🚨 İSG REHBERİ • GÜNCEL MEVZUAT • UYGULAMA ADIMLARI
İşyerlerinde Acil Durum Planı Nasıl Hazırlanır?
Yangın, patlama, kimyasal döküntü, deprem, sabotaj veya beklenmeyen bir tehlike ortaya çıktığında ne yapılacağı olay anında düşünülmemelidir. Doğru hazırlanmış bir acil durum planı; çalışanları, ziyaretçileri, tesisi ve iş sürekliliğini koruyan canlı bir güvenlik sistemidir.
⚠️ Acil durum planı yalnızca dosyada duran bir evrak değildir
Planın işe yarayabilmesi için risklere özel hazırlanması, ekiplerin görevlendirilmesi, çalışanların bilgilendirilmesi, ekipmanların erişilebilir tutulması ve düzenli tatbikatlarla test edilmesi gerekir. Hazır bir şablonun yalnızca firma adı değiştirilerek kullanılması gerçek bir acil durum planlaması değildir.
🧯
4 Zorunlu Ekip
Söndürme, kurtarma, koruma ve ilk yardım
📅
En Geç Yılda 1
Acil durum tatbikatı yapılmalıdır
🗺️
Tahliye Planı
Kaçış yolları, ekipmanlar ve toplanma alanı
🔄
2 • 4 • 6 Yıl
Tehlike sınıfına göre plan yenileme süresi
1. Acil Durum Nedir?
Acil durum; işyerinin tamamında veya bir bölümünde meydana gelebilecek ya da işyerini dışarıdan etkileyebilecek, hızlı müdahale gerektiren olaylardır. Acil durumun temel özelliği, normal çalışma düzenini bozması ve insan sağlığı, çevre, tesis, ekipman veya üretim üzerinde ciddi sonuç oluşturabilmesidir.
🔥 Yangın ve Patlama
Elektrik panoları, sıcak işler, yanıcı sıvılar, gaz kaçakları, toz patlamaları ve kontrolsüz ateş kaynakları.
☣️ Kimyasal Yayılım
Asit, baz, solvent, toksik gaz, buhar, sıvı sızıntısı, dökülme ve tehlikeli madde reaksiyonları.
🌍 Doğal Afetler
Deprem, sel, taşkın, fırtına, yıldırım, heyelan, yoğun kar ve çevresel afetler.
🩺 Sağlık Acilleri
Zehirlenme, toplu etkilenme, salgın hastalık, ciddi yaralanma ve ani sağlık sorunları.
⚡ Enerji ve Sistem Arızaları
Elektrik kesintisi, gaz hattı arızası, basınçlı sistem problemi ve kritik üretim kontrol kaybı.
🛡️ Sabotaj ve Dış Tehdit
Şüpheli paket, kasıtlı zarar, güvenlik tehdidi, komşu tesisten yayılan yangın veya kimyasal olay.
💡 Önemli: Her işyerinin acil durum listesi aynı değildir. Ofis, depo, kimya tesisi, şantiye, laboratuvar, gıda üretimi ve akaryakıt alanlarının senaryoları birbirinden farklı hazırlanmalıdır.
2. Acil Durum Planının Yasal Dayanağı
İşyerlerinde acil durum hazırlığının temel dayanağını 6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu ile İşyerlerinde Acil Durumlar Hakkında Yönetmelik oluşturur. Yangın güvenliği, kaçış, tahliye ve yapı düzenlemelerinde ayrıca Binaların Yangından Korunması Hakkında Yönetmelik hükümleri dikkate alınır.
⚖️ İşverenin temel yükümlülükleri
✓ Muhtemel acil durumları önceden belirlemek
✓ Önleyici ve sınırlandırıcı tedbirleri almak
✓ Acil durum planını hazırlamak ve güncel tutmak
✓ Söndürme, kurtarma, koruma ve ilk yardım ekiplerini oluşturmak
✓ Çalışanları, ziyaretçileri ve geçici çalışanları bilgilendirmek
✓ Ekiplerin görevlerine uygun eğitim ve ekipmanı sağlamak
✓ Tatbikat yapmak, sonuçları kayıt altına almak ve eksikleri gidermek
Acil durum ekiplerinin görevlendirilmesi işverenin sorumluluğunu ortadan kaldırmaz. İşveren; organizasyonun kurulmasından, araçların sağlanmasından, bakımından, planın uygulanabilirliğinden ve değişen şartlara göre güncellenmesinden sorumludur.
📌 Yasal hatırlatma: Acil durum planının hazırlanmaması, ekiplerin oluşturulmaması, çalışanların bilgilendirilmemesi veya tatbikat yükümlülüğünün yerine getirilmemesi idari yaptırım ve ciddi işveren sorumluluğu doğurabilir. Ceza tutarları yıllara göre değiştiği için güncel mevzuat ve resmi ceza tabloları ayrıca kontrol edilmelidir.
3. Acil Durum Planı Nasıl Hazırlanır?
Etkili bir plan, yalnızca “yangında dışarı çıkın” talimatından oluşmaz. İşyerinin risklerini, bina özelliklerini, çalışan sayısını, vardiya düzenini, kullanılan kimyasalları, ziyaretçileri ve dış çevreyi birlikte değerlendiren sistematik bir çalışma gerekir.
1
Planlama ekibini oluşturun
İşveren veya işveren vekili, iş güvenliği uzmanı, işyeri hekimi, teknik sorumlular, bölüm yöneticileri ve çalışan temsilcilerinin katılımını sağlayın.
2
İşyeri bilgilerini toplayın
Bina krokileri, çalışan sayıları, vardiyalar, NACE kodu, tehlike sınıfı, kullanılan kimyasallar, enerji hatları, depolar, makineler ve komşu tesisler belirlenmelidir.
3
Muhtemel acil durumları belirleyin
Risk değerlendirmesi, geçmiş olaylar, ramak kala kayıtları, bakım arızaları, çevresel riskler ve sektörel tehlikeler birlikte incelenmelidir.
4
Önleyici tedbirleri tanımlayın
Yangın çıkmasını, kimyasalın yayılmasını, patlayıcı ortam oluşmasını veya çalışanların tehlikeye maruz kalmasını önleyecek teknik ve organizasyonel önlemleri belirleyin.
5
Müdahale senaryolarını yazın
Alarmın kim tarafından verileceği, enerjinin nasıl kesileceği, 112’nin kim tarafından aranacağı, hangi ekibin nerede görev yapacağı açıkça yazılmalıdır.
6
Tahliye yöntemini hazırlayın
Kaçış yolları, alternatif güzergâhlar, acil çıkışlar, kat sorumluları, engelli çalışanların tahliyesi ve toplanma alanı belirlenmelidir.
7
Acil durum ekiplerini görevlendirin
Söndürme, kurtarma, koruma ve ilk yardım ekipleri; çalışan sayısı, tehlike sınıfı ve vardiya düzenine göre oluşturulmalıdır.
8
Ekipmanları yerleştirin ve işaretleyin
Yangın ekipmanları, ilk yardım malzemeleri, göz duşları, döküntü kitleri, kaçış maskeleri, aydınlatmalar ve acil durum dolapları kolay erişilebilir olmalıdır.
9
Çalışanları bilgilendirin ve eğitin
Yeni işe başlayanlar, alt işveren çalışanları, geçici çalışanlar ve ziyaretçiler dâhil olmak üzere herkes kendisini ilgilendiren kuralları bilmelidir.
10
Tatbikat yapın, ölçün ve düzeltin
Tahliye süresi, sayım başarısı, alarmın duyulması, ekiplerin müdahalesi ve tespit edilen eksiklikler kayıt altına alınmalıdır.
4. Acil Durum Planında Neler Bulunmalıdır?
Planın işyerine özel, anlaşılır, uygulanabilir ve görev dağılımı belirlenmiş olması gerekir. Aşağıdaki bölümler acil durum planının temel omurgasını oluşturur.
✅ İşyerinin unvanı, adresi ve işveren bilgileri
✅ Planı hazırlayanların adı, soyadı ve unvanı
✅ Hazırlanma tarihi ve geçerlilik tarihi
✅ Belirlenen acil durum senaryoları
✅ Önleyici ve sınırlandırıcı tedbirler
✅ Alarm, müdahale ve tahliye yöntemleri
✅ Acil durum ekipleri ve görevleri
✅ Ekip üyeleri ve varsa yedekleri
✅ Çalışan, ziyaretçi ve taşeron düzenlemeleri
✅ Toplanma alanları ve sayım yöntemi
✅ İlk yardım ve sağlık sevk düzeni
✅ Dış kurumlarla iletişim yöntemi
✅ Eğitim ve tatbikat programı
✅ Planın gözden geçirilmesi ve revizyon süreci
🗺️ Tahliye planında mutlaka gösterilmesi gereken noktalar
| Gösterilecek alan |
Açıklama |
| Acil durum ekipmanları |
Yangın söndürme cihazları, hortumlar, alarm butonları, müdahale dolapları ve diğer ekipmanlar. |
| İlk yardım noktaları |
İlk yardım çantaları, ecza dolapları, sedye, OED ve göz duşu noktaları. |
| Kaçış yolları |
Ana ve alternatif kaçış güzergâhları, merdivenler ve acil çıkış kapıları. |
| Toplanma alanı |
Tahliye sonrası güvenli sayım yapılacak açık alan. |
| Özel riskli bölümler |
Kimyasal depo, gaz tüpleri, yanıcı sıvılar, patlama riski veya radyoaktif risk bulunan alanlar. |
| Enerji kesme noktaları |
Elektrik ana şalteri, doğal gaz vanası ve diğer kritik kesme noktaları. |
| Ekip ve irtibat bilgileri |
Ekip sorumluları, iletişim bilgileri ve acil kurum numaraları. |
📄 Dokümantasyon kuralı: İşveren tarafından onaylanan planın sayfaları numaralandırılmalı, hazırlayan kişiler tarafından her sayfa paraflanmalı ve son sayfa imzalanmalıdır. Güvenli elektronik imza ile hazırlanan planlar da geçerlidir. Plan, acil durum ekiplerinin kolayca ulaşabileceği bir noktada saklanmalıdır.
👁️ Görünürlük kuralı: Tahliye planları bina giriş ve çıkışlarında, gerekli katlarda ve çalışanların görüş seviyesine uygun, görünür noktalarda asılmalıdır.
5. Acil Durum Ekipleri ve Görevleri
Güncel mevzuata göre zorunlu ekipler dört gruptur: söndürme, kurtarma, koruma ve ilk yardım. İletişim, yönlendirme veya teknik enerji kesme görevleri ayrıca tanımlanabilir; ancak bunlar mevzuatta ayrı bir zorunlu ekip adı olarak sayılmamaktadır.
🔥
Söndürme Ekibi
Başlangıç aşamasındaki yangına eğitim ve ekipman sınırları içinde müdahale eder.
Yangının yayılmasını önlemeye çalışır.
İtfaiye geldiğinde kontrolü profesyonel ekibe bırakır.
🏃
Kurtarma Ekibi
Çalışan, ziyaretçi ve diğer kişilerin tahliyesine yardımcı olur.
Güvenli şartlarda arama ve kurtarma faaliyeti yürütür.
Özel desteğe ihtiyacı olan kişilere refakat eder.
🛡️
Koruma Ekibi
Panik ve kargaşayı önlemeye yardımcı olur.
Ekipler arasındaki koordinasyonu sağlar.
Toplanma alanında sayım yapar ve dış ekiplere bilgi verir.
➕
İlk Yardım Ekibi
Belgesi ve eğitimi kapsamında ilk yardım uygular.
112 ve sağlık ekipleriyle koordinasyon sağlar.
Yaralının güvenli şekilde sağlık ekibine teslimine yardımcı olur.
Acil durum ekiplerinde kaç kişi görevlendirilmelidir?
Söndürme, kurtarma ve koruma ekiplerinin her biri için ayrı ayrı, işyerinin tehlike sınıfı ve çalışan sayısı dikkate alınarak destek elemanı görevlendirilir.
| Tehlike sınıfı |
Söndürme ekibi |
Kurtarma ekibi |
Koruma ekibi |
| Çok tehlikeli |
Her 30 çalışana kadar en az 1 kişi |
Her 30 çalışana kadar en az 1 kişi |
Her 30 çalışana kadar en az 1 kişi |
| Tehlikeli |
Her 40 çalışana kadar en az 1 kişi |
Her 40 çalışana kadar en az 1 kişi |
Her 40 çalışana kadar en az 1 kişi |
| Az tehlikeli |
Her 50 çalışana kadar en az 1 kişi |
Her 50 çalışana kadar en az 1 kişi |
Her 50 çalışana kadar en az 1 kişi |
10’dan az çalışanı bulunan işyerleri: Söndürme, kurtarma ve koruma görevlerinin tamamı için uygun donanıma ve özel eğitime sahip en az bir çalışanın görevlendirilmesi yeterli olabilir. İlk yardım görevlendirmesi ise ayrıca İlkyardım Yönetmeliğine göre yapılmalıdır.
İlk yardımcı sayısı
| Tehlike sınıfı |
Asgari ilkyardımcı oranı |
| Az tehlikeli |
Her 20 çalışan için 1 ilkyardımcı |
| Tehlikeli |
Her 15 çalışana kadar 1 ilkyardımcı |
| Çok tehlikeli |
Her 10 çalışana kadar 1 ilkyardımcı |
🧮 Örnek hesaplama: Çok tehlikeli sınıfta 65 çalışan bulunan bir işyerinde söndürme, kurtarma ve koruma ekiplerinin her birinde en az 3 kişi; ilk yardım ekibinde ise en az 7 belgeli ilkyardımcı görevlendirilir.
Vardiya unutulmamalıdır: Ekip üyesinin yalnızca gündüz vardiyasında bulunması, gece vardiyasını korumaz. Görevlendirmelerde vardiya düzeni, izinler, yıllık izinler, hastalıklar ve yedek ekip üyeleri dikkate alınmalıdır.
6. Tahliye Planında Özel Olarak Dikkate Alınması Gereken Kişiler
Tahliye yöntemi yalnızca hızlı hareket edebilen çalışanlara göre hazırlanmamalıdır. Yardıma veya refakate ihtiyaç duyabilecek kişiler için önceden sorumlu belirlenmelidir.
Tahliye desteği gerektiren kişiler için “biri mutlaka yardımcı olur” yaklaşımı yeterli değildir. Sorumlu ve yedek kişiler isimleriyle belirlenmeli, görevleri tatbikatta denenmelidir.
7. Acil Durum Tatbikatı Nasıl Yapılmalıdır?
Tatbikatın amacı çalışanları korkutmak veya yalnızca tahliye süresi ölçmek değildir. Planın gerçek şartlarda uygulanıp uygulanamadığını, alarmın duyulup duyulmadığını, ekiplerin görevlerini bilip bilmediğini ve toplanma alanında doğru sayım yapılıp yapılmadığını test etmektir.
📆 Tatbikat sıklığı
Maden İşyerlerinde İş Sağlığı ve Güvenliği Yönetmeliği kapsamındaki işyerlerinde ilgili özel hükümler uygulanır. Diğer işyerlerinde acil durum tatbikatı
en geç yılda bir gerçekleştirilmelidir.
Tatbikat öncesi hazırlık
✓ Tatbikat senaryosunu ve kapsamını belirleyin.
✓ Alarm sisteminin çalışmasını önceden kontrol edin.
✓ Gözlemci ve değerlendiricileri görevlendirin.
✓ Kritik üretim süreçleri için güvenli durdurma yöntemini belirleyin.
✓ Ziyaretçi ve alt işveren tahliyesini plana dâhil edin.
✓ Gerçek acil durum ile tatbikatın karışmaması için iletişim yöntemini düzenleyin.
Tatbikatta ölçülebilecek performans göstergeleri
| Gösterge |
Kontrol edilecek husus |
| Alarmın algılanması |
Alarm tüm alanlarda duyuldu mu, görüldü mü? |
| Tahliye başlangıç süresi |
Çalışanlar talimatı ne kadar sürede uyguladı? |
| Toplam tahliye süresi |
Son kişinin güvenli alana ulaşma süresi. |
| Kaçış yollarının açıklığı |
Kapı, koridor veya merdivenlerde engel var mı? |
| Ekip görevleri |
Ekip üyeleri yerini, ekipmanını ve görevini biliyor mu? |
| Sayım başarısı |
Eksik kişi doğru ve hızlı tespit edildi mi? |
| Özel grupların tahliyesi |
Refakat ve destek düzeni işledi mi? |
| Dış kurum iletişimi |
Adres, giriş kapısı ve olay bilgisi doğru aktarılabildi mi? |
📝 Tatbikat formunda bulunması gerekenler: tatbikat tarihi, senaryo, katılımcılar, tahliye süresi, gözlenen eksiklikler, sorumlular, tamamlanma tarihleri ve alınacak düzeltici/önleyici faaliyetler.
8. Acil Durum Planı Ne Zaman Yenilenmelidir?
2 YIL
Çok tehlikeli işyerleri
4 YIL
Tehlikeli işyerleri
6 YIL
Az tehlikeli işyerleri
Bu sürelerin dolması beklenmeden aşağıdaki değişikliklerden biri meydana gelirse plan tamamen veya ilgili bölümleri bakımından kısmen yenilenmelidir.
🔄 İşyerinin taşınması veya bina yerleşiminin değişmesi
🔄 Yeni üretim hattı, makine veya proses kurulması
🔄 Yeni kimyasal veya tehlikeli madde kullanılmaya başlanması
🔄 Çalışan veya vardiya sayısında önemli değişiklik
🔄 Kaçış yollarının, kapıların veya toplanma alanının değişmesi
🔄 Acil durum ekibi üyelerinin işten ayrılması ya da bölüm değiştirmesi
🔄 Yangın, patlama, kaza veya ramak kala olay yaşanması
🔄 Tatbikatta planın uygulanamadığının görülmesi
🔄 Yakın çevrede yeni bir risk veya komşu tesis oluşması
9. Çalışanların Acil Durumdaki Sorumlulukları
⭐ Acil durum planını ve kendisini ilgilendiren talimatları öğrenmek
⭐ Alarm seslerini ve anlamlarını bilmek
⭐ Kaçış yollarını, acil çıkışları ve toplanma alanını öğrenmek
⭐ Ekiplerin ve görevlilerin talimatlarına uymak
⭐ Tehlikeli bir durumu gecikmeden bildirmek
⭐ Tahliye sırasında koşmamak, itişmemek ve geri dönmemek
⭐ Toplanma alanında sayım tamamlanana kadar beklemek
⭐ Eğitime ve tatbikatlara katılmak
10. Acil Durumda Temel Davranış Kuralları
🛑 Panik yapma
Sakin kal, çevreni değerlendir ve alarmı ciddiye al.
👀 Durumu değerlendir
Duman, kimyasal, elektrik veya çökme riskini dikkate al.
➡️ Güvenli çıkışa yönel
Belirlenmiş güzergâhı kullan, eşya almak için geri dönme.
🚫 Normal asansörü kullanma
Yangın ve tahliye sırasında merdiven ve belirlenmiş kaçış yollarını kullan.
📍 Toplanma alanına git
Farklı bir yerde beklemek sayımın yanlış yapılmasına neden olur.
🙋 Yoklamaya katıl
İzinsiz ayrılma ve eksik kişi bilgisini sorumluya bildir.
Kahramanlık yapmayın: Eğitim ve koruyucu ekipman olmadan dumanlı, kimyasal veya patlama riski bulunan alana girmek ikinci bir kazaya neden olabilir. Çalışanın önceliği kendi can güvenliğini korumaktır.
11. Acil Durum İletişim Planı
İletişim görevi ayrı bir ekip adı altında kurulmasa bile plan içerisinde açıkça tanımlanmalıdır. Olay anında yanlış adres verilmesi, tesis girişinin bulunamaması veya aynı anda çok sayıda kişinin farklı bilgiler aktarması profesyonel müdahaleyi geciktirebilir.
📞 İletişim sorumlusunun hazır bulundurması gereken bilgiler
✓ İşyerinin açık adresi ve konum tarifi
✓ Tesise giriş yapılacak kapı ve güvenlik noktası
✓ Olayın türü, başladığı bölüm ve tahmini etkilenen kişi sayısı
✓ Yangın, kimyasal, gaz veya patlama gibi özel risk bilgisi
✓ 112 Acil Çağrı Merkezi iletişimi
✓ İşveren, güvenlik, bakım, enerji ve ekip sorumlularının numaraları
✓ En yakın sağlık kuruluşu ve acil giriş güzergâhı
12. Ortak İşyerleri, İş Merkezleri ve Alt İşverenler
Aynı çalışma alanını birden fazla işveren paylaşıyorsa acil durum planları birbirinden kopuk hazırlanmamalıdır. Komşu işyerinin yangını, kimyasalı, tahliye güzergâhı veya araç trafiği diğer işletmeleri etkileyebilir.
✓ Ortak kaçış yolları ve toplanma alanları birlikte değerlendirilmelidir.
✓ İş merkezi veya sanayi sitesi yönetimi koordinasyonu sağlamalıdır.
✓ Asıl işveren, işyerinin bütünü için koordinasyonu yürütmelidir.
✓ Alt işveren kendi işi ve çalışma alanıyla ilgili tedbirleri hazırlamalıdır.
✓ Tatbikatlar mümkün olduğunda ortak senaryo ile uygulanmalıdır.
13. Acil Durumlarda Kullanılabilecek Ekipmanlar
Ekipman seçimi risk değerlendirmesine göre yapılmalıdır. Her işyerine aynı çanta, maske veya söndürücü uygun değildir. Ürünün standardı, kapasitesi, kimyasal uyumu, erişim mesafesi, periyodik kontrolü ve kullanıcı eğitimi birlikte değerlendirilmelidir.
| İhtiyaç |
Kullanılabilecek ürün grubu |
Propazar bağlantısı |
| Tahliye ve yönlendirme |
Acil çıkış, toplanma alanı, ilk yardım ve yangın ekipmanı levhaları |
İş güvenliği levhalarını inceleyin → |
| Elektrik kesintisinde görünürlük |
Fotolümenli acil çıkış ve yönlendirme levhaları |
Fosforlu levhaları inceleyin → |
| Toplanma alanı |
Acil toplanma bölgesi levhası |
Toplanma bölgesi levhasını inceleyin → |
| İlk yardım |
İşyeri ilk yardım çantası, ecza dolabı ve yedek içerikler |
İlk yardım setlerini inceleyin → |
| Göz ve vücut teması |
Göz duşu solüsyonları, duvar tipi setler ve acil vücut duşları |
Göz duşlarını inceleyin → |
| Kimyasal ve yağ döküntüsü |
Kimyasal, universal ve yağ emici spill kitler, pedler ve bariyer sosisler |
Döküntü kitlerini inceleyin → |
| Ekip tanımlama |
Renk kodlu veya baskılı reflektörlü ekip yelekleri |
İkaz yeleklerini inceleyin → |
| Aydınlatma |
Şarjlı el feneri, kafa lambası ve riskli alanlar için exproof modeller |
Acil aydınlatmaları inceleyin → |
| Duman veya kimyasal kaçış |
Riske uygun EN 403, ABEK-P3 veya bağımsız hava kaynaklı kaçış sistemleri |
Acil kaçış maskelerini inceleyin → |
| Alan güvenliği |
Emniyet ikaz şeritleri, zincir ve geçici bariyer sistemleri |
Emniyet şeritlerini inceleyin → |
| Ekipmanların düzenli saklanması |
Acil durum, KKD ve müdahale ekipman dolapları |
Ekipman dolaplarını inceleyin → |
| Toplu sesli yönlendirme |
Şarjlı megafon ve saha iletişim ekipmanları |
Şarjlı megafonu inceleyin → |
| Gaz ölçümü |
Oksijen, yanıcı gaz, H₂S, CO ve diğer gazlar için uygun ölçüm cihazları |
Dräger X-am 2500’ü inceleyin → |
| Küçük başlangıç yangınları |
Uygun kullanım alanlarında yangın battaniyesi |
Yangın battaniyelerini inceleyin → |
Solunum koruması uyarısı: Filtreli kaçış maskeleri oksijenin yetersiz olduğu ortamlarda uygun olmayabilir. Gazın türü, konsantrasyonu ve oksijen seviyesi bilinmeden rastgele maske seçilmemelidir. Kapalı alan ve oksijen yetersizliği risklerinde bağımsız hava beslemeli sistemler ve eğitimli ekip gerekir.
14. Sektöre Göre Acil Durum Planı Örnekleri
🏢 Ofis
Yangın, deprem, elektrik arızası, asansörde kalma, sağlık acili, ziyaretçi tahliyesi ve veri merkezi riski.
📦 Depo ve Lojistik
Raf devrilmesi, forklift kazası, akü şarj alanı yangını, yoğun duman, kimyasal sızıntı ve kapıların kapanması.
🏗️ Şantiye
Yüksekten düşme, göçük, vinç kazası, sıcak çalışma yangını, elektrik teması ve geçici kaçış yolları.
🧪 Laboratuvar
Kimyasal sıçrama, zehirli buhar, cam kırılması, reaksiyon, göz teması, gaz tüpü kaçağı ve lokal tahliye.
🏭 Üretim Tesisi
Makine yangını, basınçlı sistem arızası, patlayıcı ortam, enerji izolasyonu, proses kaçağı ve acil durdurma.
🛢️ Kimyasal Depo
Uyumsuz kimyasal reaksiyonu, tank sızıntısı, toksik gaz, döküntü yayılımı, çevresel kirlenme ve güvenli mesafe.
15. Acil Durum Planlarında En Sık Yapılan Hatalar
❌ İnternetten indirilen planın yalnızca firma adını değiştirmek
❌ Eski bina krokisini veya kapanmış çıkış kapılarını kullanmak
❌ Ekiplerde işten ayrılmış çalışanların isimlerini bırakmak
❌ Gece vardiyası ve hafta sonu çalışanlarını hesaba katmamak
❌ Tahliye planına elektrik ve gaz kesme noktalarını işlememek
❌ Ziyaretçi, taşeron ve servis çalışanlarını plan dışında bırakmak
❌ Toplanma alanını bina veya kimyasal riskine çok yakın seçmek
❌ Tatbikat yapıp eksikleri kayıt altına almamak
❌ Kilitli dolaptaki ekipmanı “hazır ekipman” olarak kabul etmek
❌ Son kullanma tarihi geçen ilk yardım ve göz duşu ürünlerini yenilememek
❌ Eğitim almamış personele tehlikeli müdahale görevi vermek
16. İşverenler İçin Hızlı Acil Durum Kontrol Listesi
☐ İşyerinin güncel risk değerlendirmesi mevcut mu?
☐ Acil durum senaryoları işyerine özel belirlendi mi?
☐ Söndürme, kurtarma, koruma ve ilk yardım ekipleri oluşturuldu mu?
☐ Ekip üyeleri ve yedekleri vardiyalara göre belirlendi mi?
☐ Ekip eğitimleri belgelendirildi mi?
☐ Tahliye krokileri güncel mi?
☐ Elektrik ve gaz kesme noktaları krokide gösteriliyor mu?
☐ Acil çıkışlar açık ve engelsiz mi?
☐ Toplanma alanı işaretli ve yeterli büyüklükte mi?
☐ İlk yardım ve acil müdahale ekipmanları eksiksiz mi?
☐ Ekipmanların periyodik kontrolleri yapılıyor mu?
☐ Ziyaretçi ve alt işveren prosedürü hazır mı?
☐ Özel desteğe ihtiyacı olan kişiler için refakatçi belirlendi mi?
☐ En geç bir yıl içinde tatbikat yapıldı mı?
☐ Tatbikat sonrası eksiklikler kapatıldı mı?
☐ Planın geçerlilik ve yenileme tarihi takip ediliyor mu?
17. Sık Sorulan Sorular
Acil durum planı bütün işyerlerinde zorunlu mudur?
6331 sayılı Kanun kapsamındaki işyerlerinde acil durum planı hazırlanması gerekir. Kanundaki özel istisnalar ayrıca değerlendirilmelidir.
Acil durum planını kim hazırlar?
Yükümlülük işverene aittir. Plan; işveren veya işveren vekili koordinasyonunda, iş güvenliği uzmanı, işyeri hekimi, teknik personel, çalışan temsilcisi ve ilgili bölüm sorumlularının katılımıyla hazırlanabilir.
Tatbikat kaç yılda bir yapılır?
Maden işyerlerine ilişkin özel hükümler saklı olmak üzere diğer işyerlerinde en geç yılda bir acil durum tatbikatı yapılır.
İletişim ekibi kurmak zorunlu mudur?
Mevzuatta zorunlu ekipler söndürme, kurtarma, koruma ve ilk yardım ekipleridir. İletişim sorumlusu veya iletişim grubu, işyerinin ihtiyacına göre ayrıca belirlenebilir.
Acil durum planı ile risk değerlendirmesi aynı şey midir?
Hayır. Risk değerlendirmesi tehlikeleri ve kontrol tedbirlerini belirler. Acil durum planı ise önlenemeyen veya meydana gelebilecek olaylarda alarm, müdahale, tahliye ve koordinasyon yöntemini düzenler.
Tahliye planı nereye asılmalıdır?
Bina ve eklentilerin giriş-çıkışlarında, gerekli katlarda, görüş seviyesine uygun ve görünür noktalara asılmalıdır.
İlk yardım çantası bulundurmak tek başına yeterli midir?
Hayır. Malzemenin erişilebilir ve eksiksiz olması, son kullanma tarihlerinin kontrol edilmesi ve gerekli sayıda belgeli ilkyardımcı görevlendirilmesi gerekir.
Acil durum ekipmanları kilitli dolapta tutulabilir mi?
Ekipmanların yetkisiz kullanım riski kontrol edilmelidir; ancak acil durumda gecikmeye neden olacak kilit, engel veya erişim prosedürü oluşturulmamalıdır. Dolap ve erişim yöntemi plana uygun seçilmelidir.
Acil Durumlarda Panik Değil, Hazırlık Hayat Kurtarır
Acil durum planının gerçek değeri dosyanın kalınlığıyla değil, çalışanların ne yapacağını bilmesiyle ölçülür. Doğru risk analizi, açık görev dağılımı, görünür tahliye planı, erişilebilir ekipman, eğitimli çalışanlar ve düzenli tatbikatlar bir araya geldiğinde işyerinin acil durumlara karşı dayanıklılığı artar.
“Acil durumda hazırlanmak için vakit yoktur; hazırlık acil durumdan önce yapılır.”
🦺🧯⛑️
İşyerinizin Acil Durum Ekipmanlarını Tamamlayın
İlk yardım setlerinden göz duşlarına, ikaz levhalarından acil kaçış maskelerine, döküntü kitlerinden ekipman dolaplarına kadar profesyonel iş güvenliği çözümlerini Propazar’da inceleyebilirsiniz.
Propazar İş Güvenliği Ürünlerini İncele →
Bilgilendirme notu: Bu içerik genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır. Her işyerinin faaliyet konusu, NACE kodu, tehlike sınıfı, çalışan sayısı, bina yapısı ve özel riskleri farklıdır. Acil durum planı; yürürlükteki mevzuat, risk değerlendirmesi, yangın projesi ve yetkili İSG profesyonellerinin değerlendirmesi doğrultusunda işyerine özel hazırlanmalıdır.
TR − TL
English
