İş güvenliği gözlüklerinde uzun yıllardır en çok bilinen standart EN 166 idi. Ancak göz ve yüz koruma ürünlerinde yeni dönemle birlikte EN ISO 16321 standardı daha fazla öne çıkmaya başladı. Bu değişim; koruyucu gözlüklerin test edilme yöntemleri, işaretleme mantığı, kullanım alanı değerlendirmesi ve ürün seçimi açısından önemli bir güncelleme anlamına gelir.
Bu rehberde iş güvenliği gözlüklerinde yeni standart nedir, EN 166 ile EN ISO 16321 arasındaki farklar nelerdir, mevcut EN 166 gözlükler kullanılabilir mi, ürün seçerken hangi işaretlere dikkat edilmeli gibi soruları açıklıyoruz. Ürünleri incelemek için iş güvenliği koruyucu gözlükler kategorisini; tüm göz koruma ürünleri için koruyucu gözlük ve göz koruma ürünleri kategorisini inceleyebilirsiniz.
İş güvenliği gözlüklerinde yeni standart olarak EN ISO 16321 standardı öne çıkmaktadır. Bu standart, mesleki kullanım için göz ve yüz koruma ürünlerinin genel gerekliliklerini daha güncel bir yapıyla ele alır. Eski EN 166 standardı uzun yıllar boyunca koruyucu gözlüklerde temel referans olarak kullanıldı; yeni EN ISO 16321 ise modern iş ortamları, farklı kullanıcı ihtiyaçları ve yeni test yaklaşımları dikkate alınarak geliştirilmiştir.
Bu değişim yalnızca standart numarasının değişmesi anlamına gelmez. Gözlüklerin darbe dayanımı, optik performansı, işaretleme yapısı, kullanım alanı ve test yöntemleri daha güncel bir çerçeveyle değerlendirilir. Bu nedenle yeni dönemde koruyucu gözlük seçerken hem EN 166 işaretlerini hem de EN ISO 16321 bilgilerini doğru yorumlamak gerekir.
Yeni standart geçişi, piyasadaki tüm EN 166 işaretli gözlüklerin bir anda kullanılamaz olduğu anlamına gelmez. Mevcut sertifikalı ürünlerin teknik dokümanı, sertifika geçerliliği ve üretici beyanı kontrol edilmelidir. Yeni ürün alımlarında ise EN ISO 16321 uyumluluğu ve güncel teknik doküman bilgisi daha fazla önem kazanır.
EN 166, iş güvenliği gözlükleri, goggle gözlükler ve bazı yüz koruma ürünlerinde uzun yıllardır kullanılan temel göz koruma standardıdır. Bu standart; optik sınıf, mekanik dayanım, lens ve çerçeve işaretleri, ek kaplama özellikleri ve kullanım alanı hakkında kullanıcıya bilgi verir.
EN 166 işaretli bir gözlükte genellikle üretici kodu, optik sınıf, darbe dayanımı, K ve N gibi ek lens özellikleri görülebilir. K işareti çizilmeye karşı direnç, N işareti ise buğulanmaya karşı direnç anlamında değerlendirilir. Bu işaretleri daha detaylı anlamak için iş gözlüğünde K ve N nedir rehberini inceleyebilirsiniz.
EN ISO 16321, mesleki kullanım için göz ve yüz koruma ürünlerine yönelik yeni standart ailesidir. Bu standart, koruyucu gözlüklerin ve yüz koruyucuların modern iş ortamlarında karşılaşılan risklere göre daha güncel testlerle değerlendirilmesini amaçlar. Yeni yapı, uluslararası ISO standardı temelinde daha uyumlu bir sistem oluşturur.
EN ISO 16321 ile birlikte ürün işaretleri, test gereklilikleri ve bazı dayanım sınıfları farklılaşabilir. Bu nedenle eski EN 166 işaretlerini bilen kullanıcılar için yeni işaretleme mantığını ayrıca kontrol etmek gerekir. Satın alma aşamasında ürün açıklaması, üretici teknik föyü ve sertifika bilgileri birlikte değerlendirilmelidir.
| Konu | EN 166 | EN ISO 16321 |
|---|---|---|
| Kapsam | Göz koruma ürünlerinde uzun yıllardır kullanılan temel Avrupa standardı | Mesleki kullanım için göz ve yüz koruma ürünlerini daha güncel ISO yapısıyla ele alan standart ailesi |
| Yaklaşım | Optik sınıf, mekanik dayanım ve ek lens işaretlerine dayanır. | Güncel test yöntemleri, yeni işaretleme yapısı ve daha modern gerekliliklerle ilerler. |
| Kullanıcı açısından | Ürün üzerinde F, B, K, N, 1 gibi tanıdık işaretler görülebilir. | Yeni sertifikalı ürünlerde farklı işaretleme ve teknik doküman bilgileri görülebilir. |
| Satın alma notu | Mevcut sertifikalı ürünlerde hâlâ karşılaşılabilir. | Yeni ürünlerde ve yeni sertifikasyonlarda daha fazla öne çıkar. |
İş ortamları, kullanılan makineler, üretim süreçleri ve kişisel koruyucu donanım beklentileri değiştikçe göz koruma standartlarının da güncellenmesi gerekir. Modern çalışma alanlarında yalnızca çapak veya toz değil; kimyasal sıçrama, yoğun ışık, UV, IR, buğulanma, uzun süreli kullanım konforu ve farklı yüz yapılarına uyum gibi birçok konu birlikte değerlendirilir.
EN ISO 16321 bu nedenle yalnızca laboratuvar testlerini değil, kullanım ortamına daha uygun koruma performansını da daha güncel bir çerçevede ele alır. Bu durum özellikle profesyonel iş güvenliği satın almalarında ürün teknik dokümanı okumanın önemini artırır.
EN 166 işaretli mevcut ürünlerin durumu ürünün sertifika geçerliliği, üretici beyanı ve işletmenin risk değerlendirmesine göre ele alınmalıdır. Sertifikası geçerli olan ve çalışma riskine uygun seçilmiş ürünler, üretici teknik dokümanına göre kullanılmaya devam edebilir. Ancak yeni alımlarda güncel standart bilgisi ve EN ISO 16321 uyumluluğu daha dikkatli kontrol edilmelidir.
Özellikle kurumsal satın alma yapan firmalar, ürün stoklarını değerlendirirken yalnızca fiyat ve model adına bakmamalı; ürünün sertifika tarihi, standart bilgisi, teknik föyü ve kullanım alanı uygunluğunu birlikte incelemelidir.
Kullanıcı açısından en önemli değişim, koruyucu gözlük seçiminin daha bilinçli yapılması gerektiğidir. Artık yalnızca “EN 166 gözlük” demek yerine, ürünün hangi risk için tasarlandığı, hangi testlerden geçtiği, lensin hangi kaplamalara sahip olduğu ve yeni standart kapsamında hangi sınıflandırmayla sunulduğu daha fazla önem kazanır.
Örneğin genel çapak riski için şeffaf iş gözlüğü yeterli olabilirken, kimyasal sıçrama için goggle, kaynak için uygun filtreli gözlük veya kaynak maskesi, dış saha için füme lens, maske ile kullanımda ise anti-fog yani buğulanmaz lens gerekebilir.
| Risk / Çalışma Alanı | Önerilen Ürün Tipi | İlgili Sayfa |
|---|---|---|
| Çapak, talaş, toz, genel üretim | Şeffaf iş güvenliği gözlüğü | Şeffaf çapak gözlüğü |
| Maske ile kullanım, sıcaklık farkı, uzun vardiya | Anti-fog / buğulanmaz gözlük | Buğulanmaz gözlükler |
| Kimyasal sıçrama, yoğun toz, laboratuvar | Goggle tam koruyucu gözlük | Goggle gözlükler |
| Numaralı gözlük kullanan ziyaretçi | Gözlük üstü koruyucu gözlük | Gözlük üstü gözlükler |
| Dış saha, güneş parlaması | Füme / güneş parlaması filtreli gözlük | EN 172 rehberi |
| Kaynak, kesme, parlama | Uygun filtreli kaynak gözlüğü veya kaynak maskesi | EN 169 kaynak rehberi |
EN 166 genel iş güvenliği gözlükleriyle ilişkilendirilirken, EN 169 kaynak filtreleri, EN 170 UV filtreleri ve EN 172 endüstriyel güneş parlaması filtreleri için bilinen standartlardır. Yeni EN ISO 16321 standardı ile birlikte bu alanlarda da güncel yaklaşım ve yeni sertifikasyon yapısı önem kazanır. Ancak sahada ve ürün açıklamalarında EN 169, EN 170 ve EN 172 ifadeleri hâlâ sıkça görülebilir.
Bu nedenle kullanıcılar için en doğru yaklaşım, ürünün lens rengine veya eski standart ifadesine tek başına güvenmek yerine ürün teknik dokümanını kontrol etmektir. Kaynak için EN 169 kaynak gözlüğü filtre standardı, UV koruması için EN 170 gözlük standardı, dış saha ve güneş parlaması için EN 172 gözlük standardı rehberlerini inceleyebilirsiniz.
Goggle gözlükler, standart saplı iş gözlüklerine göre göz çevresini daha kapalı korur. Yeni standart yaklaşımında ürünün gerçek kullanım riskine uygun seçilmesi daha önemli hale geldiği için goggle modeller özellikle kimyasal sıçrama, yoğun toz, laboratuvar, temizlik kimyasalları, boya, solvent ve sıvı temas riski bulunan alanlarda daha dikkatli değerlendirilmelidir.
Ancak her goggle model her kimyasal risk için uygun değildir. Havalandırma yapısı, buğulanmazlık, sıçrama dayanımı ve ürün standardı mutlaka kontrol edilmelidir. Kapalı tip modeller için goggle tam koruyucu gözlükler kategorisini inceleyebilirsiniz.
Buğulanma, iş güvenliği gözlüklerinde yalnızca konfor sorunu değildir; görüşü engellediği için güvenlik riski oluşturur. Maske ile birlikte gözlük kullanılan işlerde, sıcak-soğuk ortam geçişlerinde, kapalı alanlarda ve yoğun tempolu çalışmalarda anti-fog yani buğulanmaz lensler daha doğru seçim olabilir.
EN 166 döneminde N işareti buğulanmaya karşı direnç anlamında kullanılırdı. Yeni standartla birlikte ürün işaretlemeleri değişebilse de buğulanmazlık performansı hâlâ seçimde önemli bir kriterdir. Ürünleri incelemek için buğulanmaz iş gözlükleri kategorisine bakabilirsiniz.
Uvex, 3M, Univet, Delta Plus, Starline, Viola Valente, Dräger ve diğer markalar farklı lens kaplaması, ergonomi, standart bilgisi ve kullanım alanı seçenekleri sunar. Yeni standart döneminde marka seçimi yapılırken yalnızca bilinen marka adına değil; ürünün teknik dokümanına, lens işaretlerine, kullanım alanına ve çalışma riskine uygunluğuna bakılmalıdır.
Kimyasal risk bulunan alanlarda yalnızca standart numarasına bakmak yeterli değildir. Sıvı sıçrama, asit-baz, solvent, temizlik kimyasalları, boya, laboratuvar veya kimyasal üretim alanlarında uygun goggle gözlük, yüz koruyucu, eldiven, önlük ve solunum koruma ürünleri birlikte değerlendirilmelidir.
Göze kimyasal veya yabancı madde teması ihtimali bulunan alanlarda göz duşu solüsyonu ve yüksek riskli tesislerde vücut ve göz duşu sistemleri de göz güvenliği planına dahil edilmelidir.
Güncel göz koruma standartlarını anlamak için iş güvenliği gözlüğü standartları rehberini; ürünleri karşılaştırmak için iş güvenliği koruyucu gözlükler kategorisini ziyaret edebilirsiniz.
Yeni Güvenlik Gözlüğü Standardının Getirdiği Değişiklikleri Öğrenin!
| ESKİ STANDART | YENİ STANDART | ÖZELLİKLER |
|
EN 166: (genel olarak kişisel göz koruma gereklilikleridir) EN 170: (Ultraviyole ışınlara karşı koruma) EN 171: (Kızılötesi ışınlara karşı koruma) EN 172: (Güneş ışınlarına karşı koruma) |
EN ISO 16321-1:2022 | Yalnızca mesleki kullanım veya eğitim kurumlarında kullanım için düz ve reçeteli gözlükler için geçerlidir. |
| EN 169: ( Kaynak ışınlarına karşı koruma) | EN ISO 16321-2:2021 | Lensin yanı sıra çerçeve tasarımının ve malzemesinin de kaynak kıvılcımlarına dayanıklı olması. Ayrıca solunum ekipmanlarıyla da uyumlu olması |
| EN 1731:(Mekanik tehlike ve ısıya karşı koruyuculuk) | EN ISO 16321-3:2022 | Eski standardından önemli bir fark, ağ tasarımında, özellikle de açıklık sayısındadır. |
| EN 167: (Optik Deney Metodları) | EN ISO 18526-1:2020 | Kapsamlı göz ve yüz koruma performansı için geometrik optik test yöntemlerine odaklanan daha geniş bir standarttır. |
|
EN 170: (Ultraviyole ışınlara karşı koruma) EN 171: (Kızılötesi ışınlara karşı koruma) EN 172: (Güneş ışınlarına karşı koruma) |
EN ISO 18526-2:2020 | Tüm filtre tiplerinin fiziksel ve optik özelliklerini test etmek amacıyla tek bir bilgi kaynağı sunar. Daha gelişmiş test yöntemleri kullanarak, farklı göz ve yüz koruma türleri arasında tutarlılık sağlamaktadır. |
| EN 168 | EN ISO 18526-3:2020 | Erimiş metal, kimyasallar veya sıcak sıvı sıçraması gibi belirli tehlikeleri içeren mekanik ve fiziksel özellikleri EN 168'e göre ve hem göz hem de yüz koruması için daha fazla test yöntemini içerir. Ayrıca sadece lensi değil, komple göz koruyucusunu da kapsar. |
| YENİ STANDART | EN ISO 18526-4:2020 | Yeni ISO standardındaki en büyük değişiklik baş formlarıyla ilgilidir. Dünya nüfusunun %95'ine uymayı amaçlayan altı farklı baş ve yüz boyutunda gözlük testleridir |
Ayrıca yeni EN ISO 16321-1:2022 EN 166'da yer almayan birçok yeni ek standart sunuyor. Bu yeni güvenlik gözlüğü standartlarını aşağıda bulunan tablodan öğrenebilirsiniz.
Opsiyonel Standartlar
| K | Çizilmeye karşı dirençli | |
| N | Buğulanmaya karşı dirençli | |
| 3 | Sıvılara karşı koruma (damlacık vb.) | |
| 4 | Büyük toz parçaçıklarına karşı koruma (Aşırı tozlu çalışma ortamları için) | |
| 5 | Gazlara ve ince toz parçaçıklarına karşı koruma (genellikle gaz geçirmez, tam görüş ve havalandırmasız gözlük olarak bilinirler.) | |
| T | Sıcaklığa karşı dayanıklı (yeni) | |
| 9 |
|
|
| HM | Daha büyük nesnelere karşı mekanik koruma (yeni) | |
| Ç | Kimyasal direnç (yeni) | |
| 6 | Yüksek basınçlı sıvı akışına karşı koruma (vizörlere de uygulanabilir) (yeni) | |
| 7 |
|
|
| Patlayıcı ortamlarda kullanım (yeni) |
EN ISO 16321 Standardında Darbeye Dayanım Gücü
Tehlikeli çalışma ortamlarında darbelerin neden olabileceği olası yaralanmalara karşı gözlüğün mekanik dayanıklılığını ölçmek amacıyla mermi testi yapılır.
Eski EN166:2001 standardında, gözlükler için farklı darbe dayanımı seviyeleri mevcuttu:
Artırılmış sağlamlık (seviye S)
Düşük enerjili darbe (seviye F)
Orta enerjili darbe (seviye B)
Yüz siperlikleri için yüksek enerjili darbe (seviye A).
Yeni ISO standardında ise, mermilerin hızına bağlı olarak belirlenen koruma bölgeleri gerektirir. C darbe seviyesi altındaki gözlükler yörünge koruma bölgesi (OPZ), D seviyesi altındakiler genişletilmiş yörünge koruma bölgesi (EOZ) ve E seviyesi altındakiler yüz koruma bölgesi (FPZ) içermelidir. Bu koruma bölgeleri, kullanıcıyı korumak için minimum kapsama alanlarını tanımlar ve darbe hızı arttıkça kapsam genişler.
Koruyucu Özelliklerde Değişimler
Yeni ISO standardı kapsamında filtrelerde, koruyucu özellikler EN 166'dakiyle büyük ölçüde aynı kalacak, ancak işaretlemeler değişecek.
Ultraviyole UV Kızılötesi Kaynak
| Eski EN 170 | Yeni EN ISO 16321-1 | Eski EN 172 | Yeni EN ISO 16321-1 | Eski EN 171 | Yeni EN ISO 16321-1 | Eski EN 169 | Yeni EN ISO 16321:2 |
| 2-1.2 | U1.2 | 5-1.1 | G0 | 4-1.2 | R1.2 | 1.2 | W1.2 |
| 2-1.4 | U1.4 | 5-1.4 | G1 | 4-1.4 | R1.4 | 1.4 | W1.4 |
| 2-1.7 | U1.7 | 5-1.7 | 4-1.7 | R1.7 | 1.7 | W1.7 | |
| 2-2 | U2 | 5-2 | G2 | 4-2 | R2 | 2 | W2 |
| 2-2,5 | U2.5 | 5-2,5 | 4-2,5 | R2.5 | 2.5 | W2.5 | |
| 2-3.1 | U3 | 5-3.1 | G3 | 4-3 | R3 | 3 | W3 |
| 2-4 | U4 | 5-4.1 | G4 | 4-4 | R4 | 4 | W4 |
| 2-5 | U5 | 5 + filtre: sinyal lambaları için uyumlu (renk tanıma) | GL + filtre: sinyal lambaları için uyumludur (renk tanıma), G4 L ile uyumlu değildir | 4-5 | R5 | 5 | W5 |
| 2C + filtre: sinyal lambaları için uyumlu (renk tanıma) | UL + filtre: sinyal lambaları için uyumlu (renk tanıma) | 4-6 | R6 | 6 | W6 | ||
| 4-7 | R7 | 7 | W7 | ||||
| 4-8 | R8 | 8 | W8 | ||||
| 4-9 | R9 | 9 | W9 | ||||
| 4-10 | R10 | 10 | W10 |