EKED LOTO kilitleme ve etiketleme sistemi; makine ve ekipmanlarda bakım, temizlik, ayar, arıza giderme veya parça değişimi yapılırken elektrik, basınçlı hava, hidrolik, mekanik, termal ve diğer tehlikeli enerji kaynaklarının kontrol altına alınmasına yardımcı olur.
BBU Safety; güvenlik asma kilitlerinden devre kesici ve vana kilitlerine, kilit çoklayıcılardan grup kilitleme kutularına, kablolu kilitlerden etiket ve istasyonlara kadar geniş bir yerli üretim LOTO ürün ailesi sunar.
Bu rehberde BBU EKED LOTO ürünlerinin ne işe yaradığını, enerji kaynağına göre hangi ekipmanın seçileceğini, kilit anahtar sistemlerini ve temel uygulama adımlarını inceleyeceğiz.
LOTO, İngilizce Lockout/Tagout ifadesinin kısaltmasıdır. Türkçede kilitleme, etiketleme ve tehlikeli enerjinin kontrolü olarak kullanılır.
Amaç yalnızca makinenin durdurulması değildir. Enerji kaynağının fiziksel olarak izole edilmesi, yeniden devreye alınmasının kilitle engellenmesi, çalışanların uyarılması, birikmiş enerjinin giderilmesi ve enerjisiz durumun doğrulanması gerekir.
Bir makinenin kumanda düğmesinden kapatılması, enerji kaynağının tamamen izole edildiği anlamına gelmez. Başka bir çalışan düğmeye basabilir, otomasyon sistemi yeniden başlatabilir veya sistemde birikmiş enerji hareket oluşturabilir.
Tehlike yalnızca elektrik enerjisinden kaynaklanmaz. Basınçlı hava, hidrolik basınç, yaylar, askıda yükler, sıcak yüzeyler, buhar, gaz, sıvı akışı ve yer çekimi de çalışan için tehlikeli enerji kaynağı olabilir.
LOTO asma kilitleri, enerji izolasyon noktasının yetkisiz veya yanlışlıkla yeniden açılmasını önlemek amacıyla kullanılır. Standart depo kilidi veya ortak kullanılan genel amaçlı kilit, kişisel enerji kontrol sistemi için uygun olmayabilir.
BBU ürün gamında 38 mm ve 74 mm gibi farklı kanca uzunluklarına; çelik, plastik, paslanmaz çelik veya farklı kullanım şartlarına yönelik kanca seçeneklerine sahip emniyetli kilitler bulunabilir.
Elektrik kilitleme aparatı, devre kesici veya şalterin kapalı konumda sabitlenmesine yardımcı olur. Minyatür devre kesicilerin kol yapısı ve ölçüleri farklı olduğu için tek bir aparat bütün sigortalara uymayabilir.
BBU’nun güncel elektrik kilitleme ailesinde üniversal MCB01, dışa açılan dar MCB11, dışa açılan geniş MCB12, içe açılan MCB13, buton kilidi SL BL01 ve farklı kelepçeli devre kesici kilitleri bulunur.
| Ürün tipi | Kullanım alanı | Kontrol edilmesi gerekenler |
|---|---|---|
| MCB kilidi | Minyatür devre kesiciler | Kol tipi, açıklık, içe veya dışa açılma |
| Kelepçeli şalter kilidi | Orta ve büyük devre kesiciler | Şalter kolunun genişliği ve gövde ölçüsü |
| Buton kilidi | Açma, kapama ve acil durdurma butonları | Buton çapı, yüksekliği ve montaj yöntemi |
| Fiş kilidi | Fiş ve prizle beslenen ekipmanlar | Fiş gövdesi, kablo çapı ve kutu ölçüsü |
Vana kilitleri; gaz, su, buhar, kimyasal veya proses sıvısı akışının bakım sırasında yanlışlıkla açılmasını önlemeye yardımcı olur. Vana tipi ve kol yapısı bilinmeden kilitleme aparatı seçilmemelidir.
Siparişten önce vana türü, el çarkı veya kol ölçüsü, boru çapı, açık-kapalı konumu ve aynı noktaya kaç çalışanın kilit takacağı belirlenmelidir.
Pnömatik sistemde yalnızca kompresörü kapatmak yeterli olmayabilir. Makineye bağlı hava hattı ayrılmalı, bağlantının yeniden takılması engellenmeli ve sistemde kalan basınç güvenli biçimde boşaltılmalıdır.
Pnömatik kilitleme aparatı seçerken hızlı bağlantının tipi, erkek veya dişi bağlantı yapısı, çapı ve kullanılacak asma kilidin kanca ölçüsü kontrol edilmelidir.
Kablolu kilitleme sistemleri; standart bir şalter veya vana kilidinin uyum sağlamadığı, birden fazla noktanın birlikte çevrelenmesi gereken veya düzensiz şekilli enerji izolasyon noktalarında kullanılabilir.
BBU ürün ailesinde farklı kablo çapı ve uzunluklarında ekonomik ve ayarlanabilir kablolu kilitleme seçenekleri bulunur. Kablonun malzemesi, uzunluğu, kimyasal ortamı ve kesilmeye karşı direnci işe göre değerlendirilmelidir.
Kilit çoklayıcı veya hasp, aynı enerji izolasyon noktasına birden fazla çalışanın kişisel asma kilit takmasına imkân verir. Böylece son çalışan kişisel kilidini çıkarmadan enerji noktası yeniden açılamaz.
BBU ürün grubunda SH 025 ve SH 040 çelik kilit çoklayıcıların yanında PH01, PH02 ve PH03 gibi farklı ölçülere sahip plastik çoklayıcılar bulunur.
Bir bakım çalışmasında çok sayıda enerji izolasyon noktası ve çok sayıda çalışan bulunuyorsa her çalışanın bütün izolasyon noktalarına ayrı ayrı kilit takması yönetimi zorlaştırabilir.
Grup kilitleme yönteminde enerji noktalarının anahtarları kontrol edilen kutuya alınır. Yetkili çalışanlar kişisel kilitlerini kutunun kapağına takar. Uygulama, işletmenin yazılı grup kilitleme prosedürüne göre yürütülmelidir.
LOTO etiketi; kilidi kimin taktığını, işlemin neden yapıldığını ve gerekli iletişim bilgisini görünür hâle getirir. Etiket uyarı sağlar ancak fiziksel olarak kilitlenebilen bir enerji noktasında tek başına kilidin yerine kullanılmamalıdır.
Kilitleme istasyonları; asma kilit, etiket, çoklayıcı ve diğer ekipmanların bakım alanında düzenli, görünür ve erişilebilir tutulmasını sağlar.
Hazır LOTO setleri başlangıç için pratik olabilir; ancak her işletmenin enerji noktaları farklı olduğundan set içeriği makine envanterine göre kontrol edilmeli ve eksik aparatlar ayrıca tamamlanmalıdır.
| Enerji veya ekipman | Uygun ürün grubu | Sipariş öncesi ölçüm |
|---|---|---|
| Minyatür devre kesici | MCB sigorta kilidi | Kol tipi, genişliği ve açılma yönü |
| Büyük şalter | Kelepçeli devre kesici kilidi | Kol ve gövde ölçüsü |
| Acil durdurma butonu | Buton güvenlik kapağı | Buton çapı ve yüksekliği |
| Sürgülü vana | Sürgülü vana kilidi | El çarkı çapı |
| Küresel vana | Küresel vana kilidi | Kol genişliği, uzunluğu ve boru çapı |
| Basınçlı hava bağlantısı | Pnömatik kilitleme aparatı | Bağlantı tipi ve çapı |
| Düzensiz veya çoklu nokta | Kablolu kilitleme | Kablo çapı ve gerekli uzunluk |
| Birden fazla çalışan | Kilit çoklayıcı veya grup kutusu | Çalışan ve izolasyon noktası sayısı |
Aşağıdaki sıra genel bilgilendirme amaçlıdır. Her makine için enerji noktalarını, sorumluları, doğrulama yöntemini ve yeniden devreye alma sürecini tanımlayan yazılı prosedür hazırlanmalıdır.
OSHA 29 CFR 1910.147, bakım ve servis sırasında tehlikeli enerjinin kontrolüne ilişkin işveren sorumlulukları, prosedürler, eğitim ve uygulama koşulları tanımlayan bir ABD iş güvenliği standardıdır.
OSHA bir ürün belgelendirme kuruluşu değildir ve ticari bir kilidi “OSHA sertifikalı” olarak onaylamaz. Ürün açıklamasındaki OSHA uyumu, ürünün LOTO programlarında kullanılmaya yönelik tasarım özelliklerini ifade eder.
Türkiye’de uygulanacak sistem; güncel Türk mevzuatı, işletmenin risk değerlendirmesi, makine üreticisi talimatları ve kurumun yazılı enerji kontrol prosedürüyle birlikte değerlendirilmelidir.
BBU’nun geniş ürün ailesi, farklı enerji noktalarının aynı marka altında tamamlanmasını ve yerli üretim sayesinde düzenli tedarik kurulmasını destekler.
Propazar; BBU EKED LOTO ürünlerinde geniş ürün seçeneği, güçlü stok, ölçü ve ürün belirleme desteği, toptan fiyat ve Türkiye geneline hızlı sevkiyat sunar.
Bakım ve servis sırasında makine veya ekipmanın yanlışlıkla çalıştırılmasını ve tehlikeli enerjinin kontrolsüz biçimde serbest kalmasını önlemeye yardımcı olur.
Hayır. Elektriğin yanında pnömatik, hidrolik, mekanik, termal, kimyasal ve yer çekiminden kaynaklanan enerjiler de kontrol edilmelidir.
Kişisel enerji kontrol sisteminde tanımlanabilir, dayanıklı, kontrollü anahtar sistemine sahip ve yalnızca LOTO amacıyla kullanılan güvenlik kilidi tercih edilmelidir.
KD kilitlerin farklı anahtarlı, KA aynı anahtarla açılan, master sistem ise tanımlı üst seviye anahtarla yönetilebilen kilit planını ifade eder.
Hayır. Sigorta kolunun tipi, genişliği ve açılma yönü farklı olabilir. Fotoğraf ve ölçüye göre uygun aparat seçilmelidir.
Aynı enerji izolasyon noktasında birden fazla çalışanın kişisel kilit kullanması gerektiğinde kilit çoklayıcıdan yararlanılır.
Fiziksel olarak kilitlenebilen bir enerji noktasında etiket, kilitleme cihazının yerine kullanılmamalıdır. Etiket uyarı ve tanımlama amacı taşır.
Hazır set başlangıç sağlar; ancak bütün şalter, vana ve bağlantılara uyacağı varsayılmamalıdır. Tesis envanterine göre eksikler tamamlanmalıdır.
BBU Safety, LOTO ürünlerini yerli üretim iş güvenliği ürün ailesi içerisinde sunan Türkiye merkezli bir markadır.
Evet. Propazar’dan fabrika, bakım ekibi, bayi, kurum ve projeler için yüksek adetli BBU LOTO ürünü ve özel set fiyatı alınabilir.
Şalter, vana ve bağlantı fotoğraflarınızı ve ölçülerinizi paylaşarak uygun kilit, çoklayıcı, etiket, istasyon ve hazır set seçeneklerini belirleyin.
BBU EKED LOTO Ürünlerini İncele