ESKİŞEHİR | Elazığ | Hatay | Zonguldak | Konya | Giresun | İstanbul | Yozgat | Kayseri ve Diğer Tüm İller ...
TR − TL
English
Hesabım
Sepetim
CNC tezgahları, modern üretimin en kritik makineleri arasında yer alır. Talaşlı imalat, metal işleme, kalıp üretimi, otomotiv, savunma sanayi, makine imalatı ve endüstriyel üretim hatlarında yüksek hassasiyetle çalışan bu makineler; doğru kullanılmadığında ciddi iş kazalarına neden olabilir.
CNC torna, CNC freze, işleme merkezi, dik işleme, yatay işleme ve benzeri makinelerde güvenli çalışma; yalnızca operatörün dikkatine bırakılmamalıdır. Doğru KKD kullanımı, uygun makine talimatları, bakım prosedürleri, acil stop kontrolleri ve özellikle bakım-onarım sırasında EKED / LOTO kilitleme etiketleme sistemi birlikte uygulanmalıdır.
CNC tezgahlarında en büyük riskler; dönen aynaya müdahale, iş parçasının fırlaması, talaş sıçraması, takım kırılması, kapak emniyetinin devre dışı bırakılması, yanlış program yükleme, bakım sırasında enerji kesilmemesi ve uygun KKD kullanılmamasıdır. Bu nedenle her işletmede yazılı CNC iş güvenliği talimatı bulunmalı ve operatörler düzenli olarak eğitilmelidir.
CNC makineleri yüksek devir, yüksek basınç, keskin takım, hareketli eksen, otomatik program ve güçlü bağlama sistemleriyle çalışır. Bu nedenle küçük bir ihmal bile büyük sonuçlara yol açabilir.
Örneğin gevşek bağlanmış bir iş parçası yüksek devirde fırlayabilir. Talaş temizliği elle yapılırsa kesici talaşlar ciddi el yaralanmalarına neden olabilir. Bakım sırasında enerji kesilmeden yapılan müdahaleler ise ezilme, sıkışma, elektrik çarpması veya makinenin beklenmedik şekilde hareket etmesi gibi ciddi riskler oluşturabilir.
Ayna, spindle, takım ve iş parçası tam durmadan kesinlikle müdahale edilmemelidir.
Keskin ve sıcak talaşlar elle temizlenmemeli, uygun aparat kullanılmalıdır.
Bakım-onarım sırasında makine enerjisi izole edilmeden işlem yapılmamalıdır.
Koruyucu gözlük, iş ayakkabısı, uygun eldiven ve iş kıyafeti kullanılmalıdır.
CNC makinesi çalıştırılmadan önce operatör mutlaka vardiya başlangıç kontrolü yapmalıdır. Bu kontrol, yalnızca üretim kalitesi için değil, doğrudan iş güvenliği için de gereklidir.
İş parçası tam sıkılmadan CNC tezgahı çalıştırılmamalıdır. Gevşek bağlanan bir parça, yüksek devirde fırlayarak operatöre, makineye ve çevredeki çalışanlara ciddi zarar verebilir.
Ayna, takım ve iş parçası bağlantıları vardiya başında mutlaka kontrol edilmelidir. Torna aynasında gevşek bağlanan bir mil, freze tezgahında hatalı sıkılmış bir iş parçası veya yanlış bağlanmış takım ciddi kazalara sebep olabilir.
CNC tezgahlarında en tehlikeli davranışlardan biri, dönen parçaya elle müdahale etmektir. Ölçüm, temizlik, kontrol veya parça alma işlemi için spindle tamamen durmadan makine içerisine yaklaşılmamalıdır.
Bazı işletmelerde üretimi hızlandırmak amacıyla kapı switchlerinin devre dışı bırakıldığı görülebilir. Bu son derece tehlikeli bir uygulamadır. Makine üreticisinin koyduğu emniyet sistemi kesinlikle iptal edilmemelidir.
Talaşlar sıcak, keskin ve düzensiz yapıda olabilir. Elle yapılan talaş temizliği ciddi kesiklere ve yanıklara yol açabilir. Talaş temizliği için talaş kancası, fırça, aparat veya uygun temizlik ekipmanı kullanılmalıdır.
Basınçlı hava ile talaş temizliği yapılırken talaşların operatörün yüzüne, gözüne veya çevredeki çalışanlara sıçrama riski vardır. Bu nedenle koruyucu gözlük ve yüz koruyucu kullanımı önemlidir.
Bu noktada CNC operatörleri için kişisel koruyucu donanımlar yalnızca tavsiye değil, işin güvenli yapılması için temel gerekliliktir.
CNC çalışma alanlarında kullanılacak KKD ürünleri, yapılan işe ve risk seviyesine göre belirlenmelidir. Her CNC operatörü aynı ekipmanı kullanmak zorunda değildir; ancak temel koruma mantığı ortak olmalıdır.
Talaş sıçraması, soğutma sıvısı ve küçük partikül risklerine karşı kullanılmalıdır.
Ağır parça düşmesi, kayma ve yağlı zemin risklerine karşı uygun tabanlı iş ayakkabısı tercih edilmelidir.
Dönen spindle yakınında bol eldiven kullanılmamalı; eldiven seçimi işin türüne göre yapılmalıdır.
Bol, sarkan, takılabilecek kıyafetler kullanılmamalıdır. Kollar ve paçalar makineye kaptırılmayacak şekilde olmalıdır.
CNC makinelerinde dönen parçalara yakın çalışırken bol eldiven kullanımı büyük risk oluşturabilir. Eldiven, dönen parçaya kapılarak elin veya kolun makineye çekilmesine sebep olabilir. Eldiven kullanımı mutlaka risk değerlendirmesine göre belirlenmelidir.
CNC makinelerinde bakım, arıza, takım değişimi, temizlik, elektrik panosu müdahalesi veya hidrolik sistem kontrolü yapılırken en kritik güvenlik adımı enerji izolasyonudur.
Bu işlem genellikle EKED / LOTO sistemi ile yapılır. EKED; “Etiketle, Kilitle, Emniyete Al, Dene” yaklaşımını ifade eder. İngilizce karşılığı LOTO yani Lockout Tagout sistemidir.
Bakım sırasında makinenin beklenmedik şekilde çalışması; sıkışma, ezilme, elektrik çarpması, kesilme veya ölümcül kazalara yol açabilir. Bu nedenle bakım personeli makinenin enerjisini sadece kapatmakla yetinmemeli; enerji kaynağını kilitlemeli, etiketlemeli ve enerjinin gerçekten kesildiğini test etmelidir.
CNC makinelerinde kullanılan soğutma sıvıları, yağlar ve hidrolik akışkanlar hem üretim kalitesi hem de iş güvenliği açısından düzenli takip edilmelidir. Soğutma sıvısı seviyesi düşükse takım kırılması, parça yanması veya yüzey kalitesi problemleri oluşabilir.
Ayrıca yağ kaçağı ve hidrolik sızıntılar zeminde kayma riskine neden olur. Bu tür sızıntılar hemen bildirilmelidir. Sızıntıların kontrol altına alınması için kimyasal ve yağ emiciler, emici pedler, sosis bariyerler ve döküntü kitleri kullanılabilir.
CNC tezgahı çevresinde yağ veya soğutma sıvısı sızıntısı görüldüğünde üretime devam edilmemeli, alan temizlenmeli ve kayma riski giderilmelidir. Bu tür alanlarda uygun emici ürünler hazır bulundurulmalıdır.
CNC kazalarının önemli bir kısmı yalnızca fiziksel müdahalelerden değil, yazılım ve ayar hatalarından da kaynaklanır. Yanlış program, hatalı takım ofseti veya referans dönüşü yapılmadan başlatılan işlem; takım çarpması, iş parçası hasarı, fikstür kırılması veya makine arızasına neden olabilir.
CNC tezgahlarında acil stop butonları her vardiya başında kontrol edilmelidir. Acil durumda operatörün makineyi hızlıca durdurabilmesi gerekir. Ancak acil stop, normal üretim durdurma yöntemi olarak kullanılmamalıdır; gerçek acil durumlar için hazır tutulmalıdır.
İşleme sırasında makine kapağı açık bırakılmamalıdır. Kapalı kapak; talaş sıçraması, soğutma sıvısı püskürmesi, takım kırılması ve parça fırlaması gibi risklere karşı operatörü korur.
Vardiya sonunda CNC tezgahı güvenli şekilde kapatılmalıdır. Program durdurulmalı, spindle kapatılmalı, ana enerji güvenli şekilde kesilmeli, çalışma alanı temizlenmeli ve varsa arıza notları bir sonraki vardiyaya aktarılmalıdır.
CNC iş güvenliği talimatı yalnızca dosyada bulunmamalı, operatörün kolayca görebileceği alanlara asılmalıdır. Makine yanında, üretim panosunda, bakım alanında ve eğitim dosyalarında güncel talimat bulunmalıdır.
Talimatların etkili olabilmesi için çalışanlara düzenli eğitim verilmeli, imza karşılığı anlatılmalı ve sahada gerçekten uygulanıp uygulanmadığı kontrol edilmelidir.
Üretimi hızlandırmak için emniyet sistemini devre dışı bırakmak ciddi kaza sebebidir.
Keskin ve sıcak talaşlar ciddi kesiklere ve yanıklara neden olabilir.
EKED / LOTO olmadan yapılan bakım, en ağır iş kazalarına yol açabilir.
Dry run yapılmadan başlatılan program takım çarpmasına ve makine hasarına neden olabilir.
En önemli kural, makine tamamen durmadan dönen aynaya, takıma veya iş parçasına müdahale etmemektir. Ayrıca bakım sırasında mutlaka EKED / LOTO uygulanmalıdır.
Risk değerlendirmesine göre koruyucu gözlük, uygun iş ayakkabısı, iş kıyafeti, yüz koruyucu ve uygun eldiven kullanılabilir. Ancak dönen parçalara yakın çalışırken bol eldiven kullanımı tehlikeli olabilir.
Bakım sırasında makinenin beklenmedik şekilde çalışmasını önlemek için enerji kaynakları kilitlenmeli ve etiketlenmelidir. Bu sistem çalışanı elektrik, hidrolik, pnömatik ve mekanik enerji risklerinden korur.
Talaş temizliği elle yapılmamalıdır. Talaş kancası, fırça veya uygun temizlik aparatı kullanılmalıdır. Basınçlı hava kullanılacaksa göz ve yüz koruması sağlanmalıdır.
Sızıntı hemen bakım ekibine bildirilmeli, alan kayma riskine karşı temizlenmeli ve uygun yağ/kimyasal emici ürünlerle kontrol altına alınmalıdır.
CNC tezgahlarında iş güvenliği; operatör davranışı, makine emniyet sistemleri, bakım prosedürleri, KKD kullanımı ve EKED / LOTO uygulamalarıyla bir bütün olarak ele alınmalıdır.
Güvenli üretim yapan işletmeler yalnızca iş kazalarını azaltmaz; aynı zamanda makine duruşlarını, ürün firelerini, bakım maliyetlerini ve çalışan kayıplarını da azaltır.
Unutulmamalıdır: CNC tezgahında güvenli çalışma, üretimi yavaşlatan bir engel değil; kaliteli, sürdürülebilir ve profesyonel üretimin temel şartıdır.
