ESKİŞEHİR | Elazığ | Hatay | Zonguldak | Konya | Giresun | İstanbul | Yozgat | Kayseri ve Diğer Tüm İller ...
TR − TL
English
Hesabım
Sepetim
Pres makineleri; sac şekillendirme, kesme, bükme, delme, kalıplama ve montaj operasyonlarında üretimin en güçlü ama aynı zamanda en riskli ekipmanlarından biridir. Mekanik presler, hidrolik presler, eksantrik presler, abkant presler ve hava kavramalı presler yüksek tonaj, hareketli koç başı, kalıp sıkışma noktaları ve ani enerji boşalmaları nedeniyle ciddi iş kazalarına yol açabilir.
Bu nedenle preslerde güvenli çalışma yalnızca operatör dikkatiyle sınırlı değildir. Doğru KKD kullanımı, makine koruyucuları, çift el kumanda sistemi, ışık perdesi, pedal koruyucu, kalıp bağlama kontrolleri ve bakım-onarım sırasında EKED / LOTO kilitleme etiketleme sistemi birlikte uygulanmalıdır.
Pres makinelerinde en büyük riskler; el-parmak sıkışması, koç başının kontrolsüz inmesi, kalıp arasında parça sıkışması, ışık perdesinin devre dışı bırakılması, gevşek kalıp bağlantısı, tonaj kapasitesinin aşılması ve bakım sırasında enerji izolasyonu yapılmamasıdır. Pres bakımında EKED / LOTO uygulanmadan müdahale yapılmamalıdır.
Pres makineleri yüksek kuvvetle çalışan ekipmanlardır. Bu kuvvet çoğu zaman tonlarla ifade edilir. Operatörün elinin, parmağının veya bir ekipmanın kalıp bölgesine girmesi halinde saniyeler içinde geri dönüşü olmayan yaralanmalar meydana gelebilir.
Pres güvenliği bu nedenle sadece “dikkatli ol” demekle sağlanamaz. Makinede fiziksel koruyucular, sensörler, prosedürler, eğitimler ve enerji izolasyon kuralları net şekilde uygulanmalıdır.
Kalıp bölgesine elle müdahale en ciddi pres kazalarının başında gelir.
Bakımda enerji kesilmeden yapılan müdahale ölümcül sonuçlar doğurabilir.
Gevşek kalıp bağlantısı, pres hareketinde kırılma ve fırlama riski oluşturur.
Işık perdesi veya çift el kumanda sistemi kesinlikle devre dışı bırakılmamalıdır.
Pres makinesi çalıştırılmadan önce operatör tarafından vardiya başlangıç kontrolü yapılmalıdır. Bu kontrol hem çalışan güvenliği hem de üretim kalitesi için zorunludur.
Işık perdesi, çift el kumanda, pedal koruyucu veya acil stop sistemi devre dışı bırakılmış bir pres kesinlikle çalıştırılmamalıdır. Üretimi hızlandırmak için emniyet sistemlerini iptal etmek, pres kazalarının en tehlikeli nedenlerinden biridir.
Pres çalıştırılmadan önce koç başı, ram ve kalıp hizası kontrol edilmelidir. Üst ve alt kalıpta merkez kaçıklığı varsa üretim başlatılmamalıdır. Hatalı hizalama kalıp kırılmasına, parça fırlamasına ve makine hasarına neden olabilir.
Kalıp değişimi sonrası tüm bağlantı cıvataları uygun torkla sıkılmalıdır. Gevşek kalıp, pres darbesi sırasında yerinden oynayabilir veya kırılabilir.
Pres tablasında unutulan cıvata, anahtar, metal parça veya aparat; pres hareketi sırasında kalıba zarar verebilir, fırlayabilir veya ciddi kazaya neden olabilir.
Işık perdesi, operatörün elinin veya vücudunun tehlikeli bölgeye girmesi halinde pres hareketini durdurmak için kullanılan kritik bir güvenlik sistemidir. Sensör önü kapatılarak veya sistem kandırılarak çalışma yapılmamalıdır.
Çift el kumanda sistemi, operatörün iki elini de güvenli bölgede tutmak için tasarlanmıştır. Operatör tek elle butona basıp diğer eliyle kalıp bölgesine müdahale etmemelidir.
Ayak pedalı kullanılan preslerde yanlışlıkla basmayı önlemek için pedal muhafazası bulunmalıdır. Pedal çevresi dağınık olmamalı ve operatör dışındaki kişilerin pedala erişimi engellenmelidir.
Küçük parçalar, sac levhalar veya kalıp içine yerleştirilecek malzemeler elle değil; pense, itici aparat, manyetik tutucu veya uygun besleme aparatı ile yerleştirilmelidir.
Pres içinde sıkışan parça kesinlikle makine çalışır durumdayken çıkarılmamalıdır. Pres tamamen durdurulmalı, enerji kesilmeli ve gerekiyorsa EKED / LOTO uygulanmalıdır.
Pres makinelerinde kullanılacak kişisel koruyucu donanımlar, yapılan işe ve pres tipine göre belirlenmelidir. Ancak genel olarak pres operatörleri için göz, el, ayak ve vücut koruması büyük önem taşır.
Metal çapak, parça fırlaması ve kalıp kırığı risklerine karşı kullanılmalıdır.
Sac kenarı, keskin metal yüzey ve çapak risklerine karşı uygun kesilme dirençli eldiven tercih edilmelidir.
Ağır parça düşmesi, yağlı zemin ve kayma risklerine karşı uygun tabanlı iş ayakkabısı kullanılmalıdır.
Bol, sarkan, takılabilecek kıyafetler kullanılmamalı; çalışma kıyafeti vücuda uygun olmalıdır.
Preslerde eldiven kullanımı kesilme ve çapak risklerine karşı önemlidir. Ancak elin kalıp bölgesine girmesini engelleyen asıl güvenlik sistemi; ışık perdesi, çift el kumanda, aparat kullanımı ve doğru çalışma prosedürüdür.
Pres makinelerinde bakım, kalıp değişimi, arıza giderme, sıkışan parça çıkarma, hidrolik sistem kontrolü veya elektrik panosu müdahalesi yapılırken en kritik konu enerji izolasyonudur.
Bu işlem EKED / LOTO sistemi ile yapılmalıdır. EKED; “Etiketle, Kilitle, Emniyete Al, Dene” anlamına gelir. LOTO ise Lockout Tagout yani kilitleme-etiketleme uygulamasıdır.
Preslerde kalıp değişimi sırasında koç başının kontrolsüz şekilde aşağı inmesi büyük tehlike oluşturur. Bu nedenle kalıp değişimi, bakım veya temizlik sırasında mekanik emniyet takozu kullanılmalıdır.
Sadece hidrolik sisteme veya makinenin durdurulmuş olmasına güvenmek yeterli değildir. Enerji izolasyonu yapılmalı, pres koçu mekanik olarak desteklenmeli ve çalışma alanı güvenli hale getirilmelidir.
Pres koçu emniyet takozu ile sabitlenmeden kalıp bölgesine girilmemelidir. Enerji kesilmiş olsa bile mekanik düşme riski mutlaka dikkate alınmalıdır.
Hidrolik preslerde yağ kaçakları yalnızca makine arızası değil, aynı zamanda ciddi bir iş güvenliği riskidir. Pres çevresine damlayan yağ, zeminde kayma ve düşme kazalarına neden olabilir. Ayrıca hidrolik basınç kaybı makinenin kontrolsüz çalışmasına veya performans sorunlarına yol açabilir.
Bu nedenle hidrolik preslerde yağ kaçağı görüldüğünde üretim sürdürülmemeli, bakım ekibi bilgilendirilmeli ve zemin uygun şekilde temizlenmelidir. Yağ ve kimyasal döküntülerin kontrol altına alınması için kimyasal ve yağ emiciler, emici pedler, sosis bariyerler ve döküntü kitleri kullanılabilir.
Her presin üretici tarafından belirlenmiş bir tonaj kapasitesi vardır. Bu kapasitenin üzerinde kalın sac basmak, kalıp zorlamak veya uygun olmayan malzeme işlemek makineye zarar verebilir ve kalıp kırılmasına neden olabilir.
Örneğin 100 tonluk bir preste kapasite üstü kalın sac basılmaya çalışılması; koç başı, kalıp, bağlantı elemanları ve pres gövdesi üzerinde tehlikeli yükler oluşturabilir.
Pres çalışırken vuruntu sesi, olağan dışı titreşim, kalıp çatlağı, çapak artışı veya parça formunda bozulma fark edilirse üretime devam edilmemelidir. Bu belirtiler kalıp hasarı, hizalama problemi, gevşek bağlantı veya mekanik arıza göstergesi olabilir.
Operatör bu durumda makineyi güvenli şekilde durdurmalı ve yetkili bakım ekibine haber vermelidir.
Pres çevresinde hurda sac, kesilmiş parça, aparat, cıvata, kalıp ekipmanı ve yağlı bez gibi malzemelerin düzensiz bırakılması kazalara davetiye çıkarır. Pres çalışma alanı sade, temiz ve kontrollü olmalıdır.
Otomatik sac sürücülü preslerde sac ilerleme sensörleri, malzeme pozisyonu ve besleme sistemi düzenli kontrol edilmelidir. Sensör arızası varsa üretime başlanmamalıdır. Yanlış besleme, kalıp kırılması ve parça sıkışmasına yol açabilir.
Vardiya sonunda pres enerjisi tamamen kesilmeli, ana şalter kapatılmalı, hidrolik ve pnömatik besleme izole edilmeli, çalışma alanı temizlenmeli ve varsa arıza notları bir sonraki vardiyaya aktarılmalıdır.
Üretimi hızlandırmak için sensörü devre dışı bırakmak ağır yaralanma riskini artırır.
Sıkışan parçayı elle çıkarmaya çalışmak pres kazalarının en tehlikeli nedenlerindendir.
Enerji izolasyonu yapılmadan pres bakımına başlanmamalıdır.
Pres kapasitesinin üzerinde işlem yapmak kalıp kırılması ve makine hasarına neden olabilir.
En önemli kural, kalıp bölgesine elle müdahale etmemek ve bakım-onarım sırasında mutlaka EKED / LOTO uygulamaktır. Ayrıca ışık perdesi, çift el kumanda ve acil stop sistemleri aktif olmalıdır.
Pres bakımında elektrik, hidrolik, pnömatik ve mekanik enerji kaynakları beklenmedik hareketlere neden olabilir. EKED / LOTO sistemi bu enerjileri izole ederek bakım personelini korur.
Hayır. Işık perdesi operatörü koruyan kritik bir güvenlik sistemidir. Üretimi hızlandırmak için devre dışı bırakılması ciddi iş kazalarına neden olabilir.
Pres operatörleri risk değerlendirmesine göre koruyucu gözlük, kesilme dirençli eldiven, uygun iş ayakkabısı, iş kıyafeti ve gerektiğinde yüz koruyucu kullanmalıdır.
Yağ kaçağı hemen bakım ekibine bildirilmeli, üretim güvenli şekilde durdurulmalı ve zemin uygun yağ/kimyasal emicilerle temizlenmelidir.
Pres makinelerinde güvenli çalışma; doğru talimat, eğitim, KKD, makine emniyet sistemleri, düzenli bakım ve EKED / LOTO uygulamalarıyla sağlanır. Sadece operatörün dikkatli olması yeterli değildir; sistemin tamamı güvenliği desteklemelidir.
İşletmeler için pres güvenliği, üretimi yavaşlatan bir prosedür değil; iş kazalarını, makine hasarlarını, kalite problemlerini ve duruş maliyetlerini azaltan profesyonel bir üretim yaklaşımıdır.
Unutulmamalıdır: Pres makinelerinde bir saniyelik ihmal, kalıcı sonuçlar doğurabilir. Güvenli üretim, doğru ekipman ve doğru prosedürle başlar.
