TR − TL
English
İşyerlerinde Acil Durum Planı Nasıl Hazırlanır? 2026 Mevzuat, Ekipler, Tahliye ve Tatbikat Rehberi
📌 Bu Rehberde Neler Var?
1. Acil Durum Nedir?
Acil durum; işyerinin tamamında veya bir bölümünde meydana gelebilecek ya da işyerini dışarıdan etkileyebilecek, hızlı müdahale gerektiren olaylardır. Acil durumun temel özelliği, normal çalışma düzenini bozması ve insan sağlığı, çevre, tesis, ekipman veya üretim üzerinde ciddi sonuç oluşturabilmesidir.
Elektrik panoları, sıcak işler, yanıcı sıvılar, gaz kaçakları, toz patlamaları ve kontrolsüz ateş kaynakları.
Asit, baz, solvent, toksik gaz, buhar, sıvı sızıntısı, dökülme ve tehlikeli madde reaksiyonları.
Deprem, sel, taşkın, fırtına, yıldırım, heyelan, yoğun kar ve çevresel afetler.
Zehirlenme, toplu etkilenme, salgın hastalık, ciddi yaralanma ve ani sağlık sorunları.
Elektrik kesintisi, gaz hattı arızası, basınçlı sistem problemi ve kritik üretim kontrol kaybı.
Şüpheli paket, kasıtlı zarar, güvenlik tehdidi, komşu tesisten yayılan yangın veya kimyasal olay.
2. Acil Durum Planının Yasal Dayanağı
İşyerlerinde acil durum hazırlığının temel dayanağını 6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu ile İşyerlerinde Acil Durumlar Hakkında Yönetmelik oluşturur. Yangın güvenliği, kaçış, tahliye ve yapı düzenlemelerinde ayrıca Binaların Yangından Korunması Hakkında Yönetmelik hükümleri dikkate alınır.
Acil durum ekiplerinin görevlendirilmesi işverenin sorumluluğunu ortadan kaldırmaz. İşveren; organizasyonun kurulmasından, araçların sağlanmasından, bakımından, planın uygulanabilirliğinden ve değişen şartlara göre güncellenmesinden sorumludur.
3. Acil Durum Planı Nasıl Hazırlanır?
Etkili bir plan, yalnızca “yangında dışarı çıkın” talimatından oluşmaz. İşyerinin risklerini, bina özelliklerini, çalışan sayısını, vardiya düzenini, kullanılan kimyasalları, ziyaretçileri ve dış çevreyi birlikte değerlendiren sistematik bir çalışma gerekir.
İşveren veya işveren vekili, iş güvenliği uzmanı, işyeri hekimi, teknik sorumlular, bölüm yöneticileri ve çalışan temsilcilerinin katılımını sağlayın.
Bina krokileri, çalışan sayıları, vardiyalar, NACE kodu, tehlike sınıfı, kullanılan kimyasallar, enerji hatları, depolar, makineler ve komşu tesisler belirlenmelidir.
Risk değerlendirmesi, geçmiş olaylar, ramak kala kayıtları, bakım arızaları, çevresel riskler ve sektörel tehlikeler birlikte incelenmelidir.
Yangın çıkmasını, kimyasalın yayılmasını, patlayıcı ortam oluşmasını veya çalışanların tehlikeye maruz kalmasını önleyecek teknik ve organizasyonel önlemleri belirleyin.
Alarmın kim tarafından verileceği, enerjinin nasıl kesileceği, 112’nin kim tarafından aranacağı, hangi ekibin nerede görev yapacağı açıkça yazılmalıdır.
Kaçış yolları, alternatif güzergâhlar, acil çıkışlar, kat sorumluları, engelli çalışanların tahliyesi ve toplanma alanı belirlenmelidir.
Söndürme, kurtarma, koruma ve ilk yardım ekipleri; çalışan sayısı, tehlike sınıfı ve vardiya düzenine göre oluşturulmalıdır.
Yangın ekipmanları, ilk yardım malzemeleri, göz duşları, döküntü kitleri, kaçış maskeleri, aydınlatmalar ve acil durum dolapları kolay erişilebilir olmalıdır.
Yeni işe başlayanlar, alt işveren çalışanları, geçici çalışanlar ve ziyaretçiler dâhil olmak üzere herkes kendisini ilgilendiren kuralları bilmelidir.
Tahliye süresi, sayım başarısı, alarmın duyulması, ekiplerin müdahalesi ve tespit edilen eksiklikler kayıt altına alınmalıdır.
4. Acil Durum Planında Neler Bulunmalıdır?
Planın işyerine özel, anlaşılır, uygulanabilir ve görev dağılımı belirlenmiş olması gerekir. Aşağıdaki bölümler acil durum planının temel omurgasını oluşturur.
🗺️ Tahliye planında mutlaka gösterilmesi gereken noktalar
| Gösterilecek alan | Açıklama |
|---|---|
| Acil durum ekipmanları | Yangın söndürme cihazları, hortumlar, alarm butonları, müdahale dolapları ve diğer ekipmanlar. |
| İlk yardım noktaları | İlk yardım çantaları, ecza dolapları, sedye, OED ve göz duşu noktaları. |
| Kaçış yolları | Ana ve alternatif kaçış güzergâhları, merdivenler ve acil çıkış kapıları. |
| Toplanma alanı | Tahliye sonrası güvenli sayım yapılacak açık alan. |
| Özel riskli bölümler | Kimyasal depo, gaz tüpleri, yanıcı sıvılar, patlama riski veya radyoaktif risk bulunan alanlar. |
| Enerji kesme noktaları | Elektrik ana şalteri, doğal gaz vanası ve diğer kritik kesme noktaları. |
| Ekip ve irtibat bilgileri | Ekip sorumluları, iletişim bilgileri ve acil kurum numaraları. |
5. Acil Durum Ekipleri ve Görevleri
Söndürme Ekibi
Kurtarma Ekibi
Koruma Ekibi
İlk Yardım Ekibi
Acil durum ekiplerinde kaç kişi görevlendirilmelidir?
Söndürme, kurtarma ve koruma ekiplerinin her biri için ayrı ayrı, işyerinin tehlike sınıfı ve çalışan sayısı dikkate alınarak destek elemanı görevlendirilir.
| Tehlike sınıfı | Söndürme ekibi | Kurtarma ekibi | Koruma ekibi |
|---|---|---|---|
| Çok tehlikeli | Her 30 çalışana kadar en az 1 kişi | Her 30 çalışana kadar en az 1 kişi | Her 30 çalışana kadar en az 1 kişi |
| Tehlikeli | Her 40 çalışana kadar en az 1 kişi | Her 40 çalışana kadar en az 1 kişi | Her 40 çalışana kadar en az 1 kişi |
| Az tehlikeli | Her 50 çalışana kadar en az 1 kişi | Her 50 çalışana kadar en az 1 kişi | Her 50 çalışana kadar en az 1 kişi |
İlk yardımcı sayısı
| Tehlike sınıfı | Asgari ilkyardımcı oranı |
|---|---|
| Az tehlikeli | Her 20 çalışan için 1 ilkyardımcı |
| Tehlikeli | Her 15 çalışana kadar 1 ilkyardımcı |
| Çok tehlikeli | Her 10 çalışana kadar 1 ilkyardımcı |
6. Tahliye Planında Özel Olarak Dikkate Alınması Gereken Kişiler
Tahliye yöntemi yalnızca hızlı hareket edebilen çalışanlara göre hazırlanmamalıdır. Yardıma veya refakate ihtiyaç duyabilecek kişiler için önceden sorumlu belirlenmelidir.
7. Acil Durum Tatbikatı Nasıl Yapılmalıdır?
Tatbikatın amacı çalışanları korkutmak veya yalnızca tahliye süresi ölçmek değildir. Planın gerçek şartlarda uygulanıp uygulanamadığını, alarmın duyulup duyulmadığını, ekiplerin görevlerini bilip bilmediğini ve toplanma alanında doğru sayım yapılıp yapılmadığını test etmektir.
Tatbikat öncesi hazırlık
Tatbikatta ölçülebilecek performans göstergeleri
| Gösterge | Kontrol edilecek husus |
|---|---|
| Alarmın algılanması | Alarm tüm alanlarda duyuldu mu, görüldü mü? |
| Tahliye başlangıç süresi | Çalışanlar talimatı ne kadar sürede uyguladı? |
| Toplam tahliye süresi | Son kişinin güvenli alana ulaşma süresi. |
| Kaçış yollarının açıklığı | Kapı, koridor veya merdivenlerde engel var mı? |
| Ekip görevleri | Ekip üyeleri yerini, ekipmanını ve görevini biliyor mu? |
| Sayım başarısı | Eksik kişi doğru ve hızlı tespit edildi mi? |
| Özel grupların tahliyesi | Refakat ve destek düzeni işledi mi? |
| Dış kurum iletişimi | Adres, giriş kapısı ve olay bilgisi doğru aktarılabildi mi? |
8. Acil Durum Planı Ne Zaman Yenilenmelidir?
Bu sürelerin dolması beklenmeden aşağıdaki değişikliklerden biri meydana gelirse plan tamamen veya ilgili bölümleri bakımından kısmen yenilenmelidir.
9. Çalışanların Acil Durumdaki Sorumlulukları
10. Acil Durumda Temel Davranış Kuralları
Sakin kal, çevreni değerlendir ve alarmı ciddiye al.
Duman, kimyasal, elektrik veya çökme riskini dikkate al.
Belirlenmiş güzergâhı kullan, eşya almak için geri dönme.
Yangın ve tahliye sırasında merdiven ve belirlenmiş kaçış yollarını kullan.
Farklı bir yerde beklemek sayımın yanlış yapılmasına neden olur.
İzinsiz ayrılma ve eksik kişi bilgisini sorumluya bildir.
11. Acil Durum İletişim Planı
İletişim görevi ayrı bir ekip adı altında kurulmasa bile plan içerisinde açıkça tanımlanmalıdır. Olay anında yanlış adres verilmesi, tesis girişinin bulunamaması veya aynı anda çok sayıda kişinin farklı bilgiler aktarması profesyonel müdahaleyi geciktirebilir.
12. Ortak İşyerleri, İş Merkezleri ve Alt İşverenler
Aynı çalışma alanını birden fazla işveren paylaşıyorsa acil durum planları birbirinden kopuk hazırlanmamalıdır. Komşu işyerinin yangını, kimyasalı, tahliye güzergâhı veya araç trafiği diğer işletmeleri etkileyebilir.
13. Acil Durumlarda Kullanılabilecek Ekipmanlar
| İhtiyaç | Kullanılabilecek ürün grubu | Propazar bağlantısı |
|---|---|---|
| Tahliye ve yönlendirme | Acil çıkış, toplanma alanı, ilk yardım ve yangın ekipmanı levhaları | İş güvenliği levhalarını inceleyin → |
| Elektrik kesintisinde görünürlük | Fotolümenli acil çıkış ve yönlendirme levhaları | Fosforlu levhaları inceleyin → |
| Toplanma alanı | Acil toplanma bölgesi levhası | Toplanma bölgesi levhasını inceleyin → |
| İlk yardım | İşyeri ilk yardım çantası, ecza dolabı ve yedek içerikler | İlk yardım setlerini inceleyin → |
| Göz ve vücut teması | Göz duşu solüsyonları, duvar tipi setler ve acil vücut duşları | Göz duşlarını inceleyin → |
| Kimyasal ve yağ döküntüsü | Kimyasal, universal ve yağ emici spill kitler, pedler ve bariyer sosisler | Döküntü kitlerini inceleyin → |
| Ekip tanımlama | Renk kodlu veya baskılı reflektörlü ekip yelekleri | İkaz yeleklerini inceleyin → |
| Aydınlatma | Şarjlı el feneri, kafa lambası ve riskli alanlar için exproof modeller | Acil aydınlatmaları inceleyin → |
| Duman veya kimyasal kaçış | Riske uygun EN 403, ABEK-P3 veya bağımsız hava kaynaklı kaçış sistemleri | Acil kaçış maskelerini inceleyin → |
| Alan güvenliği | Emniyet ikaz şeritleri, zincir ve geçici bariyer sistemleri | Emniyet şeritlerini inceleyin → |
| Ekipmanların düzenli saklanması | Acil durum, KKD ve müdahale ekipman dolapları | Ekipman dolaplarını inceleyin → |
| Toplu sesli yönlendirme | Şarjlı megafon ve saha iletişim ekipmanları | Şarjlı megafonu inceleyin → |
| Gaz ölçümü | Oksijen, yanıcı gaz, H₂S, CO ve diğer gazlar için uygun ölçüm cihazları | Dräger X-am 2500’ü inceleyin → |
| Küçük başlangıç yangınları | Uygun kullanım alanlarında yangın battaniyesi | Yangın battaniyelerini inceleyin → |
14. Sektöre Göre Acil Durum Planı Örnekleri
Yangın, deprem, elektrik arızası, asansörde kalma, sağlık acili, ziyaretçi tahliyesi ve veri merkezi riski.
Raf devrilmesi, forklift kazası, akü şarj alanı yangını, yoğun duman, kimyasal sızıntı ve kapıların kapanması.
Yüksekten düşme, göçük, vinç kazası, sıcak çalışma yangını, elektrik teması ve geçici kaçış yolları.
Kimyasal sıçrama, zehirli buhar, cam kırılması, reaksiyon, göz teması, gaz tüpü kaçağı ve lokal tahliye.
Makine yangını, basınçlı sistem arızası, patlayıcı ortam, enerji izolasyonu, proses kaçağı ve acil durdurma.
Uyumsuz kimyasal reaksiyonu, tank sızıntısı, toksik gaz, döküntü yayılımı, çevresel kirlenme ve güvenli mesafe.
15. Acil Durum Planlarında En Sık Yapılan Hatalar
16. İşverenler İçin Hızlı Acil Durum Kontrol Listesi
17. Sık Sorulan Sorular
Acil durum planı bütün işyerlerinde zorunlu mudur?
Acil durum planını kim hazırlar?
Tatbikat kaç yılda bir yapılır?
İletişim ekibi kurmak zorunlu mudur?
Acil durum planı ile risk değerlendirmesi aynı şey midir?
Tahliye planı nereye asılmalıdır?
İlk yardım çantası bulundurmak tek başına yeterli midir?
Acil durum ekipmanları kilitli dolapta tutulabilir mi?
Acil Durumlarda Panik Değil, Hazırlık Hayat Kurtarır
Acil durum planının gerçek değeri dosyanın kalınlığıyla değil, çalışanların ne yapacağını bilmesiyle ölçülür. Doğru risk analizi, açık görev dağılımı, görünür tahliye planı, erişilebilir ekipman, eğitimli çalışanlar ve düzenli tatbikatlar bir araya geldiğinde işyerinin acil durumlara karşı dayanıklılığı artar.
İşyerinizin Acil Durum Ekipmanlarını Tamamlayın
İlk yardım setlerinden göz duşlarına, ikaz levhalarından acil kaçış maskelerine, döküntü kitlerinden ekipman dolaplarına kadar profesyonel iş güvenliği çözümlerini Propazar’da inceleyebilirsiniz.
Propazar İş Güvenliği Ürünlerini İncele →
Kaydırmaz Bant Nasıl Seçilir? Merdiven, Dış Mekân ve Islak Zemin Rehberi
Merdivenlerde, bina girişlerinde ve geçiş alanlarında kayma riskini azaltmak için doğru kaydırmaz bant nasıl seçilir? Siyah, gri, sarı-siyah ve karanlıkta parlayan seçenekleri; bant genişliklerini, dış mekân kullanımını, suya dayanıklılığı ve uygulama adımlarını karşılaştırın.
CAMP Ekipmanları Ne İşe Yarar? Hangi İşte Hangi Jumar, Makara ve İniş Cihazı Kullanılır?
Jumar, iniş cihazı, kilitli makara ve çift makara aynı işi yapmaz. CAMP ekipmanlarının görevlerini, hangi çalışma senaryolarında kullanıldıklarını ve doğru ürün seçiminde dikkat edilecek farkları bu rehberde keşfedin.
İş Ayakkabısında Saya Çeşitleri: Cilt, Süet, Yarma, Nubuk ve Mikrofiber
İş ayakkabısında cilt deri, yarma deri, süet, nubuk, mikrofiber ve tekstil saya arasındaki farklar nelerdir? Saya malzemelerinin yapısını, konfor ve bakım özelliklerini, su direncini ve çalışma ortamına göre seçim ölçütlerini karşılaştırmalı rehberimizde keşfedin.
İş Botu Seçim Rehberi: S2, S3, WR, Çelik Burunlu ve Kışlık İş Botları
S2 mi S3 mü? WR ne demek? Kışlık, suya dayanıklı, çelik veya kompozit burunlu iş botu seçerken çalışma ortamına göre hangi özelliklere bakılması gerektiğini öğrenin.
Izrasa ve Vizwell Kışlık Mont Seçimi: Softshell mi, Parka mı?
Hareketli saha çalışmasında softshell mi, soğukta beklerken dolgulu mont mu, değişken koşullarda parka mı? Izrasa ve Vizwell seçeneklerini model örnekleri, beden kontrolü ve satın alma sorularıyla değerlendirin.
Eskişehir Kışlık İş Kıyafetleri: İş Montu, Parka, Polar ve Özel Güvenlik Kıyafetleri
Eskişehir’de soğuk havalarda çalışan fabrika, depo, saha ve özel güvenlik ekipleri için kışlık iş kıyafetleri nasıl seçilir? İş montu, parka, polar ve logolu sweatshirt seçeneklerini karşılaştırın; bireysel ve toplu alımlar için ihtiyacınıza uygun ürünlere ulaşın.
İSG Defteri Nedir? Tespit ve Öneri Defteri Seçim ve Kullanım Rehberi
İş sağlığı ve güvenliği tespit ve öneri defteri seçerken nelere dikkat edilmeli? Onay işlemi, kayıt düzeni, örnek tespitler ve Gülpaş defter seçenekleri bu rehberde.
- Yüksekte Çalışma ve Düşüşten Korunma Rehberleri
- Sektörel İş Sağlığı ve Güvenliği
- İSG Mevzuatı ve Teknik Bilgiler
- Solunum Koruma Rehberleri
- El Koruma Rehberleri
- Ayak Koruma Rehberleri
- Baş, Göz ve İşitme Koruma Rehberleri
- İş Elbiseleri ve Vücut Koruma Rehberleri
- Kimyasal Güvenlik ve Döküntü Kontrolü
- Makine, Elektrik, LOTO ve ATEX Güvenliği
- Yangın, Acil Durum ve Kurtarma Rehberleri
- Trafik, İşaretleme ve Saha Güvenliği
- Kurumsal Tedarik ve Bölgesel Rehberler
- İşyeri İşaretleme ve Görsel İletişim
- Outdoor ve Kamp Rehberleri
