Acil vücut ve göz duşu teknik şartnamesi, kimyasal sıçrama, asit-baz teması, solvent, toz, çapak veya tehlikeli madde riski bulunan işletmelerde doğru ürünün seçilmesi için hazırlanır. Şartnamede yalnızca ürünün dış görünümü değil; standart uygunluğu, su akışı, malzeme kalitesi, kumanda sistemi, montaj şekli, işaretleme, bakım ve garanti detayları birlikte değerlendirilmelidir.
Bu rehber; fabrika, laboratuvar, kimyasal depo, bakım-onarım alanı, üretim tesisi ve endüstriyel işletmeler için göz duşu ve vücut duşu satın alma şartnamesi hazırlamak isteyen kullanıcılar için pratik kontrol listesi sunar.
İlgili ürün ve kategori bağlantıları:
Bir acil duş sisteminin şartnamesi hazırlanırken ürün yalnızca “göz duşu” veya “boy duşu” olarak tanımlanmamalıdır. Kullanım alanındaki risk türüne göre; kombine göz ve vücut duşu, yalnız göz duşu, duvar tipi göz duşu, tezgâh tipi göz duşu, paslanmaz gövdeli model veya statik boyalı galvaniz gövdeli model tercih edilebilir.
Kimyasal sıçrama riski olan alanlarda en kritik konu, çalışanın kazadan sonra ekipmana hızla ulaşabilmesi ve su akışını panik anında kolayca başlatabilmesidir. Bu nedenle şartnamede ürünün standart uygunluğu kadar, kurulum noktası, görünürlük, aktivasyon kolaylığı ve bakım planı da yer almalıdır.
Şartnameye yazılacak ilk maddelerden biri standart uygunluğudur. Tesisata bağlı acil vücut duşları ve göz yıkama ünitelerinde EN 15154 / TS EN 15154 standardı sık kullanılan temel referanslardan biridir. Ürün teklifinde üretici veya tedarikçiden uygunluk belgesi, test raporu, ürün etiketi, teknik katalog ve montaj talimatı istenmelidir.
Satın alma notu: Sadece “standarda uygundur” ifadesi yeterli görülmemelidir. Şartnamede belge numarası, ürün modeli, üretici bilgisi, test değerleri ve kullanım kılavuzu gibi evrakların teklif aşamasında paylaşılması istenmelidir.
Aşağıdaki maddeler, kombine acil göz ve vücut duşu satın alırken teknik şartnameye eklenebilecek örnek kontrol maddeleridir. İşletmenizin risk analizine, kullanım alanına ve İSG uzmanı değerlendirmesine göre ölçüler ve malzeme tercihleri ayrıca netleştirilmelidir.
| Kontrol Başlığı | Şartnamede Yer Alması Gereken Açıklama |
|---|---|
| Standart | Ürün EN 15154 / TS EN 15154 kapsamında acil vücut duşu ve göz yıkama ünitesi kullanımına uygun olmalıdır. |
| Kullanım tipi | Kimyasal temas riskine göre kombine göz ve vücut duşu, yalnız göz duşu veya yalnız vücut duşu olarak seçilmelidir. |
| Malzeme | Gövde malzemesi çalışma ortamına göre galvaniz çelik, statik boyalı çelik veya paslanmaz çelik olarak belirtilmelidir. |
| Kumanda sistemi | Göz duşunda el/ayak pedalı veya basma kolu; boy duşunda çekme kolu gibi panik anında kolay kullanılabilir kumanda sistemi bulunmalıdır. |
| Su akışı | Ürün, acil müdahalede yeterli ve kesintisiz su akışını sağlayacak şekilde tesisata bağlanmalı; üretici teknik değerleri katalogda belirtilmelidir. |
| Göz duşu başlığı | Göz duşu başlıklarında toz koruma kapakları bulunmalı, akış göze zarar vermeyecek şekilde dengeli ve kontrollü olmalıdır. |
| Montaj | Ürün kendi ayak tablası veya duvar bağlantı yapısıyla zemine/duvara güvenli şekilde sabitlenebilmelidir. |
| İşaretleme | Ürün üzerinde üretici, model, basınç aralığı, kullanım talimatı ve gerekli güvenlik işaretleri bulunmalıdır. |
| Bakım | Tedarikçi; montaj, kullanım, periyodik kontrol ve bakım talimatlarını ürünle birlikte sunmalıdır. |
Teknik şartnamede malzeme seçimi mutlaka belirtilmelidir. Standart üretim alanlarında statik boyalı galvaniz çelik gövdeli ürünler yeterli olabilirken; yoğun kimyasal buhar, dış ortam, nem, korozyon veya ağır sanayi koşullarında paslanmaz çelik gövdeli modeller daha doğru tercih olabilir.
Acil durumda çalışan gözünü açmakta zorlanabilir, eli kimyasalla temas etmiş olabilir veya panik nedeniyle ince mekanizmaları kullanamayabilir. Bu nedenle şartnamede kumanda sisteminin tek hareketle çalıştırılabilir ve kolay ulaşılabilir olması istenmelidir.
Ayak pedalı
Ellerin kullanılamadığı durumlarda göz duşunu hızlı başlatmak için avantaj sağlar.
El kumandası
Göz duşu veya küçük istasyonlarda pratik kullanım sağlar.
Çekme kolu
Vücut duşunda çalışan tarafından kolay fark edilen ve hızlı aktive edilen çözümdür.
En iyi acil duş bile yanlış noktaya monte edilirse iş kazasında etkili olmayabilir. Göz ve vücut duşu; kimyasal riskin bulunduğu çalışma alanına yakın, engellenmemiş, kolay görülebilir ve çalışanların hızlı ulaşabileceği bir noktada konumlandırılmalıdır.
Örnek şartname metni:
Ürün, acil müdahale amacıyla kullanılacak kombine göz ve vücut duşu olacaktır. Ürün; kimyasal sıçrama, toz, partikül ve tehlikeli madde temaslarında göz ve vücut yıkama ihtiyacına uygun tasarlanmış olmalıdır.
Ürün EN 15154 / TS EN 15154 kapsamında değerlendirilebilir teknik özelliklere sahip olmalı; üretici teknik kataloğu, kullanım talimatı, montaj şeması, bakım talimatı ve uygunluk belgeleri teklif dosyasında sunulmalıdır.
Göz duşu bölümünde toz kapaklı çift çıkışlı başlık bulunmalı, vücut duşu bölümü tek hareketle devreye alınabilecek çekme kolu ile çalışmalıdır. Ürün gövdesi kullanım alanına göre galvaniz çelik, statik boyalı çelik veya paslanmaz çelik olarak teklif edilmelidir.
Ürünle birlikte montaj bağlantı elemanları, uyarı levhası, teknik doküman ve garanti bilgileri teslim edilmelidir. Tedarikçi firma yedek parça temini ve satış sonrası destek konusunda bilgi vermelidir.
Acil göz ve vücut duşları, yalnız satın alındığında değil, düzenli çalışır durumda tutulduğunda güvenlik sağlar. Bu nedenle şartnameye bakım ve kontrol maddeleri de eklenmelidir.
Hayır. Vücut ve göz duşu, genellikle tesisata bağlı çalışan ve acil durumda bol suyla yıkama sağlayan ekipmandır. Göz duşu solüsyonu ise özellikle küçük ambalajlı, taşınabilir veya istasyon içinde kullanılan steril göz yıkama sıvısıdır.
İşletmede kimyasal temas, toz, çapak veya partikül riski varsa yalnızca bir ürün grubuna güvenmek yerine risk analizine göre hem sabit duş sistemleri hem de uygun göz duşu solüsyonları birlikte değerlendirilebilir.
Doğru ürün seçimi için hızlı yönlendirme:
Çünkü acil duş ekipmanı, iş kazası yaşandığında doğrudan ilk müdahale sürecine etki eder. Teknik şartname; yanlış ürün seçimini, eksik belgeyi, yetersiz akışı, zayıf malzemeyi ve montaj hatalarını azaltmaya yardımcı olur.
Evet. Tesisata bağlı acil duş ve göz yıkama ünitelerinde EN 15154 / TS EN 15154 uygunluğu, teknik katalog ve belge kontrolüyle birlikte şartnamede belirtilmelidir.
Her işletme için zorunlu olmayabilir. Ancak kimyasal buhar, dış ortam, nem, yıkama alanı, gıda üretimi veya korozyon riski yüksek alanlarda paslanmaz gövdeli modeller daha doğru seçim olabilir.
Risk seviyesine göre değişir. Sabit göz duşu bol ve sürekli yıkama için kullanılırken, göz duşu solüsyonları taşınabilir veya istasyon tipi hızlı ilk müdahale çözümüdür. Kimyasal risk bulunan alanlarda İSG uzmanı değerlendirmesiyle birlikte kullanılmaları daha doğru olur.
Evet. Acil duş ekipmanlarında vana, başlık, pedal, çekme kolu, kapak ve bağlantı parçaları zamanla bakım gerektirebilir. Bu nedenle garanti süresi, yedek parça temini ve satış sonrası destek şartnamede açıkça belirtilmelidir.
Propazar ile acil göz ve vücut duşu seçimi
İşletmenizde kimyasal sıçrama, toz, çapak, partikül veya tehlikeli madde riski bulunuyorsa; kullanım alanınıza uygun acil vücut ve göz duşu modellerini inceleyebilir, ayrıca göz müdahale istasyonları için göz duşu solüsyonu seçeneklerini değerlendirebilirsiniz.