IR5 kaynak gözlüğü, genellikle 5 numara kaynak filtresi veya Shade 5 lens ile anılan yeşil ya da özel filtreli koruyucu gözlük tipidir. Kaynak, kesme, lehimleme, alevli işlemler ve parlama riski bulunan bazı teknik uygulamalarda gözleri yoğun ışık, kızılötesi ışınım ve parlama etkisine karşı korumaya yardımcı olur.
Bu rehberde IR5 kaynak gözlüğü nedir, Shade 5 ne anlama gelir, yeşil lensli kaynak gözlüğü nerelerde kullanılır, IR5 gözlük kaynak maskesi yerine geçer mi ve doğru kaynak gözlüğü nasıl seçilir gibi soruları açıklıyoruz. Ürünleri incelemek için siyah, füme ve yeşil kaynak gözlükleri kategorisini; tüm gözlük modelleri için iş güvenliği koruyucu gözlükler kategorisini inceleyebilirsiniz.
IR5 kaynak gözlüğü, kızılötesi ışınım ve parlama riskinin bulunduğu bazı kaynak ve kesme işlemlerinde kullanılan filtreli koruyucu gözlüktür. Buradaki “IR” ifadesi infrared yani kızılötesi ışınımı, “5” ise lensin filtre koyuluğu seviyesini ifade eder. Bu nedenle IR5 gözlükler sahada “yeşil kaynak gözlüğü”, “Shade 5 kaynak gözlüğü” veya “5 numara kaynak gözlüğü” olarak da aranır.
IR5 lens, standart şeffaf iş gözlüğünden farklıdır. Şeffaf gözlük çapak, talaş ve partikül riskleri için kullanılırken; IR5 kaynak gözlüğü parlama ve belirli ışınım riskleri için filtreli lens yapısına sahiptir. Ancak IR5 gözlük her kaynak işi için yeterli değildir; yapılan işlem ve ışık yoğunluğu mutlaka değerlendirilmelidir.
IR5 kaynak gözlüğü, yüksek yoğunluklu ark kaynağı, MIG, TIG, elektrod kaynağı veya uzun süreli yoğun kaynak uygulamalarında tek başına yeterli kabul edilmemelidir. Bu işlerde uygun filtre derecesine sahip kaynak maskesi veya otomatik kararan kaynak maskesi gerekebilir. Ürün seçimi yapılırken kaynak yöntemi, amper, işlem süresi ve üretici teknik bilgisi kontrol edilmelidir.
Shade 5, kaynak gözlüğü lensinin ışık geçirgenliği ve koyuluk seviyesiyle ilgili bir ifadedir. Kaynak filtrelerinde shade numarası yükseldikçe lens genellikle daha koyu olur ve daha az ışık geçirir. Bu nedenle Shade 5 / IR5 gözlükler, şeffaf iş gözlüklerine göre çok daha koyu lens yapısına sahiptir.
Shade 5 seviyesi çoğunlukla hafif ve orta seviye parlama bulunan işlemlerde değerlendirilir. Gaz kaynağı, oksijen kesme, alevli kesme, lehimleme, sert lehimleme ve bazı kaynak gözlemleri bu kapsamda örnek verilebilir. Ancak yüksek yoğunluklu elektrik ark kaynaklarında daha koyu filtre seviyeleri gerekebilir.
| Shade Seviyesi | Genel Anlam | Dikkat Edilecek Nokta |
|---|---|---|
| Shade 3-5 | Hafif ve orta seviye parlama, alevli kesme, lehimleme gibi işler | Ark kaynağı için genellikle yeterli olmayabilir. |
| Shade 5 / IR5 | Yeşil veya özel filtreli kaynak gözlüklerinde sık görülen koyuluk seviyesi | Yapılan işin ışık yoğunluğuna göre değerlendirilmelidir. |
| Shade 9 ve üzeri | Daha yoğun kaynak ışığı ve ark kaynakları için daha koyu filtre ihtiyacı | Kaynak maskesi veya otomatik kararan maske gerekebilir. |
IR5 kaynak gözlükleri genellikle parlama ve kızılötesi ışınım bulunan ama tam kaynak maskesi gerektirmeyen bazı hafif ve orta seviye işlemlerde kullanılır. Gaz kaynağı, alevli kesme, lehimleme, sert lehimleme, kaynak gözlemi, yardımcı kaynak işlemleri ve bazı bakım-onarım çalışmalarında tercih edilebilir. Ancak her iş için ürün teknik dokümanı ve iş güvenliği değerlendirmesi esas alınmalıdır.
IR5 gözlükler her kaynak işi için uygun değildir. Elektrik ark kaynağı, MIG, TIG, elektrod kaynağı, plazma kesme, yüksek amperli kaynak veya yoğun ışık oluşturan uzun süreli işlemlerde IR5 gözlük tek başına yeterli olmayabilir. Bu tür işlerde uygun shade aralığına sahip kaynak maskesi veya otomatik kararan kaynak maskesi tercih edilmelidir.
Kaynak maskesi ve gözlük seçimi işin türüne göre yapılmalıdır. Yanlış filtre seçimi gözleri gereğinden fazla ışığa maruz bırakabilir veya çalışma görüşünü bozabilir. Bu nedenle ürün açıklaması, standart bilgisi ve üretici kullanım talimatı mutlaka incelenmelidir.
| Ürün Tipi | Uygun Kullanım | Sınır / Dikkat Noktası |
|---|---|---|
| IR5 kaynak gözlüğü | Hafif/orta seviye parlama, gaz kaynağı, kesme, lehimleme, yardımcı işler | Yüksek yoğunluklu ark kaynaklarında tek başına yeterli olmayabilir. |
| Kaynak maskesi | Yüz ve göz bölgesinin birlikte korunması gereken kaynak işleri | Filtre koyuluğu kaynak yöntemine göre seçilmelidir. |
| Otomatik kararan kaynak maskesi | Farklı kaynak yöntemlerinde değişken filtre ihtiyacı | EN 379 ve üretici teknik bilgisi kontrol edilmelidir. |
Sahada IR5 kaynak gözlüğü çoğu zaman yeşil kaynak gözlüğü olarak anılır. Çünkü birçok Shade 5 kaynak gözlüğü yeşil lens yapısına sahiptir. Ancak yalnızca lensin yeşil olması yeterli güvenlik göstergesi değildir. Önemli olan lensin filtre derecesi, ışık geçirgenliği, ürün standardı ve kullanım alanına uygunluğudur.
Yeşil lensli bir gözlük kaynak gözlüğü olarak satılıyor olsa bile, hangi işlemler için kullanılabileceği ürün teknik bilgilerinde belirtilmelidir. Hafif kesme veya lehimleme için uygun olan bir lens, yüksek amperli kaynakta yeterli olmayabilir.
Şeffaf iş gözlükleri çapak, talaş, toz ve genel mekanik risklere karşı kullanılır. IR5 kaynak gözlüğü ise parlama ve kaynak ışığına karşı filtreli lens yapısına sahiptir. Şeffaf gözlük kaynak filtresi yerine kullanılmamalıdır; IR5 gözlük de genel üretim sahasında sürekli görüş gerektiren işlerde fazla koyu kalabilir.
| Gözlük Tipi | Temel Amaç | İlgili Kategori |
|---|---|---|
| Şeffaf iş gözlüğü | Çapak, talaş, toz ve genel göz koruması | Şeffaf çapak gözlüğü |
| Füme iş gözlüğü | Güneş parlaması ve dış saha görüş konforu | Füme iş gözlükleri |
| IR5 kaynak gözlüğü | Kaynak ışığı, parlama ve IR filtre ihtiyacı | Kaynak gözlükleri |
| Kaynak maskesi | Yüz ve göz bölgesinin birlikte korunması | Kaynak maskeleri |
IR5 kaynak gözlüğü seçerken lens filtre derecesi, ürünün EN 169 veya ilgili kaynak filtresi bilgisi, mekanik dayanımı, görüş alanı, yan koruması, kullanım konforu ve işin türü birlikte değerlendirilmelidir. Kısa süreli kaynak gözlemi ile uzun süreli kaynak işlemi aynı risk seviyesine sahip değildir.
EN 169, kaynak ve kaynakla ilişkili işlemlerde kullanılan filtrelerin koyuluk ve geçirgenlik gereklilikleriyle ilişkilidir. IR5 kaynak gözlüğü ise bu filtre seviyelerinden biriyle, yani Shade 5 / 5 numara filtre ile anılır. Bu nedenle IR5 gözlük seçerken EN 169 ve ürün teknik dokümanındaki filtre bilgisi birlikte değerlendirilmelidir.
EN 169 hakkında daha detaylı bilgi için EN 169 kaynak gözlüğü filtre standardı yazısını; kaynak gözlüğü seçim rehberi için kaynakçı gözlükleri rehberini inceleyebilirsiniz.
IR5 ve kaynak gözlüğü seçerken marka, lens filtresi, standart bilgisi, görüş alanı, yan koruma, ergonomi ve fiyat-performans birlikte değerlendirilmelidir. Starline, Delta Plus, 3M, Uvex, Dräger, Univet, Sembol ve diğer markalarda farklı kaynak, füme, yeşil lensli veya özel filtreli gözlük seçenekleri bulunabilir.
Kaynak işlerinde ana koruma uygun filtreli gözlük, kaynak maskesi ve yüz koruyuculardır. Ancak metal çapak, toz, kir, taşlama kalıntısı veya kimyasal temizlik işlemleri de aynı alanda yapılıyorsa acil göz yıkama ürünleri değerlendirilmelidir. Göze yabancı madde kaçması gibi durumlarda göz duşu solüsyonu pratik bir ilk müdahale ürünüdür.
Kimyasal yüzey temizleme, asit-baz, boya, solvent veya tehlikeli sıvı bulunan kaynak ve bakım alanlarında vücut ve göz duşu sistemleri de iş güvenliği planına dahil edilmelidir.
IR5, yeşil lens ve kaynak gözlüğü modelleri için siyah, füme ve yeşil kaynak gözlükleri kategorisini; standart ve filtre bilgileri için EN 169 kaynak gözlüğü filtre standardı rehberini inceleyebilirsiniz.