐ Uzaklaştırılamayan yüzeyler uygun battaniye veya perdeyle korundu mu?
☐ Alt kat, duvar arkası, kablo kanalı ve gizli boşluklar kontrol edildi mi?
☐ Gaz, buhar veya patlayıcı ortam riski değerlendirildi mi?
☐ Gerekli atmosfer ölçümü yapıldı mı?
☐ Lokal emiş ve genel havalandırma çalışıyor mu?
☐ Kaynak makinesi ve kablolar kontrol edildi mi?
☐ Uygun yangın söndürücü erişilebilir mi?
☐ Yangın gözcüsü gerekli mi, görevlendirildi mi?
☐ Kaynak perdesi ve çevre güvenliği sağlandı mı?
☐ Kaçış yolları açık mı?
☐ Acil durumda enerji kesme yöntemi biliniyor mu?
☐ İş bitimi sonrası yangın kontrol süresi belirlendi mi?
☐ İzin kapatılmadan saha son kez kontrol edildi mi?
16. Elektrot Kaynağında Öncelikli Aksiyon Planı
1
Elektrik güvenliğini doğrulayın
Kablo, pense, bağlantı, makine gövdesi, enerji beslemesi, kuru çalışma alanı ve uygun dönüş bağlantısını kontrol edin.
2
Ark ışını ve sıçramayı kontrol edin
Uygun kaynak başlığı, kaynak perdesi, eldiven, kıyafet, kolluk ve ayak koruması sağlayın.
3
Kaynak dumanını kaynağında emdirin
Lokal emiş, genel havalandırma, ölçüm ve gerekli artık risk solunum korumasını birlikte yönetin.
4
Sıcak iş ve yangın önlemlerini yönetin
İzin, yanıcıların uzaklaştırılması, battaniye, yangın gözcüsü, söndürücü ve iş sonrası kontrol uygulayın.
5
Kablo, bakım ve saha disiplinini kurun
Kablo güzergâhı, housekeeping, ön kullanım kontrolü, arızalı ekipmanın ayrılması ve yetkili bakım sistemini uygulayın.
30–60–90 Günlük İyileştirme Planı
İlk 30 Gün
• Hasarlı kablo ve penseleri ayırın
• Kaynak alanlarını envanterleyin
• Yanıcı malzemeleri kaldırın
• Eksik KKD’leri tamamlayın
• Sıcak iş izin formunu hazırlayın
• Çalışanlara acil güvenlik eğitimi verin
İlk 60 Gün
• Lokal emiş kapasitesini değerlendirin
• Kaynak perdelerini yerleştirin
• Kablo güzergâhlarını düzenleyin
• Ergonomik masa ve fikstür ihtiyacını belirleyin
• Bakım ve ön kontrol formlarını devreye alın
• Maruziyet ölçüm planını oluşturun
İlk 90 Gün
• Fine-Kinney artık risk puanlarını hesaplayın
• Sağlık gözetimi sonuçlarını değerlendirin
• Saha denetimlerini periyodik hale getirin
• Uygunsuzlukları sorumlu ve tarihle kapatın
• Eğitim etkinliğini gözlemleyin
• Yönetim gözden geçirmesi yapın
17. Kaynakçı İçin İşe Başlamadan Önce Hızlı Kontrol Listesi
☐ Çalışma izni gerekiyorsa alındı mı?
☐ Kaynak yapılacak malzeme ve kaplama biliniyor mu?
☐ Makine, kablo, pense ve bağlantılar sağlam mı?
☐ Zemin kuru ve çalışma alanı güvenli mi?
☐ Dönüş pensesi uygun yere bağlandı mı?
☐ Lokal emiş çalışıyor ve doğru konumda mı?
☐ Kaynak perdesi yerleştirildi mi?
☐ Yanıcı malzemeler uzaklaştırıldı mı?
☐ Yangın söndürücü erişilebilir mi?
☐ Kaynak başlığı ve filtre seviyesi uygun mu?
☐ Eldiven, kıyafet, önlük, kolluk ve ayakkabı uygun mu?
☐ Solunum ve işitme koruyucusu gerekiyorsa hazır mı?
☐ Kablolar yaya yolunu kesiyor mu?
☐ Sıcak parçalar için belirlenmiş alan var mı?
☐ Çevredeki çalışanlar bilgilendirildi mi?
☐ Acil durumda enerji kesme ve yardım çağırma yöntemi biliniyor mu?
18. Kaynak Kazalarında İlk Hareket
⚡ Elektrik çarpması
Enerji kesilmeden kazazedeye dokunmayın. Güvenli biçimde enerjiyi kesin, 112’yi arayın ve eğitimli ilk yardımcıyı çağırın.
🔥 Termal yanık
Yanık bölgesini temiz ve serin akan suyla soğutun. Buz, krem veya bilinmeyen madde sürmeyin. Yapışmış kıyafeti çekmeyin.
👁️ Ark gözü veya parçacık
Gözü ovuşturmayın. Parçacığı çıkarmaya çalışmayın. Göz duşu gereken olaylarda uygun yıkama yapın ve tıbbi değerlendirme sağlayın.
🌫️ Duman etkilenmesi
Kurtarıcıyı tehlikeye atmadan kişiyi temiz havaya çıkarın. Solunum sıkıntısı, baş dönmesi veya bilinç değişikliğinde 112’yi arayın.
19. Kaynak Güvenliğinde Tutulması Gereken Kayıtlar
📄 Kaynak işlerine özel risk değerlendirmesi
📄 Sıcak iş izin formları
📄 Kaynak makinesi ön kullanım kontrol listeleri
📄 Bakım, arıza ve onarım kayıtları
📄 Elektrik sistemi ve ilgili periyodik kontrol kayıtları
📄 Lokal emiş bakım ve performans kontrolleri
📄 Kaynak dumanı ve gürültü ölçümleri
📄 Çalışan eğitim kayıtları
📄 KKD teslim ve uygunluk kayıtları
📄 Sağlık gözetimi kayıtları
📄 Kaza, ramak kala ve uygunsuzluk kayıtları
📄 Düzeltici faaliyet ve artık risk değerlendirmeleri
20. Kaynak Güvenliği İçin Propazar Ürün Grupları
21. Sık Sorulan Sorular
Fine-Kinney kaynak işleri için zorunlu mudur?
Hayır. Risk değerlendirmesi zorunludur ancak kullanılacak yöntem işyerinin faaliyetlerine ve prosedürüne göre seçilebilir. Fine-Kinney yaygın yöntemlerden biridir.
Görseldeki 270 puanı kendi risk analizimde kullanabilir miyim?
Doğrudan kullanmamalısınız. Kendi işyerinizdeki olasılık, maruziyet sıklığı, şiddet ve mevcut kontroller ekip tarafından değerlendirilmelidir.
Kaynak dumanı için pencere açmak yeterli midir?
Genellikle yeterli değildir. Öncelik dumanı oluştuğu noktada yakalayan lokal emiştir. Genel havalandırma ve solunum koruması risk değerlendirmesine göre desteklenmelidir.
Kaynakçı eldiveni elektrik çarpmasını önler mi?
Kaynakçı eldiveni esas olarak ısı, sıçrama ve mekanik tehlikelere karşıdır. Sertifikalı elektrik yalıtkan eldivenle aynı ürün değildir.
Otomatik kararan başlık her kaynak için uygun mudur?
Ürünün filtre aralığı, optik özellikleri, tepki süresi ve kullanım amacı yapılacak kaynak yöntemi ve amper değerine uygun olmalıdır.
Kaynak perdesi neden gereklidir?
Yakındaki çalışanların ark ışınına ve sıçramaya maruz kalmasını azaltır. Perde, kaynakçının başlık kullanma zorunluluğunu ortadan kaldırmaz.
Sıcak iş izni ne zaman gerekir?
Kalıcı kaynak alanı dışında, yanıcıların bulunabileceği veya prosesin diğer alanları etkileyebileceği kaynak, kesme ve kıvılcım çıkaran işlemlerde uygulanmalıdır.
Kaynak işi bittiğinde yangın riski sona erer mi?
Hayır. Kıvılcım veya sıcak parçalar gizli bölgelerde gecikmeli yangın oluşturabilir. İş sonrası alan kontrol edilmeli ve izin prosedüründe belirlenen süre boyunca izlenmelidir.
Kaynak Güvenliği Maske Takmaktan Daha Fazlasıdır
Elektrot kaynağında güvenlik; sağlam ekipman, kuru çalışma alanı, doğru dönüş bağlantısı, dumanı kaynağında emen havalandırma, ark ışınını sınırlayan perde, sıcak iş izni, yangın gözcüsü, düzenli saha, ergonomik çalışma ve uygun KKD’nin birlikte uygulanmasıyla sağlanır.
“Kaynak arkını başlatmadan önce riskleri söndürün.”
🥽 🧤 🌬️ 🔥
Kaynak Güvenliği Ekipmanlarınızı Tamamlayın
Kaynak başlıklarından kaynak eldivenlerine, kaynakçı kıyafetlerinden motorlu solunum setlerine, kaynak perdelerinden sıcak iş battaniyelerine kadar profesyonel çözümleri Propazar’da inceleyebilirsiniz.
Kaynakçı İş Güvenliği Ürünlerini İncele →
📚 Teknik ve Mevzuat Kaynakları
• 6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu
• İş Sağlığı ve Güvenliği Risk Değerlendirmesi Yönetmeliği
• İş Ekipmanlarının Kullanımında Sağlık ve Güvenlik Şartları Yönetmeliği
• Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı Metal Sektörü İşyerlerinde İSG Rehberi
• IARC Monographs Volume 118 – Welding Fumes
• EN ISO 16321-2 – Kaynakta göz ve yüz koruması
• ISO 25980 – Kaynak perdeleri ve şeritleri
• EN ISO 11611 – Kaynak ve benzeri işlemlerde koruyucu kıyafet
• EN 12477 – Kaynakçı eldivenleri
• ISO 21904 serisi – Kaynak dumanı yakalama ve ayırma ekipmanları
Bilgilendirme notu: Bu içerik genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır. Gerçek risk değerlendirmesi; işyerinin kaynak yöntemi, ekipmanı, amper değeri, malzemesi, yüzey kaplaması, çalışma süresi, ortam özellikleri, çalışan sayısı, havalandırması ve mevcut kontrolleri dikkate alınarak yetkin bir ekip tarafından işyerine özel hazırlanmalıdır. Ürün ve standart uygunluğu satın alma öncesinde güncel uygunluk beyanı ve teknik doküman üzerinden doğrulanmalıdır.
TR − TL
English
