Paketleme ve dolum makineleri; gıda, kozmetik, kimya, ilaç, lojistik, içecek, temizlik ürünleri ve endüstriyel üretim tesislerinde en yoğun kullanılan otomasyon sistemlerinden biridir. Shrink makineleri, dolum hatları, etiketleme makineleri, konveyör sistemleri, paketleme robotları ve otomatik dolum üniteleri yüksek hızda çalıştığı için ciddi iş güvenliği riskleri oluşturabilir.
Bu makinelerde güvenli çalışma yalnızca operatör dikkatiyle sağlanamaz. Koruyucu muhafazalar, sensör sistemleri, acil stoplar, konveyör güvenliği, doğru KKD kullanımı ve bakım-onarım sırasında EKED / LOTO kilitleme etiketleme prosedürü birlikte uygulanmalıdır.
Paketleme ve dolum makinelerinde en büyük riskler; döner parçalara müdahale, sensörlerin bypass edilmesi, hareketli bant ve zincirlere yaklaşma, sıcak shrink tünelleri, kesici film üniteleri, sıvı dökülmeleri ve bakım sırasında enerji izolasyonu yapılmamasıdır. Makine üzerinde bakım yapılmadan önce mutlaka EKED / LOTO uygulanmalıdır.
Paketleme ve dolum hatları genellikle yüksek hızda çalışan, otomatik sensörlerle kontrol edilen ve birçok hareketli parçaya sahip sistemlerdir. Operatörün eli, kıyafeti veya ekipmanı döner mekanizmaya kaptırması; sıkışma, ezilme, kesilme ve yanık gibi ciddi kazalara neden olabilir.
Özellikle shrink tünelleri, sıcak yüzeyler, film kesme bıçakları, konveyör zincirleri ve döner etiketleme tamburları yüksek risk taşır. Bu nedenle iş güvenliği yalnızca “dikkatli çalışma” ile değil; mühendislik kontrolleri, prosedürler ve ekipman güvenliğiyle sağlanmalıdır.
Konveyör, zincir, dişli ve döner mekanizmalara yaklaşılmamalıdır.
Shrink tünelleri ve ısıtıcı bölümlere çıplak elle temas edilmemelidir.
Bakım ve arızada enerji kesilmeden makineye müdahale edilmemelidir.
Yapılan işe uygun gözlük, eldiven ve iş ayakkabısı kullanılmalıdır.
Paketleme ve dolum makineleri çalıştırılmadan önce operatör tarafından vardiya başlangıç kontrolü yapılmalıdır. Bu kontroller üretim güvenliği kadar çalışan güvenliği açısından da kritik öneme sahiptir.
Sensörler, fotoseller ve koruyucu muhafazalar devre dışı bırakılarak çalışma yapılmamalıdır. Üretimi hızlandırmak için güvenlik sistemlerini iptal etmek ciddi iş kazalarına neden olabilir.
Etiketleme kafası, döner tambur, zincir mekanizması veya hareketli aktarma bölgelerinde koruyucu muhafazalar çıkarılmışsa üretim başlatılmamalıdır.
Isıtmalı shrink tünelleri yüksek sıcaklıkta çalışır. Sıkışan ürün veya ambalajı çıkarmak için sistem durdurulmadan tünele müdahale edilmemelidir.
Şişe sıkışması veya ürün taşması durumunda önce hat güvenli şekilde durdurulmalıdır. Çalışan dolum hattına elle müdahale etmek sıkışma ve sıvı sıçraması riskine neden olabilir.
Konveyör zincirleri, dişliler ve kayış mekanizmaları sıkışma riski oluşturur. Ürün düzeltmek veya temizlik yapmak için hareketli bölümlere yaklaşılmamalıdır.
Döner etiket tamburları ve yüksek hızlı etiketleme mekanizmaları çalışırken temizlik veya ayar yapılmamalıdır.
Film kesme bıçakları ciddi kesilme riski oluşturabilir. El ile düzeltme yapmak yerine sistem durdurulmalı ve güvenli müdahale yöntemi uygulanmalıdır.
Bu hatlarda kullanılacak kişisel koruyucu donanımlar, üretim türüne ve risk analizine göre belirlenmelidir.
Sıvı sıçraması, kırılma ve mekanik parçacıklara karşı kullanılmalıdır.
Kesici yüzeyler, sıcak ürünler ve bakım işlemleri için uygun eldiven seçilmelidir.
Sıvı dökülmesi, kaygan zemin ve düşen ürün risklerine karşı uygun tabanlı iş ayakkabısı kullanılmalıdır.
Bol ve hareketli parçalara takılabilecek kıyafetler kullanılmamalıdır.
Paketleme ve dolum makinelerinde sıkışan ürünü elle düzeltmeye çalışmak ciddi sıkışma ve ezilme riskine neden olabilir. Önce sistem durdurulmalı ve gerekli durumlarda EKED / LOTO uygulanmalıdır.
Paketleme makinelerinde bakım, temizlik, sensör değişimi, bıçak değişimi, konveyör ayarı veya arıza müdahalesi yapılırken enerji izolasyonu hayati önem taşır.
EKED / LOTO sistemi, makinenin beklenmedik şekilde çalışmasını önlemek için uygulanır. Elektrik, pnömatik ve mekanik enerji kaynakları izole edilmeden bakım yapılmamalıdır.
Dolum hatlarında yere dökülen sıvılar ciddi kayma ve düşme riski oluşturur. Özellikle yağlı, köpüklü veya kimyasal içerikli ürünlerde risk daha da artar.
Bu nedenle sıvı dökülmeleri hemen temizlenmeli ve uygun temizlik ekipmanları kullanılmalıdır. Döküntü kontrolü için kimyasal ve yağ emiciler, emici pedler, sosis bariyerler ve döküntü kitleri kullanılabilir.
Dolum hattında yere dökülen ürün anında temizlenmeli, kaygan zemin uyarısı kullanılmalı ve alan güvenli hale getirilmelidir.
Pnömatik pistonlar, hava hortumları ve basınçlı sistemler düzenli kontrol edilmelidir. Hava kaçağı, gevşek bağlantı veya hortum patlaması ciddi risk oluşturabilir.
Pnömatik sistemlerde bakım yapılmadan önce hava hattı güvenli şekilde boşaltılmalı ve enerji izolasyonu uygulanmalıdır.
Paketleme ve dolum hatlarında kullanılan temizlik solventleri, deterjanlar, kimyasallar ve ürün içerikleri için MSDS yani Güvenlik Bilgi Formları bilinmelidir.
Kimyasal ürünlerle çalışırken uygun göz koruması, eldiven ve gerektiğinde solunum koruma ekipmanları kullanılmalıdır.
Motor bölgesinden yanık kokusu gelmesi, anormal titreşim, zincir sesi veya elektriksel arıza belirtisi görülmesi halinde üretim durdurulmalıdır. Bu belirtiler ciddi mekanik veya elektriksel arızaların habercisi olabilir.
Elektrik panoları yalnızca yetkili teknik personel tarafından açılmalıdır. Operatör arıza durumunda pano açmak yerine bakım ekibini çağırmalıdır.
Vardiya sonunda hat boşaltılmalı, ısıtıcı sistemler kapatılmalı, enerji güvenli şekilde kesilmeli ve makine stop edilmelidir. Temizlik işlemleri güvenli prosedürlerle yapılmalıdır.
Fotosel ve güvenlik sensörlerini kandırarak üretime devam etmek ciddi risk oluşturur.
Çalışan konveyöre elle müdahale etmek sıkışma riskine neden olabilir.
Enerji izolasyonu yapılmadan bakım ve arıza müdahalesi yapılmamalıdır.
Kaygan zeminler düşme kazalarının en önemli nedenlerinden biridir.
En önemli kural, hareketli parçalara çalışan makine üzerinde müdahale etmemek ve bakım sırasında mutlaka EKED / LOTO uygulamaktır.
Makinenin beklenmedik şekilde çalışmasını önlemek için enerji kaynakları izole edilmelidir. EKED / LOTO sistemi bakım personelini korur.
Risk analizine göre koruyucu gözlük, iş eldiveni, iş ayakkabısı ve uygun iş kıyafeti kullanılmalıdır.
Hayır. Shrink tünelleri yüksek sıcaklıkta çalışır. Sistem durdurulmadan müdahale edilmemelidir.
Dökülen ürün hemen temizlenmeli, kayma riski giderilmeli ve uygun emici ürünler kullanılmalıdır.
Paketleme ve dolum makinelerinde güvenli çalışma; doğru ekipman, doğru prosedür, düzenli bakım, KKD kullanımı ve EKED / LOTO uygulamalarıyla mümkündür.
İşletmeler için iş güvenliği yalnızca yasal zorunluluk değil; üretim sürekliliğini, çalışan sağlığını ve kalite standardını koruyan profesyonel bir üretim yaklaşımıdır.
Unutulmamalıdır: Paketleme ve dolum hatlarında güvenli üretim, saniyeler içinde değil; doğru sistemlerle sürekli olarak sağlanır.