Bazı meslek hastalıkları vardır; bir anda ortaya çıkmaz, yıllar içinde sessizce ilerler. Silikozis de bunlardan biridir. Taş keserken, beton kırarken, maden sahasında çalışırken, kumlama yaparken veya seramik-cam gibi tozlu üretim ortamlarında fark edilmeden solunan kristal silika tozu, akciğerlerde kalıcı hasara neden olabilir.
Silikozis, solunabilir boyuttaki kristal silika tozlarının akciğerlere ulaşması sonucu gelişen bir meslek hastalığıdır. Bu tozlar gözle her zaman net görülmeyebilir; ancak solunum yoluyla akciğerlerin en derin bölgelerine kadar ilerleyebilir.
Zamanla akciğer dokusunda sertleşme, nefes kapasitesinde azalma ve kalıcı solunum problemleri görülebilir. Bu nedenle silikozis sadece “tozlu ortam rahatsızlığı” değil, iş sağlığı ve güvenliği açısından çok ciddi ele alınması gereken bir risktir.
Kristal silika içeren taş, beton, kum, granit, mermer, seramik ve benzeri malzemeler.
Solunabilir toz akciğere ulaşır ve zaman içinde kalıcı doku hasarına yol açabilir.
Tozu kaynağında azaltmak, havalandırma sağlamak ve uygun solunum koruyucu kullanmak gerekir.
Silika tozu özellikle kesme, delme, kırma, taşlama, zımparalama, kumlama ve öğütme işlemlerinde ortaya çıkar. Risk sadece madenlerde değil, günlük sanayi ve şantiye işlerinde de görülebilir.
Tozun gözle görülmemesi ortamın güvenli olduğu anlamına gelmez. En tehlikeli parçacıklar, çoğu zaman havada asılı kalan ve kolayca solunabilen ince tozlardır.
Silikozis belirtileri genellikle yavaş gelişir. Çalışan uzun süre kendini sağlıklı hissedebilir. Bu yüzden düzenli sağlık gözetimi ve maruziyet takibi çok önemlidir.
Silikozis tehlikelidir çünkü oluşan akciğer hasarı geri döndürülmesi zor bir süreçtir. Hastalık ilerlediğinde çalışan basit fiziksel aktivitelerde bile zorlanabilir. Ayrıca silika tozu maruziyeti; kronik solunum problemleri, tüberküloz riskinde artış ve bazı ciddi akciğer hastalıklarıyla birlikte değerlendirilen önemli bir mesleki risk faktörüdür.
“Ben yıllardır bu işi yapıyorum, bir şey olmadı” düşüncesidir. Silikozis yıllar sonra belirti verebilir. Bu nedenle korunma, hastalık ortaya çıkmadan önce başlamalıdır.
Silikozisten korunmada temel yaklaşım sadece maske takmak değildir. Önce tozun oluşumu azaltılmalı, sonra ortam kontrol edilmeli, en son kişisel koruyucu donanım ile çalışan korunmalıdır.
Kesme, delme ve taşlama sırasında su kullanımı tozun havaya karışmasını ciddi şekilde azaltır.
Toz kaynağında emilmeli, çalışma alanında birikmesine izin verilmemelidir.
Kuru süpürme tozu tekrar havalandırır. Endüstriyel vakum sistemleri tercih edilmelidir.
Çalışan hangi işte hangi tozun oluştuğunu, hangi maskeyi kullanacağını ve maskeyi nasıl takacağını bilmelidir.
Silika tozuna karşı korunmada doğru solunum koruyucu seçimi hayati önemdedir. Her maske aynı korumayı sağlamaz. Kullanılan maskenin yapılan işe, ortam yoğunluğuna, maruziyet süresine ve risk değerlendirmesine uygun olması gerekir.
Propazar’da farklı çalışma ortamlarına uygun ürünleri incelemek için toz maskeleri kategorisini ziyaret edebilirsiniz.
Hayır. Maske önemli bir kişisel koruyucu donanımdır; ancak tek başına yeterli görülmemelidir. İşverenin tozu kaynağında azaltması, uygun havalandırma sağlaması, çalışanlara eğitim vermesi, sağlık gözetimi yapması ve iş ekipmanlarını güvenli hale getirmesi gerekir.
Risk değerlendirmesi → Toz ölçümü → Islak çalışma / havalandırma → Uygun temizlik yöntemi → Eğitim → Sağlık gözetimi → Doğru toz maskesi ve KKD kullanımı
Tozlu işlerde işverenin sorumluluğu yalnızca maske dağıtmakla sınırlı değildir. Çalışma ortamındaki riskler belirlenmeli, çalışanların maruziyeti azaltılmalı, kişisel koruyucu donanımlar doğru seçilmeli ve çalışanlara düzenli eğitim verilmelidir.
Ayrıca çalışanların sağlık kontrollerinin yapılması, iş ekipmanlarının güvenli kullanılması, tozun yayılmasını önleyen teknik önlemlerin uygulanması ve sahada denetim yapılması gerekir.
Hayır. Silikozis bulaşıcı değildir. Solunabilir kristal silika tozuna maruz kalma sonucu gelişen mesleki bir akciğer hastalığıdır.
Akciğerde oluşan hasar çoğu zaman geri döndürülemez. Bu nedenle en doğru yaklaşım hastalık oluşmadan önce korunmaktır.
Maden, inşaat, taş kesim, mermer-granit işleme, kumlama, seramik, cam, tünel ve yol çalışmaları riskli alanlar arasındadır.
Doğru seçilmiş ve doğru takılmış toz maskesi riski azaltır; ancak tek başına yeterli değildir. Tozun kaynağında azaltılması ve ortam kontrolü de gerekir.
Her zaman görülmez. En tehlikeli parçacıklar çok ince olduğu için havada asılı kalabilir ve fark edilmeden solunabilir.
Silikozis kader değildir. Doğru risk analizi, toz kontrolü, düzenli eğitim, sağlık gözetimi ve uygun solunum koruyucu kullanımıyla önlenebilir. Tozlu işlerde çalışan herkes için en değerli yatırım, bugün alınan koruyucu önlemdir.
Uygun solunum koruyucu ürünleri incelemek için: Propazar Toz Maskeleri