Kaynakçı gözlükleri; kaynak, kesme, lehimleme, taşlama sonrası kontrol, alevli işlem ve parlama riski bulunan teknik çalışmalarda gözleri kaynak ışığı, UV, IR, kıvılcım, çapak ve sıcak partikül risklerine karşı korumaya yardımcı olan özel filtreli göz koruma ürünleridir. Standart şeffaf iş gözlüğü kaynak ışığı için yeterli değildir; kaynak işlerinde uygun filtreli kaynak gözlüğü veya kaynak maskesi kullanılmalıdır.
Bu rehberde kaynakçı gözlüğü nedir, IR5 kaynak gözlüğü ne işe yarar, yeşil kaynak gözlüğü hangi işlerde kullanılır, kaynak gözlüğü ile kaynak maskesi arasındaki fark nedir ve doğru kaynak gözlüğü nasıl seçilir gibi soruları açıklıyoruz. Ürünleri doğrudan incelemek için siyah, füme ve yeşil kaynak gözlükleri kategorisini; tüm modeller için iş güvenliği koruyucu gözlükler kategorisini inceleyebilirsiniz.
Kaynakçı gözlüğü, kaynak ve benzeri ışık yoğunluğu yüksek işlemlerde gözleri korumak için kullanılan filtreli koruyucu gözlüktür. Bu gözlüklerde kullanılan lensler, standart şeffaf iş gözlüklerinden farklı olarak parlama, kaynak ışığı ve belirli ışınım risklerine karşı filtreleme sağlamak amacıyla tasarlanır.
Sahada kaynakçı gözlükleri genellikle “yeşil kaynak gözlüğü”, “IR5 kaynak gözlüğü”, “5 numara kaynak gözlüğü”, “kaynak filtresi gözlüğü” veya “kaynak için koruyucu gözlük” olarak aranır. Ancak her kaynak gözlüğü her kaynak işi için uygun değildir. Doğru ürün seçimi için kaynak yöntemi, ışık yoğunluğu, filtre derecesi, çalışma süresi ve yüz koruması ihtiyacı birlikte değerlendirilmelidir.
Kaynakçı gözlüğü, her kaynak işleminde kaynak maskesi yerine geçmez. Elektrik ark kaynağı, MIG, TIG, elektrod kaynağı, plazma kesim veya yüksek ışık yoğunluğu oluşturan işlemlerde uygun filtre derecesine sahip kaynak maskesi veya otomatik kararan kaynak maskesi gerekebilir. Ürün seçimi mutlaka işin türüne ve üretici teknik bilgisine göre yapılmalıdır.
Kaynakçı gözlükleri, kaynak ışığına veya güçlü parlamaya kısa süreli maruz kalınan bazı işlemlerde tercih edilebilir. Gaz kaynağı, oksijen kesme, alevli kesme, lehimleme, sert lehimleme, kaynak gözlemi ve bazı yardımcı kaynak işlemleri bu kapsamda değerlendirilebilir. Ancak işin ışık yoğunluğu arttıkça daha koyu filtre veya kaynak maskesi ihtiyacı doğabilir.
IR5 kaynakçı gözlüğü, genellikle 5 numara kaynak filtresi veya Shade 5 lens ile anılan özel filtreli gözlük tipidir. Buradaki IR ifadesi kızılötesi ışınımı, 5 ise lensin filtre koyuluğu seviyesini anlatmak için kullanılır. IR5 gözlükler çoğunlukla yeşil lensli kaynak gözlüğü olarak bilinir.
IR5 gözlükler hafif ve orta seviye parlama bulunan bazı işlemlerde kullanılabilir; ancak yüksek yoğunluklu kaynaklarda tek başına yeterli olmayabilir. IR5 konusunda detaylı bilgi için IR5 kaynak gözlüğü rehberini inceleyebilirsiniz.
| Filtre / Ürün Tipi | Genel Kullanım | Dikkat Edilecek Nokta |
|---|---|---|
| Shade 3-5 | Hafif parlama, kesme, lehimleme ve bazı alevli işler | Yoğun ark kaynakları için yeterli olmayabilir. |
| IR5 / Shade 5 | Yeşil lensli kaynak gözlüğü, yardımcı kaynak işlemleri | Kaynak yöntemi ve ışık yoğunluğuna göre değerlendirilmelidir. |
| Daha koyu kaynak filtresi | Yoğun kaynak ışığı ve ark kaynakları | Kaynak maskesi veya otomatik kararan maske gerekebilir. |
Yeşil kaynak gözlüğü, kaynak ışığını ve parlamayı azaltmaya yardımcı olan filtreli lens yapısına sahip gözlüktür. Yeşil lens kaynak alanlarında sık görülür; ancak lensin yeşil olması tek başına yeterli güvenlik göstergesi değildir. Ürünün filtre seviyesi, kaynak standardı, mekanik dayanımı ve hangi işler için uygun olduğu mutlaka kontrol edilmelidir.
Kaynak sırasında gözler yalnızca görünür parlak ışığa değil, UV ve IR ışınıma da maruz kalabilir. Bu nedenle doğru filtre seçimi, kaynakçı gözlüğü seçiminde en önemli konulardan biridir. Kaynak filtre standardı hakkında daha detaylı bilgi için EN 169 kaynak gözlüğü filtre standardı yazısını okuyabilirsiniz.
Kaynakçı gözlüğü yalnızca göz bölgesini korumaya odaklanır. Kaynak maskesi ise gözlerle birlikte yüz bölgesini de kıvılcım, sıcak partikül, ışık ve ısı etkilerine karşı korumaya yardımcı olur. Bu nedenle işin risk seviyesi arttıkça kaynak gözlüğü yerine kaynak maskesi daha doğru seçenek olabilir.
| Ürün | Koruma Alanı | Uygun Kullanım |
|---|---|---|
| Kaynakçı gözlüğü | Göz bölgesi | Hafif kaynak, kesme, lehimleme, kaynak gözlemi ve yardımcı işler |
| Kaynak maskesi | Göz ve yüz bölgesi | Yüz koruması gereken kaynak işleri |
| Otomatik kararan kaynak maskesi | Göz ve yüz bölgesi | Farklı kaynak yöntemlerinde değişken filtre ihtiyacı |
Şeffaf iş gözlüğü, kaynak ışığına karşı filtre sağlamak için tasarlanmamıştır. Çapak, talaş, toz ve küçük partikül riskleri için kullanılabilir; ancak kaynak işlemi sırasında ortaya çıkan yoğun ışık, UV ve IR ışınım için uygun kaynak filtresi gerekir. Bu nedenle şeffaf iş gözlüğü kaynak gözlüğü yerine kullanılmamalıdır.
Genel göz koruması için şeffaf çapak ve taşlama gözlükleri, kaynak ve filtreli lensler için siyah, füme ve yeşil kaynak gözlükleri kategorisi tercih edilmelidir.
Kaynakçı gözlüğü seçerken yapılan kaynak işlemi, ışık yoğunluğu, filtre seviyesi, ürün standardı, mekanik dayanım, göz çevresini kapatma yapısı, yan koruma, konfor ve kullanım süresi birlikte değerlendirilmelidir. Kısa süreli kaynak gözlemi ile aktif kaynak yapmak aynı risk seviyesine sahip değildir.
EN 169, kaynak ve benzeri işlemler için kullanılan filtrelerin koyuluk ve ışık geçirgenliği gereklilikleriyle ilişkilidir. Kaynakçı gözlüğü seçiminde filtre numarası ve standart bilgisi, gözlüğün hangi ışık yoğunluğunda kullanılabileceğini anlamaya yardımcı olur. Bu nedenle kaynak gözlüğü alırken yalnızca lens rengine değil, filtre derecesine ve teknik dokümana bakılmalıdır.
Kaynak filtreleri ve EN 169 hakkında daha detaylı teknik bilgi için EN 169 kaynak gözlüğü filtre standardı rehberini inceleyebilirsiniz.
| İş / Risk | Uygun Ürün Tipi | İlgili Sayfa |
|---|---|---|
| Çapak, talaş, taşlama | Şeffaf iş gözlüğü veya goggle | Şeffaf çapak gözlüğü |
| Hafif kaynak / kesme / lehimleme | IR5 veya uygun filtreli kaynak gözlüğü | IR5 kaynak gözlüğü |
| Yoğun kaynak ışığı | Kaynak maskesi veya otomatik kararan maske | Kaynak maskeleri |
| Yoğun toz veya sıvı sıçrama | Goggle tam koruyucu gözlük | Goggle gözlükler |
Kaynakçı gözlüğü seçerken marka, lens filtresi, standart bilgisi, yan koruma, ergonomi ve kullanım alanına uygunluk birlikte değerlendirilmelidir. Starline, Delta Plus, 3M, Uvex, Dräger, Univet, Sembol ve diğer markalarda farklı yeşil lensli, füme, kaynak veya özel filtreli gözlük seçenekleri bulunabilir.
Kaynak işlerinde ana koruma uygun kaynak gözlüğü, kaynak maskesi ve yüz koruyuculardır. Ancak kaynak alanlarında taşlama, çapak alma, kimyasal temizlik, boya, solvent veya yüzey işlem kimyasalları da kullanılıyorsa acil göz yıkama ürünleri de değerlendirilmelidir. Göze yabancı madde veya kimyasal temasında göz duşu solüsyonu pratik bir ilk müdahale ürünüdür.
Kimyasal riskin yüksek olduğu bakım, kaynak, temizlik ve yüzey işlem alanlarında vücut ve göz duşu sistemleri de iş güvenliği planına dahil edilmelidir.
Kaynak gözlüğü, IR5 ve yeşil lensli modeller için siyah, füme ve yeşil kaynak gözlükleri kategorisini; filtre ve standart bilgileri için EN 169 kaynak gözlüğü filtre standardı rehberini inceleyebilirsiniz.