EN ISO 374, tehlikeli kimyasallara ve mikroorganizma risklerine karşı kullanılan koruyucu eldivenlerin test edilmesi, sınıflandırılması ve işaretlenmesiyle ilgili temel standart serisidir.
Eldiven üzerindeki Type A, Type B veya Type C işareti; ürünün belirli standart test kimyasallarına karşı gösterdiği laboratuvar performansını açıklar. Bu işaretler, eldivenin bütün kimyasallara karşı koruma sağladığı veya laboratuvar süresi kadar güvenle kullanılabileceği anlamına gelmez.
Bu sayfanın adresinde “2016” ifadesi bulunsa da içerik güncel bilgiler esas alınarak hazırlanmıştır. ISO 374-1’in güncel uluslararası baskısı 2024 sürümüdür. Piyasadaki eldivenlerin teknik belgelerinde EN ISO 374-1:2016+A1:2018 işaretlemesi de görülmeye devam edebilir.
EN ISO 374 tek bir testten oluşmaz. Kimyasalın eldivendeki deliklerden geçmesi, eldiven malzemesinin içerisinden moleküler düzeyde ilerlemesi ve kimyasal temas nedeniyle malzemenin fiziksel özelliklerinin değişmesi ayrı ayrı değerlendirilir.
Kimyasal koruyucu eldivenler, standart test kimyasallarına karşı gösterdikleri geçirgenlik performansına göre Type A, Type B veya Type C olarak sınıflandırılır.
| Sınıf | Asgari kimyasal sayısı | Asgari seviye | Laboratuvar geçiş süresi | İşaretleme |
|---|---|---|---|---|
| Type A | En az 6 | Seviye 2 | En az 30 dakika | En az 6 kimyasal harfi |
| Type B | En az 3 | Seviye 2 | En az 30 dakika | En az 3 kimyasal harfi |
| Type C | En az 1 | Seviye 1 | En az 10 dakika | Kimyasal harf dizilimi gösterilmez |
Kullanılan kimyasal Type A eldivenin harf diziliminde bulunmuyorsa, aynı kimyasalı açıkça kapsayan bir Type B eldiven daha doğru seçim olabilir. Eldiven sınıfından önce gerçek kimyasal dayanım bilgisi kontrol edilmelidir.
Type A ve Type B piktogramlarının altında görülen harfler, eldivenin hangi standart test kimyasallarına karşı gerekli geçirgenlik performansını gösterdiğini açıklar. Her harf yalnızca karşısındaki test kimyasalını ve belirtilen konsantrasyonu temsil eder.
| Kod | Standart test kimyasalı | Konsantrasyon | Kimyasal grubu | Detay |
|---|---|---|---|---|
| A | Metanol | %100 | Birincil alkol | Üretici tablosu kontrol edilir. |
| B | Aseton | %100 | Keton | Bütün solventleri temsil etmez. |
| C | Asetonitril | %100 | Nitril bileşiği | Eldiven malzemesiyle karıştırılmamalıdır. |
| D | Diklorometan | %100 | Klorlu hidrokarbon | Metilen klorür olarak da bilinir. |
| E | Karbon disülfür | %100 | Kükürt içeren organik bileşik | Kimyasala özel performans aranır. |
| F | Toluen | %100 | Aromatik hidrokarbon | Tinerin tamamını temsil etmez. |
| G | Dietilamin | %100 | Organik amin | G kodu rehberi |
| H | Tetrahidrofuran | %100 | Heterosiklik eter | Üretici geçirgenlik verisi aranır. |
| I | Etil asetat | %100 | Ester | Bütün ester ve solventleri kapsamaz. |
| J | n-Heptan | %100 | Doymuş hidrokarbon | J kodu rehberi |
| K | Sodyum hidroksit | %40 | İnorganik baz | K kodu rehberi |
| L | Sülfürik asit | %96 | İnorganik mineral asit | L kodu rehberi |
| M | Nitrik asit | %65 | Oksitleyici mineral asit | M kodu rehberi |
| N | Asetik asit | %99 | Organik asit | N kodu rehberi |
| O | Amonyak çözeltisi | %25 | Alkali çözelti | O kodu rehberi |
| P | Hidrojen peroksit | %30 | Oksitleyici kimyasal | P kodu rehberi |
| S | Hidroflorik asit | %40 | İnorganik asit | S kodu rehberi |
| T | Formaldehit | %37 | Aldehit | T kodu rehberi |
Örneğin J harfi bütün hidrokarbonları, K harfi bütün bazları, L harfi bütün asitleri ve T harfi bütün aldehitleri temsil etmez. Kod yalnızca tabloda belirtilen standart test kimyasalını ifade eder.
Geçirgenlik testi, kimyasalın eldiven malzemesinin içerisinden moleküler düzeyde geçmeye başlaması için gereken süreyi ölçer. Sonuçlar Seviye 0 ile Seviye 6 arasında sınıflandırılır.
| Performans seviyesi | Ölçülen geçiş süresi | Açıklama |
|---|---|---|
| Seviye 0 | 10 dakikadan az | Type A, B veya C şartını karşılamaz. |
| Seviye 1 | En az 10 dakika | Type C için gereken asgari seviyedir. |
| Seviye 2 | En az 30 dakika | Type A ve Type B için gereken asgari seviyedir. |
| Seviye 3 | En az 60 dakika | Asgari Type A ve B şartının üzerindedir. |
| Seviye 4 | En az 120 dakika | Kimyasala özel yüksek laboratuvar performansıdır. |
| Seviye 5 | En az 240 dakika | Kimyasala özel yüksek laboratuvar performansıdır. |
| Seviye 6 | En az 480 dakika | Tablodaki en yüksek laboratuvar performans seviyesidir. |
Seviye 2 sonucu, eldivenin gerçek çalışma ortamında kesin olarak 30 dakika kullanılabileceği anlamına gelmez. Sıcaklık, el hareketleri, aşınma, kimyasal karışım ve önceki kullanım gerçek koruma süresini azaltabilir.
| Kavram | Ne anlama gelir? | Örnek |
|---|---|---|
| Penetrasyon | Kimyasalın delik, dikiş veya üretim kusurundan moleküler olmayan şekilde geçmesidir. | Sıvının küçük bir delikten eldiven içerisine sızması |
| Geçirgenlik | Kimyasal moleküllerinin eldiven malzemesinin içerisinden ilerlemesidir. | Eldiven sağlam görünürken kimyasalın iç yüzeye ulaşması |
| Bozulma | Kimyasal temas nedeniyle eldivenin fiziksel özelliklerinin değişmesidir. | Şişme, sertleşme, yumuşama, çatlama veya renk değişimi |
Eldiven dışarıdan delinmemiş ve sağlam görünse bile geçirgenlik başlamış olabilir. Aynı şekilde yüksek geçirgenlik süresi gösteren bir ürün, belirgin bozulma nedeniyle iş için uygun olmayabilir. Bu nedenle bütün test sonuçları birlikte değerlendirilmelidir.
| Adım | Yapılacak kontrol | Neden önemlidir? |
|---|---|---|
| 1 | GBF/SDS üzerinden bütün kimyasalları belirleyin. | Ticari ürün tek bir kimyasal değil, bir karışım olabilir. |
| 2 | Konsantrasyonları ve CAS numaralarını kontrol edin. | Benzer isimli kimyasalların performansı farklı olabilir. |
| 3 | Temas şeklini belirleyin. | Sıçrama, aralıklı temas ve sürekli daldırma aynı risk değildir. |
| 4 | Harf kodlarını ve teknik dayanım tablosunu karşılaştırın. | Type sınıfı tek başına kimyasala uygunluğu kanıtlamaz. |
| 5 | Sıcaklık ve mekanik riskleri değerlendirin. | Sıcaklık, aşınma ve delinme kimyasal bariyeri etkileyebilir. |
| 6 | Eldiven uzunluğunu ve manşet yapısını seçin. | Kimyasal el bileği ve ön kola sıçrayabilir. |
| 7 | Kullanım ve değiştirme süresi belirleyin. | Eldiven görünür hasar oluşmadan geçirgenlik gösterebilir. |
Nitril, PVC, neopren, doğal kauçuk veya butil gibi malzeme isimleri eldiven seçimi için başlangıç bilgisi sağlayabilir. Ancak aynı malzemeden üretilen iki eldiven farklı formülasyon, kalınlık ve üretim yapısı nedeniyle tamamen farklı kimyasal performans gösterebilir.
Ürünün malzeme adından önce EN ISO 374 işaretlemesi, kimyasal harfleri, geçirgenlik seviyeleri, bozulma sonuçları ve üreticinin güncel kimyasal dayanım tablosu kontrol edilmelidir.
Kimyasal eldiven, risk kontrolünün yalnızca bir parçasıdır. Göz-yüz koruması, kimyasal koruyucu kıyafet, uygun havalandırma, solunum koruması, acil duş ve döküntü müdahale planı kullanılan kimyasalın GBF/SDS bilgilerine ve iş yeri risk değerlendirmesine göre belirlenmelidir.
Eldiven seçerken yalnızca Type A, B veya C yazısına değil; kimyasal harf kodlarına, geçirgenlik seviyelerine, bozulma verilerine, eldiven uzunluğuna ve gerçek çalışma şartlarına birlikte bakın.