ESKİŞEHİR | Elazığ | Hatay | Zonguldak | Konya | Giresun | İstanbul | Yozgat | Kayseri ve Diğer Tüm İller ...
TR − TL
English
Hesabım
Sepetim
Türkiye’de yüksekte çalışma yapılan birçok işte şu soru sıkça karşımıza çıkar: “Çatıya çıkacak personelde IRATA belgesi var mı?”
Bu soru bazı durumlarda doğru bir güvenlik hassasiyetinden doğar; ancak çoğu zaman teknik olarak yanlış anlaşılır. Çünkü IRATA belgesi ile yüksekte çalışma eğitimi aynı şey değildir.
IRATA, özellikle iple erişim / rope access çalışmaları için kullanılan uluslararası bir teknisyenlik ve çalışma sistemidir. Yüksekte çalışma ise çatı, iskele, platform, merdiven, yaşam hattı, cephe, kule, silo, tank, vinç üstü ve benzeri birçok farklı çalışma senaryosunu kapsayan daha geniş bir iş güvenliği konusudur.
Hayır, IRATA belgesi genel anlamda yüksekte çalışma belgesi değildir.
IRATA, halatla erişim yani rope access yapılan özel çalışmalar için kullanılan bir sistemdir. Çatıya çıkan her personelde IRATA belgesi aranması doğru değildir. Ancak çalışan halat sistemiyle iniş-çıkış yapıyor, halat üzerinde konumlanıyor veya rope access yöntemiyle çalışıyorsa IRATA yetkinliği önemli hale gelir.
IRATA, Industrial Rope Access Trade Association ifadesinin kısaltmasıdır. Endüstriyel alanlarda halatla erişim çalışmalarına yönelik uluslararası bir sistemdir.
IRATA sisteminde çalışanlar genel olarak Level 1, Level 2 ve Level 3 seviyelerine ayrılır. IRATA’nın resmi sertifikasyon yapısında Level 1 teknisyenlerin Level 3 gözetimi altında belirli rope access görevlerini yapabildiği; Level 2 teknisyenlerin daha karmaşık rope access ve kurtarma becerilerine sahip olduğu; Level 3 teknisyenlerin ise daha üst seviye gözetim ve operasyon sorumluluğu aldığı belirtilir.
Daha kapsamlı bilgi için hazırladığımız ana rehberi de inceleyebilirsiniz: IRATA Nedir? Rope Access ve Endüstriyel Dağcılık Rehberi
Yüksekte çalışma, düşme riski bulunan veya seviye farkı nedeniyle yaralanma ihtimali olan alanlarda yapılan çalışmaları ifade eder. Bu sadece gökdelen cephesinde halatla çalışma anlamına gelmez.
Aşağıdaki işler de yüksekte çalışma kapsamına girebilir:
Yüksekte çalışma çok geniş bir konudur. IRATA ise bu geniş konunun içinde yalnızca iple erişim / rope access yapılan özel alanlardan biridir.
| Konu | IRATA Belgesi | Yüksekte Çalışma Eğitimi |
|---|---|---|
| Kapsam | İple erişim / rope access çalışmaları | Çatı, iskele, platform, merdiven, yaşam hattı, seviye farkı olan çalışma alanları |
| Amaç | Halatla çalışma noktasına güvenli erişim ve orada çalışma | Düşme riskini tanıma, önlem alma, ekipmanı doğru kullanma |
| Kullanım Alanı | Cephe, kule, köprü, rüzgar türbini, rafineri, halatla erişim gereken alanlar | Genel yüksekte çalışma faaliyetleri |
| Her Çatı İşi İçin Gerekir mi? | Hayır. Sadece rope access yöntemi varsa anlamlıdır. | Çatı çalışmaları için yüksekte güvenli çalışma eğitimi ve uygun önlemler gerekir. |
Bu sorunun cevabı işin nasıl yapılacağına bağlıdır.
Personel çatı üzerinde korkuluk, yaşam hattı, güvenli erişim yolu ve uygun düşüş koruma sistemiyle çalışıyorsa bu iş genellikle genel yüksekte çalışma kapsamında değerlendirilir.
Çalışan halatla çatıdan sarkıyor, dikey cephede konumlanıyor, halat sistemiyle iniş-çıkış yapıyor veya rope access operasyonu uygulanıyorsa IRATA yetkinliği önemli hale gelir.
| İş Senaryosu | IRATA Gerekir mi? | Asıl Gereken Yaklaşım |
|---|---|---|
| Çatı üzerinde panel montajı | Genellikle hayır | Yüksekte çalışma eğitimi, yaşam hattı, emniyet kemeri, lanyard, risk analizi |
| Korkuluklu platformda bakım | Hayır | Platform güvenliği, yüksekte çalışma eğitimi, toplu koruma önlemleri |
| Cephede halatla iniş yaparak bakım | Evet, rope access yetkinliği gerekir | IRATA / rope access eğitimi, çift halat sistemi, kurtarma planı |
| Rüzgar türbininde halatla erişim | Evet | Rope access yetkinliği, özel kurtarma planı, uygun PPE |
| Silo veya tank üzerinde çalışma | İşe göre değişir | Yüksekte çalışma + kapalı alan + kurtarma planı değerlendirilmelidir |
Türkiye’de birçok firma, yüksekte çalışmayı tek bir belgeyle çözmeye çalışıyor. Bu yüzden bazı işlerde “çatıya çıkacaksa IRATA belgesi olsun” gibi yanlış bir genelleme yapılabiliyor.
Bu yaklaşımın temel sebepleri şunlardır:
Yanlış belge istemek güvenliği artırmaz. Önce işin yöntemi belirlenmeli, risk analizi yapılmalı, sonra doğru eğitim, doğru personel ve doğru ekipman seçilmelidir.
Çatı çalışmaları, yüksekten düşme riskinin en ciddi olduğu işlerden biridir. Bu nedenle sadece “belge var mı?” sorusu yeterli değildir.
Çatı çalışması için genel olarak şu başlıklar birlikte değerlendirilmelidir:
Çatı üzerinde yapılacak işlerde ekipman seçimi, çalışma şekline göre belirlenmelidir. Yanlış lanyard, yanlış kemer veya yanlış bağlantı noktası, düşüş sırasında ekipmanın beklenen korumayı sağlamamasına neden olabilir.
Çalışanın vücudunu düşüş durumunda güvenli şekilde destekleyen temel kişisel koruyucu ekipmandır.
Çalışanın emniyet kemeri ile bağlantı noktası arasında güvenli bağlantı kurmasını sağlar.
Bağlantı sisteminin küçük ama kritik parçalarıdır. Kilit tipi ve kullanım yönü önemlidir.
Hareket özgürlüğü sağlarken düşüş anında hızlı kilitleme yaparak düşüş mesafesini azaltmaya yardımcı olur.
IRATA veya benzeri rope access yetkinliği, işin doğrudan halatla erişim yöntemiyle yapılacağı durumlarda önemlidir.
Aşağıdaki senaryolarda IRATA daha doğru bir beklenti olabilir:
Hayır. Yüksekte çalışma eğitimi önemlidir; fakat tek başına yeterli değildir. Güvenlik için eğitim, ekipman, saha koşulları ve çalışma yöntemi birlikte değerlendirilmelidir.
Doğru iş analizi + doğru eğitim + doğru ekipman + doğru bağlantı noktası + kurtarma planı = güvenli yüksekte çalışma
Bir firmada yüksekte çalışma yapılacaksa personelden belge istemeden önce şu sorular netleştirilmelidir:
Bu sorular cevaplanmadan sadece “IRATA var mı?” demek, güvenli çalışma planı oluşturmak için yeterli değildir.
Doğru: Çatı çalışması her zaman rope access değildir. Genel yüksekte çalışma eğitimi, risk analizi ve uygun düşüş koruma ekipmanları gerekir.
Doğru: IRATA, iple erişim/rope access odaklı özel bir sistemdir. Yüksekte çalışma ise daha geniş bir kavramdır.
Doğru: Eğitimli personel bile yanlış ekipman veya yanlış bağlantı noktasıyla ciddi risk altındadır.
Doğru: Kemerin yanında doğru lanyard, uygun ankraj, düşüş mesafesi hesabı ve kurtarma planı gerekir.
Propazar, yüksekte çalışma ve düşüş koruma ekipmanlarında işletmelere profesyonel ürün grupları sunar. Çatı çalışması, iskele çalışması, bakım-onarım, tesis güvenliği ve endüstriyel erişim ihtiyaçlarında doğru ekipman seçimi kritik öneme sahiptir.
Paraşüt tipi emniyet kemerleri, lanyardlar, karabinalar, geri sarımlı düşüş tutucular, halat tutucular, tripod ve kurtarma vinçleri için Propazar’ın profesyonel kategorilerini inceleyebilirsiniz.
Paraşüt Tipi Emniyet Kemerleri | Halat ve Lanyard | Kanca ve Karabinalar | Geri Sarımlı Düşüş Tutucu | Tripod ve Kurtarma Vinci
Hayır. IRATA, iple erişim yani rope access çalışmaları için kullanılan özel bir sistemdir. Yüksekte çalışma ise çatı, iskele, platform, yaşam hattı ve benzeri birçok farklı işi kapsayan daha geniş bir konudur.
Her zaman gerekmez. Eğer personel çatı üzerinde genel yüksekte çalışma yapıyorsa yüksekte güvenli çalışma eğitimi, risk analizi ve uygun ekipman gerekir. Halatla erişim varsa IRATA gündeme gelir.
İple erişim belgesi, halatla erişim çalışmalarında kişinin belirli eğitim ve yetkinliklere sahip olduğunu gösteren belgedir. IRATA bu alanda dünyada bilinen sistemlerden biridir.
Düşme riski bulunan alanlarda çalışan, çatı, iskele, platform, merdiven, cephe veya seviye farkı olan alanlarda görev yapan personeller için yüksekte güvenli çalışma eğitimi önemlidir.
Hayır. IRATA rope access alanında önemli bir yetkinliktir; ancak yapılacak işin türüne göre ek eğitimler, saha talimatları, ekipman bilgisi ve iş özelinde risk analizi gerekebilir.
Tek bir ekipman yeterli değildir. Emniyet kemeri, lanyard, karabina, ankraj noktası, düşüş tutucu ve kurtarma ekipmanları bir sistem olarak değerlendirilmelidir.
IRATA belgesi, yüksekte çalışma alanında önemli ve saygın bir yetkinliktir; ancak her yüksekte çalışma işi IRATA gerektirmez. Özellikle çatı çalışmalarında önce işin yöntemi belirlenmeli, risk analizi yapılmalı, doğru eğitim ve doğru ekipman seçilmelidir.
Eğer çalışma halatla erişim yöntemiyle yapılacaksa IRATA ve rope access yetkinliği önem kazanır. Ancak çalışma çatı üzerinde genel yüksekte çalışma şeklindeyse yüksekte güvenli çalışma eğitimi, yaşam hattı, emniyet kemeri, lanyard, düşüş durdurucu ve kurtarma planı gibi unsurlar öncelikli olarak değerlendirilmelidir.
Bu nedenle doğru yaklaşım şudur: Belgeyi işe göre değil, işi yönteme ve riske göre değerlendirmek gerekir.
