ESKİŞEHİR | Elazığ | Hatay | Zonguldak | Konya | Giresun | İstanbul | Yozgat | Kayseri ve Diğer Tüm İller ...
TR − TL
English
Hesabım
Sepetim
İş kazası, sadece kazanın yaşandığı anla sınırlı değildir. Doğru yönetilmediğinde çalışan sağlığını, işverenin yasal sorumluluğunu, işyerinin itibarını ve üretim sürekliliğini etkileyen ciddi bir sürece dönüşebilir. Bu nedenle iş kazası sonrası yapılması gerekenler; ilk yardım, olay yeri güvenliği, SGK bildirimi, kaza kayıtları, kök neden analizi ve tekrar kazayı önleyici tedbirler olarak birlikte ele alınmalıdır.
Propazar olarak bu rehberi, işverenlerin, İSG profesyonellerinin, insan kaynakları ekiplerinin ve çalışanların iş kazası sonrasında hangi adımları izlemesi gerektiğini daha net görmesi için hazırladık.
Yaralıya ilk yardım sağlanmalı, 112 aranmalı ve panik oluşması engellenmelidir.
Enerji, makine, kimyasal, düşme, elektrik veya trafik riski devam ediyorsa alan güvenli hale getirilmelidir.
Kolluk ve SGK bildirimleri süresinde yapılmalı, tüm belgeler kayıt altına alınmalıdır.
Kök neden analizi yapılmalı, eksik ekipman ve süreçler hızla düzeltilmelidir.
İş kazası; çalışanın işyerinde bulunduğu sırada, işveren tarafından yürütülen iş nedeniyle, görevli olarak işyeri dışında bulunduğu zamanda, işverence sağlanan taşıtla işe gidiş geliş sırasında veya mevzuatta sayılan benzer hallerde meydana gelen ve çalışanı bedenen ya da ruhen zarara uğratan olaydır.
Bir olayın iş kazası olarak değerlendirilmesinde yalnızca “işyerinde yaşanması” değil; çalışanın sigortalı olması, bir olayla karşılaşması ve olay sonucunda bedensel veya ruhsal zararın ortaya çıkması gibi unsurlar dikkate alınır.
Bu aşamada işyerinde hazır bulunan ilk yardım seti ve ecza dolabı, acil müdahaleyi kolaylaştırır. Kimyasal sıçrama riski olan alanlarda acil vücut ve göz duşları ile göz duşu solüsyonları kritik öneme sahiptir.
İş kazası sonrası işverenin sorumluluğu yalnızca SGK bildirimi yapmakla sınırlı değildir. İşveren; kazayı kayıt altına almalı, gerekli incelemeyi yaptırmalı, kaza raporunu düzenlemeli, çalışanların güvenliğini sağlamalı ve benzer kazaların tekrar yaşanmaması için düzeltici-önleyici faaliyetleri planlamalıdır.
| Yükümlülük | Ne Yapılmalı? | Neden Önemli? |
|---|---|---|
| Acil müdahale | İlk yardım, 112, olay yeri güvenliği | Çalışanın hayatını korur. |
| Yasal bildirim | Kolluk kuvvetleri ve SGK bildirimleri yapılır. | İdari ve hukuki sürecin doğru işlemesini sağlar. |
| Kaza kaydı | Tutanak, fotoğraf, ifade, rapor ve formlar saklanır. | Delil bütünlüğünü ve kurumsal hafızayı korur. |
| Kök neden analizi | Kazanın teknik, organizasyonel ve davranışsal nedenleri incelenir. | Aynı kazanın tekrarını önler. |
| Düzeltici faaliyet | Eksik KKD, eğitim, prosedür, uyarı ve ekipmanlar tamamlanır. | İSG sistemini güçlendirir. |
Hizmet akdine tabi çalışanlar için iş kazası bildirimi işveren tarafından yapılır. İş kazası, kolluk kuvvetlerine derhal; SGK’ya ise olayın olduğu tarihten sonraki 3 iş günü içinde bildirilmelidir.
SGK bildirimi elektronik ortamda e-Sigorta / İş Kazası ve Meslek Hastalığı E-Bildirim uygulaması üzerinden yapılabilir. Elektronik bildirim yapılamadığı durumlarda İş Kazası ve Meslek Hastalığı Bildirgesi ile ilgili SGK birimine başvuru yapılabilir.
İş kazası dosyası, hem hukuki süreç hem de İSG yönetim sistemi açısından düzenli tutulmalıdır. Aşağıdaki belgelerin eksiksiz saklanması tavsiye edilir:
İş kazası incelemesi, suçlu aramak için değil, kazanın tekrarını önlemek için yapılmalıdır. Bu nedenle inceleme tarafsız, belgeli ve teknik olmalıdır.
Makine koruyucusu, elektrik izolasyonu, ekipman bakımı, zemin, aydınlatma, havalandırma ve ergonomi incelenmelidir.
Eğitim, vardiya yoğunluğu, prosedür eksikliği, iş baskısı, denetim ve görev tanımları değerlendirilmelidir.
Uygun eldiven, gözlük, maske, baret, ayakkabı, emniyet kemeri veya kimyasal koruma ekipmanı kullanılıp kullanılmadığı kontrol edilmelidir.
İş kazası geçiren çalışan, olayın niteliğine ve sonuçlarına göre SGK tarafından sağlanan sosyal güvenlik haklarından yararlanabilir. Bunlar arasında geçici iş göremezlik ödeneği, sürekli iş göremezlik geliri, ölüm geliri, evlenme ödeneği ve cenaze ödeneği gibi haklar bulunabilir.
Bunun dışında çalışanın veya vefat halinde yakınlarının, olayın şartlarına göre maddi ve manevi tazminat talep etmesi gündeme gelebilir. Tazminat değerlendirmesinde kusur oranı, maluliyet oranı, yaş, gelir, meslek, tedavi süreci, çalışma gücü kaybı ve olayın ağırlığı gibi birçok faktör dikkate alınır.
Ölümle sonuçlanan iş kazalarında eş, çocuklar, anne, baba ve bazı durumlarda destekten yoksun kalan diğer yakınlar maddi ve manevi tazminat talep edebilir. Cenaze giderleri ve destekten yoksun kalma tazminatı da bu kapsamda değerlendirilebilir.
Bir iş kazası yaşandıktan sonra en büyük hata, yalnızca evrak sürecini tamamlayıp dosyayı kapatmaktır. Oysa her kaza, işyerinde görünmeyen bir riskin açığa çıkmasıdır. Bu nedenle kaza sonrası risk değerlendirmesi güncellenmeli, çalışanlara yeniden bilgilendirme yapılmalı, eksik kişisel koruyucu donanımlar tamamlanmalı ve tehlikeli alanlarda ilave mühendislik önlemleri alınmalıdır.
| Risk Türü | Önleyici Yaklaşım | İlgili Ürün Grubu |
|---|---|---|
| El kesilmesi, delinme, kimyasal temas | İşe uygun eldiven seçimi, kesilme ve kimyasal dayanım kontrolü | İş eldivenleri |
| Göz yaralanması, çapak, kimyasal sıçrama | Uygun koruyucu gözlük, yüz siperi, göz duşu bulundurma | Koruyucu gözlük ve göz duşu |
| Solunum riski, toz, gaz, buhar | Toz maskesi, yarım yüz maske, tam yüz maske ve uygun filtre seçimi | İş güvenliği maskeleri |
| Yüksekten düşme | Paraşüt tipi emniyet kemeri, lanyard, yaşam hattı, geri sarımlı düşüş durdurucu | Yüksekte çalışma ekipmanları |
| Makine devreye alma, bakım kazası | Enerji izolasyonu, kilitleme-etiketleme prosedürü | EKED / LOTO ürünleri |
| Kimyasal döküntü ve sızıntı | Döküntü kontrolü, sızıntı paleti, emici kit ve uygun depolama | Kimyasal sızıntı paletleri |
| Elektrik çarpması | İzole ekipman, uygun sınıfta eldiven, izole halı ve yetkili personel çalışması | İzole halı ve yalıtkan paspas |
Evet. İş kazası, işyerindeki mevcut risk değerlendirmesinin yeniden gözden geçirilmesi gerektiğini gösteren güçlü bir sinyaldir. Kaza sonrası risk değerlendirmesinde yalnızca kazanın yaşandığı bölüm değil, benzer işlerin yapıldığı tüm alanlar kontrol edilmelidir.
En iyi iş kazası yönetimi, kazayı hiç yaşatmamaktır. Bunun için işyerlerinde yalnızca ürün bulundurmak yeterli değildir; doğru ürün, doğru eğitim, doğru prosedür ve düzenli denetim birlikte yürütülmelidir.
Hizmet akdine tabi çalışanlar için iş kazası, işveren tarafından olay tarihinden sonraki 3 iş günü içinde SGK’ya bildirilmelidir.
Evet. İş kazası kolluk kuvvetlerine derhal bildirilmelidir. Özellikle ağır yaralanmalı ve ölümlü kazalarda bu süreç büyük önem taşır.
Süresinde bildirim yapılmaması halinde idari para cezası uygulanabilir. Ayrıca geç bildirim nedeniyle sigortalıya ödenen bazı geçici iş göremezlik ödenekleri işverenden tahsil edilebilir.
İş kazası tutanağı, olayın nasıl gerçekleştiğini, kimlerin olaya tanık olduğunu, hangi şartların kazaya yol açtığını ve hangi ilk müdahalenin yapıldığını kayıt altına alır.
Evet. Yaralanma hafif olsa bile olay kayıt altına alınmalıdır. Hatta ramak kala olaylar bile incelenmeli, çünkü büyük kazaların önemli bir kısmı daha önce fark edilmeyen küçük risklerin büyümesiyle ortaya çıkar.
Tazminat miktarı; kusur oranı, maluliyet oranı, çalışanın yaşı, geliri, mesleği, tedavi süreci, çalışma gücü kaybı ve olayın özelliklerine göre değişir. Bu nedenle her dosya ayrı değerlendirilmelidir.
İş kazası sonrası doğru müdahale, zamanında bildirim ve eksiksiz kayıt kadar; kazanın neden yaşandığını anlamak ve tekrarını önlemek de kritik öneme sahiptir. İşverenler için güçlü bir İSG sistemi; çalışanı korur, üretim sürekliliğini destekler, hukuki riskleri azaltır ve işyerinde güven kültürünü güçlendirir.
Propazar’da işyerinizin risklerine uygun kişisel koruyucu donanımlar, acil durum ekipmanları, yüksekte çalışma ürünleri, kimyasal döküntü çözümleri, kilitleme-etiketleme sistemleri ve iş güvenliği ekipmanlarını inceleyerek iş kazalarını önlemeye yönelik güvenlik altyapınızı güçlendirebilirsiniz.
Doğru KKD ve iş güvenliği ekipmanı seçimi için Propazar’ın iş güvenliği kategorilerini inceleyin.
İş Güvenliği Ürünlerini İncele