ESKİŞEHİR | Elazığ | Hatay | Zonguldak | Konya | Giresun | İstanbul | Yozgat | Kayseri ve Diğer Tüm İller ...
TR − TL
English
Hesabım
Sepetim
Kimyasal güvenlikte en büyük hata, ürünü yalnızca adına bakarak kullanmaktır. Aseton, tiner, solvent, asit, baz, yağ çözücü, boya, yapıştırıcı veya dezenfektan fark etmez; doğru maske filtresi, doğru kimyasal eldiven ve doğru depolama kararı etiket + MSDS/GBF birlikte okunarak verilmelidir.
Kimyasalın temel tehlikesini hızlıca gösterir: piktogram, uyarı kelimesi, H ifadeleri ve P ifadeleri.
Kimyasalın detaylı güvenlik bilgisini verir: maruziyet, KKD, yangın, dökülme, depolama ve ilk yardım.
Gazın türü, buhar basıncı, partikül riski, yoğunluk, ortam havalandırması ve MSDS Bölüm 8.
Kimyasalın eldiven malzemesini geçirip geçirmediği, bozup bozmadığı ve temas süresi.
Kimyasal ürün etiketi yalnızca ürünün ismini yazan bir kâğıt değildir. Doğru okunduğunda, çalışanın hangi riske maruz kalacağını, hangi ekipmanı kullanacağını ve hangi durumda işi durdurması gerektiğini anlatır.
Etiketi okumadan kimyasal kullanılmaz. MSDS/GBF incelenmeden risk değerlendirmesi yapılmaz.
H ifadeleri, kimyasalın fiziksel, sağlık veya çevre açısından hangi tehlikeyi taşıdığını gösterir. Örneğin H225 çok kolay alevlenen sıvı ve buharı, H314 ciddi cilt yanığı ve göz hasarı riskini, H350 ise kanser riski ihtimalini ifade eder.
| H Kodu | Anlamı | Saha Yorumu |
|---|---|---|
| H225 | Çok kolay alevlenir sıvı ve buhar | Açık alev, kıvılcım, statik elektrik ve sıcak yüzeylerden uzak tutulmalıdır. |
| H314 | Ciddi cilt yanıklarına ve göz hasarına yol açar | Kimyasal eldiven, yüz siperi, gözlük ve uygun önlük düşünülmelidir. |
| H331 / H330 | Solunması halinde toksik / ölümcül olabilir | Maske filtresi seçimi kritik hale gelir; ortam ölçümü ve havalandırma şarttır. |
| H350 | Kansere yol açabilir | Tek kullanımlık önlem yetmez; proses, kapalı sistem, ölçüm ve kayıt gerekir. |
P ifadeleri, kimyasalla çalışırken alınması gereken önlemleri anlatır. Örneğin P280 koruyucu eldiven, koruyucu kıyafet, göz/yüz koruması kullanımını işaret eder. P305 + P351 + P338 göz ile temasta suyla dikkatli yıkama ve varsa lenslerin çıkarılması gerektiğini anlatır.
P280 yazıyor diye “herhangi bir eldiven” yeterli değildir. Hangi eldivenin kullanılacağı MSDS/GBF Bölüm 8 ve eldivenin kimyasal dayanım tablosuna göre belirlenir.
Piktogramlar, kimyasal tehlikeyi hızlı anlamak için kullanılır. Ancak tek başına yeterli değildir. Aynı ürün üzerinde alev, sağlık tehlikesi ve ünlem işareti birlikte bulunabilir. Bu durumda ürün hem yanıcı, hem solunum/cilt açısından zararlı, hem de uzun süreli sağlık riski taşıyabilir.
Yanıcı sıvı, buhar veya gaz riski. Solventler, tinerler, aseton ve bazı boyalar bu gruba girebilir.
Akut toksisite riski. Az miktarda soluma, yutma veya deri teması ciddi sonuç doğurabilir.
Cilt/göz tahrişi, alerjik reaksiyon, baş dönmesi, uyuşukluk gibi riskleri gösterebilir.
Asit ve bazlarda sık görülür. Cilt, göz ve metal yüzeylerde ciddi hasar oluşturabilir.
Su canlıları ve çevre için tehlikelidir. Kanalizasyona veya toprağa kontrolsüz verilmemelidir.
Etiket hızlı uyarıdır; MSDS/GBF ise işin teknik dosyasıdır. Kimyasalın hangi maskeyle, hangi eldivenle, hangi havalandırma koşulunda, hangi depolama şartında ve hangi acil müdahale yöntemiyle kullanılacağını çoğu zaman GBF belirler.
| GBF Bölümü | Ne İçin Okunur? | KKD Kararına Etkisi |
|---|---|---|
| Bölüm 2 - Zararlılık Tanımları | H ifadeleri, piktogramlar, temel riskler | Maske, gözlük, eldiven, önlük ihtiyacını başlatır. |
| Bölüm 3 - Bileşim | İçindeki kimyasal maddeler | Filtre tipi ve eldiven malzemesi seçimini etkiler. |
| Bölüm 4 - İlk Yardım | Soluma, cilt, göz, yutma müdahalesi | Acil duş, göz duşu, eğitim ve saha talimatını belirler. |
| Bölüm 5 - Yangınla Mücadele | Uygun söndürücü, özel riskler | Yanıcı kimyasal depolama ve yangın planını etkiler. |
| Bölüm 6 - Kaza Sonucu Yayılma | Dökülme, sızıntı ve çevre önlemleri | Dökülme kiti, emici ped, bariyer ve bertaraf ihtiyacını belirler. |
| Bölüm 7 - Elleçleme ve Depolama | Güvenli kullanım ve depolama şartları | Kimyasal dolap, havalandırma ve uyumsuz kimyasalları ayırma kararını etkiler. |
| Bölüm 8 - Maruziyet Kontrolleri / KKD | Maske, eldiven, gözlük, kıyafet önerileri | Filtre ve eldiven seçiminde en kritik bölümdür. |
Kimyasal buhar, gaz, partikül veya kombine risklerde doğru filtre seçimi için Gaz ve Toz Maskesi Filtreleri kategorisini inceleyebilirsiniz.
Gaz maskesi filtresi seçerken “kötü kokuyor, ABEK takalım” yaklaşımı doğru değildir. Önce kimyasalın ne olduğu, buhar/gaz mı yoksa partikül mü oluşturduğu, kaynama noktası, maruziyet seviyesi ve ortam oksijen durumu değerlendirilmelidir.
| Filtre Kodu | Genel Kullanım Alanı | Örnek Risk | Propazar Rehberi |
|---|---|---|---|
| A / A1P3 / A2P3 | Organik gaz ve buharlar | Solvent, boya, tiner, aseton türü uçucu organikler | A1P3 / A2P3 filtre rehberi |
| AX | Düşük kaynama noktalı organik bileşikler | Özel solvent ve yüksek uçuculuk riski olan kimyasallar | AX filtre rehberi |
| ABE | Organik, inorganik ve asit gazları | Karışık gaz riski bulunan kimyasal prosesler | ABE filtre rehberi |
| ABEK | Organik, inorganik, asit gazı ve amonyak riskleri | Çoklu gaz/buhar riski olan bakım, üretim ve temizlik işleri | ABEK filtre nedir? |
| E | Asit gazları | Asit buharı, kükürt dioksit, hidroklorik asit buharı vb. | E filtre rehberi |
| K | Amonyak ve amin türevleri | Amonyaklı temizlik, soğutma, gübre ve kimyasal proses riskleri | K filtre rehberi |
| NO | Azot oksitleri | Özel gaz riski bulunan prosesler | NO filtre rehberi |
| HgP3 | Cıva buharı + partikül | Cıva içeren özel çalışma ortamları | HgP3 filtre rehberi |
Daha kapsamlı seçim için Gaz Maskesi Filtre Rehberi, Kimyasala Göre Maske Filtresi Seçimi ve Dräger Filtre Seçimi içeriklerini inceleyebilirsiniz.
Filtreli maskeler oksijen eksikliği olan, bilinmeyen atmosfer bulunan veya ani yüksek konsantrasyon riski olan kapalı alanlarda tek başına çözüm değildir. Bu tip işlerde ortam ölçümü, havalandırma, izinli çalışma prosedürü ve gerekiyorsa bağımsız solunum sistemi değerlendirilmelidir.
Asit, baz, solvent, yağ, kimyasal sıçrama ve endüstriyel proseslerde kullanılacak ürünler için Kimyasala Dayanıklı İş Eldivenleri kategorisini inceleyebilirsiniz.
Kimyasal eldiven seçiminde en büyük yanlış, “nitril eldiven her şeye dayanır” düşüncesidir. Eldiven seçimi; kimyasalın türüne, temas süresine, sıcaklığa, sıçrama mı sürekli temas mı olduğuna ve eldivenin permeasyon süresine göre yapılmalıdır.
Kimyasalın eldiven malzemesinden moleküler seviyede geçme sürecidir. Eldiven dışarıdan sağlam görünse bile kimyasal geçiş olabilir.
Kimyasalın eldiveni şişirmesi, sertleştirmesi, çatlatması veya zayıflatmasıdır.
Sıçrama riski ile uzun süreli daldırma/temas aynı şey değildir. Aynı eldiven bir işte yeterli, diğerinde yetersiz olabilir.
EN ISO 374 kapsamında kimyasal eldivenlerde harf kodları, eldivenin belirli test kimyasallarına karşı performansını gösterir. Bu harfler, sahadaki kimyasalın birebir aynısı anlamına gelmeyebilir; bu yüzden mutlaka ürünün teknik dokümanı ve MSDS birlikte değerlendirilmelidir.
| Harf | Test Kimyasalı | Saha Yorumu |
|---|---|---|
| A | Metanol | Alkol bazlı çözücüler için referans olabilir. |
| B | Aseton | Hızlı uçucu solventlerde dikkat gerektirir. |
| F | Toluen | Boya, solvent, yapıştırıcı proseslerinde önemlidir. |
| K | Sodyum hidroksit %40 | Kuvvetli baz, kostik risklerinde önemlidir. |
| L | Sülfürik asit %96 | Kuvvetli asit temasında kritik göstergedir. |
| M | Nitrik asit %65 | Oksitleyici asit risklerinde önemlidir. |
| N | Asetik asit %99 | Organik asitlerde referans olabilir. |
| O | Amonyum hidroksit %25 | Amonyaklı çözeltiler için önemlidir. |
| P | Hidrojen peroksit %30 | Oksitleyici kimyasallarda değerlendirilir. |
| S | Hidroflorik asit %40 | Çok yüksek riskli özel asit; özel prosedür gerekir. |
| T | Formaldehit %37 | Sağlık riski yüksek kimyasal maruziyetlerinde dikkat gerekir. |
Bu konuda daha detaylı bilgi için İş Eldivenlerinde EN374 Kimyasal Koruma, Kimyasal Eldiven Rehberi ve Kimyasal ve Tek Kullanımlık Eldivenler içeriklerine göz atabilirsiniz.
Kimyasal başka bir kaba aktarılıyorsa yeni kap da etiketlenmelidir. Sahada en sık görülen hatalardan biri, pet şişeye, sprey şişeye veya boş bidona aktarılan kimyasalın etiketsiz bırakılmasıdır. Bu durum yanlış kullanım, yanlış karışım, yanlış eldiven/maske seçimi ve acil durumda yanlış müdahale riskini artırır.
Etiketsiz kimyasal kapları, çalışanların piktogram anlamlarını bilmemesi ve GBF’ye erişememesi, İSG denetimlerinde sık karşılaşılan uygunsuzluklardandır. Etiket kontrolü günlük saha turunun parçası olmalıdır.
Organik gaz, asit gazı, amonyak, partikül ve kombine filtre seçenekleri.
Kimyasal sıçrama, asit-baz, solvent ve endüstriyel prosesler için eldiven çözümleri.
Evet. MSDS İngilizce “Material Safety Data Sheet”, SDS “Safety Data Sheet”, Türkçede ise Güvenlik Bilgi Formu yani GBF olarak kullanılır.
Gerek vardır. Piktogram yalnızca hızlı uyarı verir. Uygun filtre, eldiven, depolama ve acil müdahale bilgileri için GBF incelenmelidir.
Hayır. ABEK geniş kapsamlı bir filtre ailesidir ancak her gaz, her konsantrasyon ve her çalışma ortamı için otomatik çözüm değildir. MSDS ve ortam koşulları birlikte değerlendirilmelidir.
Hayır. Nitril birçok işte kullanışlıdır fakat tüm solvent, asit, baz ve özel kimyasallara karşı sınırsız koruma sağlamaz. Eldivenin kimyasal dayanım tablosu kontrol edilmelidir.
Yeni kap mutlaka etiketlenmelidir. Ürün adı, temel tehlike bilgisi, piktogram ve mümkünse GBF erişim bilgisi bulunmalıdır.
Kimyasal madde güvenliğinde doğru yaklaşım; etiketi okumak, MSDS/GBF’yi incelemek, riski tanımlamak, doğru maske filtresini ve doğru kimyasal eldiveni seçmektir. Etiket “tehlikeyi” gösterir; MSDS “ne yapman gerektiğini” anlatır.
Bu nedenle kimyasal kullanılan her işletmede etiket kontrolü, GBF arşivi, çalışan eğitimi, doğru KKD seçimi ve saha denetimi birlikte yürütülmelidir.
