AX Filtre Nedir? Hangi Düşük Kaynama Noktalı Organik Buharlardan Korur?

AX filtre, çok uçucu belirli organik gaz ve buhar riskleri için geliştirilmiş özel bir solunum filtresi sınıfıdır. Standart A, A1 veya A2 organik buhar filtreleriyle aynı filtre türü değildir.

A ve AX filtrelerin renk kodları kahverengi olabilir. Bu nedenle filtre yalnızca rengine bakılarak seçilmemeli; filtrenin üzerinde yazan AX, A, A1, A2, AXP3 veya başka bir tam ürün kodu mutlaka okunmalıdır.

AX filtre seçiminde “yoğun solvent kokusu var” veya “kimyasal çok uçucu” şeklindeki genel değerlendirmeler yeterli değildir. Kimyasalın fiziksel özellikleri ve filtrenin o kimyasal için üretici tarafından onaylanmış olması gerekir.

AX Filtre Ne Anlama Gelir?

AX işaretlemesi, kaynama noktası 65°C ve altında olan belirli organik bileşiklerin gaz ve buharlarına yönelik özel filtre sınıfını ifade eder.

AX filtreden beklenen korumanın sağlanabilmesi için üç temel şart birlikte karşılanmalıdır:

• Kimyasalın AX filtre grubuna girmesi,
• Filtre üreticisinin ürünü söz konusu kimyasal için açıkça onaylaması,
• Ortam yoğunluğunun, kullanım süresinin ve çalışma koşullarının filtre sınırları içerisinde olması.

Yalnızca kimyasalın kaynama noktasının düşük olması, AX filtrenin otomatik olarak uygun olduğunu göstermez. Bazı düşük kaynama noktalı bileşikler başka filtre sınıflarıyla değerlendirilir; bazıları ise gaz filtreleri tarafından yeterli şekilde tutulamayabilir.

AX Filtre ile A Filtre Arasındaki Fark Nedir?

A filtre hakkında ayrıntılı bilgi için A filtre seçim rehberini inceleyebilirsiniz.

AX1 veya AX2 Filtre Var mı?

A, B, E ve K gaz filtrelerinde görülen 1, 2 ve 3 rakamları filtrenin gaz tutma kapasitesini belirtir.

AX filtreler için aynı biçimde AX1, AX2 veya AX3 kapasite sınıfları kullanılmaz. AX; özel organik buhar filtresi sınıfıdır ve kullanım sınırı üreticinin kimyasal, konsantrasyon ve zamana ilişkin tablosuyla belirlenir.

Bu nedenle:

• AX filtre A1’den daha yüksek bir kapasite sınıfı değildir.
• AX filtre A2’nin geliştirilmiş versiyonu değildir.
• AX kodundaki X harfi sınırsız veya çok geniş kapsam anlamına gelmez.
• AX filtreden beklenen süre kimyasala göre değişir.
• AX filtrenin teknik belgesindeki azami konsantrasyon ve kullanım süresi aşılmamalıdır.

AX Filtre Hangi Gazlardan Korur?

AX filtre yalnızca üreticinin filtre için onayladığı, kaynama noktası 65°C ve altında olan belirli organik bileşiklerin gaz ve buharları için değerlendirilir.

Filtrenin uygunluğu şu bilgiler kullanılarak doğrulanmalıdır:

• Kimyasalın ticari adı değil tam kimyasal adı,
• CAS numarası,
• Saf madde veya karışım olması,
• Kaynama noktası,
• İşyeri ortamındaki konsantrasyon,
• Mesleki maruziyet sınır değeri,
• Ortam sıcaklığı ve nem,
• Filtre üreticisinin kimyasal seçim tablosu,
• Filtrenin azami kullanım süresi.

Bazı üreticilerin AX filtre tablolarında aseton veya metil asetat gibi örnekler bulunabilir. Ancak örnek kimyasallar bütün AX filtre modellerinin aynı maddelerde, aynı konsantrasyonlarda ve aynı sürelerle kullanılabileceği anlamına gelmez.

Her Düşük Kaynama Noktalı Organik Maddede AX Kullanılır mı?

Hayır. Düşük kaynama noktalı organik bileşikler, filtre üreticisinin değerlendirmesine göre farklı gruplara ayrılabilir.

AX Filtre ile AXP3 Arasındaki Fark Nedir?

AX filtre gaz ve buhar filtresidir. AXP3 ise AX gaz filtresine P3 partikül filtresinin eklenmesiyle oluşan kombine filtredir.

Ortamda yalnızca uygun AX sınıfı gaz veya buhar varsa AX filtre yeterli olabilir. Gaz-buhara ek olarak toz, duman, sis veya aerosol varsa AXP3 filtre rehberi incelenmelidir.

AX Filtre ile AXB Filtre Arasındaki Fark

AXB filtre, AX sınıfı düşük kaynama noktalı organik buhar korumasına ek olarak B sınıfı uygun inorganik gaz korumasını da içeren özel kombine filtredir.

• AX: Üreticinin onayladığı düşük kaynama noktalı organik gaz ve buharlar,
• B: Karbon monoksit hariç, filtre üreticisinin kapsamındaki belirli inorganik gaz ve buharlardır.

Ortamda AX ve B sınıfı riskler birlikte bulunmuyorsa AXB filtre gereksiz olabilir. AXB kodunda P bulunmuyorsa filtre partikülden korumaz.

AXB filtre kullanım rehberini inceleyin.

AX Filtre ile ABEK Filtre Aynı mı?

Hayır. ABEK filtre; A, B, E ve K sınıfındaki belirli gaz ve buhar gruplarını kapsayan çoklu gaz filtresidir.

ABEK filtresindeki A bölümü, kaynama noktası 65°C’nin üzerindeki uygun organik gaz ve buharları hedefler. AX sınıfı düşük kaynama noktalı özel organik maddeler ABEK filtrenin A bölümü tarafından otomatik olarak kapsanmaz.

Bu nedenle:

• AX gerektiren kimyasalda yalnızca ABEK yazısına güvenilmemelidir.
• ABEK filtrenin üretici tablosunda AX uygunluğu ayrıca belirtilmelidir.
• AX ve başka gaz grupları birlikteyse uygun özel kombine filtre aranmalıdır.
• ABEK’in daha fazla harf içermesi her kimyasal için doğru filtre olduğu anlamına gelmez.

AX Filtre Nerelerde Kullanılır?

AX filtre, düşük kaynama noktalı organik bileşiklerle çalışılan özel kimyasal proseslerde değerlendirilebilir. Kesin seçim, ürün ve proses bazında yapılmalıdır.

Aseton İçin AX Filtre Kullanılır mı?

Aseton, bazı filtre üreticilerinin AX sınıfı için verdiği örnek kimyasallar arasında yer alabilir. Ancak yalnızca “aseton kullanılıyor” bilgisine göre rastgele AX filtre satın alınmamalıdır.

Aşağıdaki bilgiler doğrulanmalıdır:

• Filtrenin asetona karşı açık teknik onayı,
• Ortamdaki aseton konsantrasyonu,
• İzin verilen azami kullanım süresi,
• Uygulamanın açık veya kapalı sistemde olması,
• Ortam sıcaklığı ve havalandırma,
• Karışım içinde başka solventlerin bulunup bulunmadığı,
• Filtreli maske kullanımının yeterli olup olmadığı.

Asetonun başka solventlerle karışım hâlinde olması, filtre seçimini ve hizmet ömrünü değiştirebilir.

Boya, Tiner ve Vernik İçin AX Filtre Kullanılır mı?

Boya, tiner ve vernik ürünleri tek bir kimyasaldan oluşmaz. Bir ürünün içinde kaynama noktası 65°C’nin altında ve üstünde birden fazla organik bileşik bulunabilir.

Bu nedenle:

• Boyanın ve tinerin Güvenlik Bilgi Formları ayrı ayrı incelenmelidir.
• Karışımdaki bütün önemli solventler belirlenmelidir.
• A, AX veya başka filtre sınıfı gereksinimi her bileşen için kontrol edilmelidir.
• Sprey uygulamada boya sisi için partikül koruması değerlendirilmelidir.
• İzosiyanatlı iki bileşenli ürünlerde hava beslemeli sistem gereksinimi ayrıca değerlendirilmelidir.
• Filtreli maskenin bütün solvent karışımı için uygunluğu üretici tarafından doğrulanmalıdır.

Genel boya ve solvent uygulamaları için boya kokusu için maske rehberini inceleyebilirsiniz.

AX Filtrenin Kullanım Süresi Ne Kadardır?

AX filtre için bütün kimyasallarda geçerli sabit bir saat veya gün sayısı yoktur. AX filtrelerin kullanım süresi A1 veya A2 filtrelerden daha özel ve sınırlı yönetilir.

Azami kullanım süresini etkileyen başlıca faktörler şunlardır:

• Kimyasalın tam türü,
• Ortamdaki konsantrasyon,
• Mesleki maruziyet sınırı,
• Filtrenin ürün modeli ve karbon yapısı,
• Ortam sıcaklığı ve nem,
• Çalışanın solunum hızı ve fiziksel eforu,
• Havalandırmanın etkinliği,
• Kimyasalın tek madde veya karışım olması,
• Üreticinin belirlediği azami kullanım süresi.

Bazı AX filtre modellerinde kimyasal konsantrasyonuna göre kullanım süresi dakika cinsinden sınırlandırılabilir. Bir filtrenin tek vardiyalık ürün olması, bütün vardiya boyunca kesintisiz kullanılabileceği anlamına gelmez.

AX Filtre Ertesi Gün Tekrar Kullanılır mı?

AX filtrenin yeniden kullanımı yalnızca üreticinin teknik talimatına göre değerlendirilmelidir. Çok sayıda AX filtre modeli tek kullanımlık veya en fazla tek çalışma vardiyası için onaylanır.

Tek vardiya için onaylı AX filtre:

• Az süre kullanılmış olsa bile sonraki vardiyaya saklanmamalıdır.
• Başka bir çalışan tarafından kullanılmamalıdır.
• Kimyasal türü değiştirilerek tekrar kullanılmamalıdır.
• A filtresi olarak kullanıldıktan sonra AX kimyasalında kullanılmamalıdır.
• Üreticinin belirlediği azami dakika veya vardiya sınırı aşılmamalıdır.

AX Filtre Değişimi Kokuya Göre Yapılır mı?

Hayır. Kimyasal kokusunun hissedilmesi normal filtre değiştirme yöntemi olarak kullanılmamalıdır.

Bunun nedenleri:

• Bazı kimyasalların yeterli uyarı kokusu bulunmayabilir.
• Koku eşiği güvenli maruziyet seviyesinden yüksek olabilir.
• Kullanıcı zamanla kokuya alışabilir.
• Maske ile yüz arasındaki kaçak filtre doygunluğu sanılabilir.
• AX filtre doygunluğu hızlı ve kimyasala özgü gelişebilir.

Filtre, üreticinin kimyasal ve konsantrasyon için belirlediği sürenin sonunda, koku hissedilmesini beklemeden değiştirilmelidir.

Maske İçinde Koku veya Tahriş Hissedilirse Ne Yapılır?

1. Çalışma derhâl durdurulmalıdır.
2. Çalışan güvenli ve temiz havaya çıkmalıdır.
3. Maske kirlenmiş alanın içinde çıkarılmamalıdır.
4. Filtrenin doğru kimyasal için seçildiği kontrol edilmelidir.
5. Azami kullanım süresinin dolup dolmadığı incelenmelidir.
6. Maske ile yüz arasında kaçak olup olmadığı kontrol edilmelidir.
7. Filtre bağlantıları, valfler ve conta incelenmelidir.
8. Kimyasal yoğunluğunun filtre kullanım sınırını aşmış olabileceği değerlendirilmelidir.
9. Problem belirlenmeden aynı maske ve filtreyle çalışmaya devam edilmemelidir.

AX Filtre Partikülden Korur mu?

Standart AX filtre yalnızca gaz ve buhar filtresidir. Toz, duman, lif, sis, mikroorganizma veya sıvı aerosol için partikül koruması sağlamaz.

Partikül de bulunuyorsa:

• AXP3 gibi kombine filtre,
• Üreticinin onayladığı AX + P3 kombinasyonu,
• Uygun filtre tutucu ve adaptör sistemi,
• Prosesin gerektirdiği başka bir kombine solunum sistemi değerlendirilmelidir.

P3 bölümü partikülü, AX bölümü ise uygun düşük kaynama noktalı organik gaz ve buharı hedefler.

AX Filtre Amonyak, Klor veya Asit Gazından Korur mu?

AX işareti yalnızca belirli düşük kaynama noktalı organik gaz ve buhar grubunu gösterir.

AX Filtre Oksijen Sağlar mı?

Hayır. AX filtre ortam havasını filtreleyerek çalışır ve kullanıcıya oksijen üretmez.

AX filtre aşağıdaki ortamlarda kullanılmamalıdır:

• Oksijen seviyesi yetersiz ortamlar,
• Kimyasal türü bilinmeyen atmosferler,
• Kimyasal konsantrasyonu ölçülmemiş alanlar,
• Ani kaçak ve acil müdahale ortamları,
• Yaşam veya sağlık için derhâl tehlikeli atmosferler,
• Havalandırması yetersiz tank, kuyu, kanal veya silo,
• Filtre kapasitesini aşan yoğun gaz ve buhar ortamları.

Yarım Yüz Maske mi Tam Yüz Maske mi?

Bazı AX ve AXP3 filtreler ağırlıkları, bağlantıları veya kullanım sınırları nedeniyle yalnızca belirli tam yüz maskeleriyle kullanılabilir. Üretici uyumluluk tablosu kontrol edilmeden yarım yüz maske seçilmemelidir.

AX Filtre Her Maskeye Uyar mı?

Hayır. AX filtrelerin bağlantı sistemi, maske gövdesi ve toplam sistem onayı uyumlu olmalıdır.

Seçim sırasında:

• Filtrenin markası ve model kodu,
• Maske gövdesinin marka ve serisi,
• Rd40, bayonet veya özel bağlantı tipi,
• Tek veya çift filtreli yapı,
• Yarım ya da tam yüz maskeyle kullanım onayı,
• Filtrenin ağırlığı ve sistem dengesi,
• Gerekli adaptör veya filtre tutucu,
• Filtrenin son kullanma tarihi,
• Üreticinin onayladığı tam sistem kombinasyonu kontrol edilmelidir.

AX Filtre Nasıl Saklanır?

Kullanılmamış AX filtreler üretici ambalajında, belirtilen sıcaklık ve nem sınırları içerisinde saklanmalıdır.

• Ambalaj kullanımdan hemen önce açılmalıdır.
• Son kullanma tarihi kontrol edilmelidir.
• Filtre doğrudan güneşten korunmalıdır.
• Aşırı sıcak, soğuk ve nemden uzak tutulmalıdır.
• Kimyasal depolarında açıkta bırakılmamalıdır.
• Ambalaj hasar görmüşse filtre kullanılmamalıdır.
• Açılan filtrenin kullanım başlangıcı kaydedilmelidir.
• Tek kullanımlık filtre vardiya veya azami kullanım süresi sonunda atılmalıdır.

AX filtrenin hava geçirmeyen kapta saklanması, üreticinin tek kullanımlık veya tek vardiyalık kullanım sınırını ortadan kaldırmaz.

AX Filtre Yıkanır mı?

Hayır. AX gaz filtreleri yıkanmamalı, suya batırılmamalı, açılmamalı veya basınçlı havayla temizlenmemelidir.

Aşağıdaki işlemler filtreyi kullanılamaz hâle getirebilir:

• Su ve deterjanla yıkamak,
• Dezenfektan püskürtmek,
• Basınçlı hava tutmak,
• Filtreyi sallamak veya vurmak,
• Filtre gövdesini açmak,
• Aktif karbonu veya iç malzemeyi değiştirmek,
• Isıtıcı, fırın veya saç kurutma makinesiyle kurutmak.

Tekrar kullanılabilir maske gövdesi, filtre çıkarıldıktan sonra üreticinin izin verdiği yöntemle temizlenebilir.

Yüz Uyum Testi ve Sakal Neden Önemlidir?

Kimyasal için doğru AX filtre seçilmiş olsa bile maske kullanıcının yüzüne sızdırmaz oturmuyorsa gaz veya buhar maskenin kenarından içeri girebilir.

Bu nedenle:

• Kullanıcıya uygun maske marka, model ve bedeni seçilmelidir.
• Sıkı oturan maskelerde yüz uyum testi yapılmalıdır.
• Her kullanımdan önce sızdırmazlık kontrolü gerçekleştirilmelidir.
• Sakal ve kirli sakal yüz contası altında bulunmamalıdır.
• Saç, gözlük sapı veya tulum kapüşonu contanın altına girmemelidir.
• Baş bantları gevşek, çatlak veya hasarlı olmamalıdır.
• Maske modeli veya bedeni değişirse uyum yeniden değerlendirilmelidir.

AX Filtre Kullanırken Yapılan Hatalar

• Bütün uçucu organik kimyasallar için AX filtre kullanmak,
• Yalnızca düşük kaynama noktasına göre filtre seçmek,
• Kimyasalın üretici filtre tablosunda bulunup bulunmadığını kontrol etmemek,
• AX filtreyi A1 veya A2 kapasite sınıfı gibi değerlendirmek,
• AX1 veya AX2 şeklinde kapasite sınıfı aramak,
• A ve AX filtreleri aynı ürün sanmak,
• Kahverengi renk koduna bakarak filtre seçmek,
• ABEK filtrenin AX sınıfını otomatik olarak kapsadığını düşünmek,
• AX filtrenin partikülden koruduğunu varsaymak,
• Partikül bulunan işte AXP3 ihtiyacını değerlendirmemek,
• Kimyasal karışımında yalnızca tek bileşeni dikkate almak,
• Filtrenin kullanım süresini bütün vardiya olarak kabul etmek,
• Üreticinin dakika cinsinden azami süresini aşmak,
• Tek kullanımlık AX filtreyi ertesi vardiyada kullanmak,
• Filtre değişimini yalnızca kokuya göre yapmak,
• Farklı kimyasallarda aynı filtreyi kullanmak,
• Her AX filtrenin her maskeye uyduğunu düşünmek,
• Filtreyi yıkamak veya basınçlı havayla temizlemek,
• Yüz uyum testi yaptırmamak,
• Sakallı yüzle sıkı oturan maske kullanmak,
• Oksijen yetersiz veya konsantrasyonu bilinmeyen ortamda filtreli maskeye güvenmek.

Sık Sorulan Sorular

AX filtre nedir?

AX filtre, kaynama noktası 65°C ve altında olan ve üreticinin teknik olarak onayladığı belirli organik gaz ve buharlar için kullanılan özel gaz filtresidir.

AX filtre hangi gazlardan korur?

Yalnızca filtrenin üreticisi tarafından onaylanan düşük kaynama noktalı belirli organik gaz ve buharlarda kullanılabilir. Bütün düşük kaynama noktalı kimyasalları kapsamaz.

AX ile A filtre arasındaki fark nedir?

A filtre kaynama noktası 65°C’nin üzerinde olan uygun organik gaz ve buharları; AX filtre ise 65°C ve altındaki uygun özel organik gaz ve buharları hedefler.

AX1 veya AX2 filtre var mı?

AX filtrelerde A, B, E ve K filtrelerindeki gibi 1, 2 veya 3 kapasite sınıfları kullanılmaz. Kimyasal ve konsantrasyona göre özel azami kullanım süreleri bulunur.

Aseton için AX filtre kullanılır mı?

Bazı üreticiler asetonu AX kapsamındaki örnekler arasında gösterebilir. Ancak filtre modeli, aseton konsantrasyonu ve azami kullanım süresi üreticinin tablosundan doğrulanmalıdır.

AX filtre boya ve tiner için kullanılır mı?

Her boya ve tiner için kullanılmaz. Karışımdaki solventlerin kaynama noktaları ve filtrenin her bileşen için uygunluğu kontrol edilmelidir.

AX filtre partikülden korur mu?

Hayır. Standart AX filtre gaz ve buhar filtresidir. Partikül veya aerosol varsa AXP3 gibi P3 korumalı bir kombine filtre gerekir.

AXP3 ne demek?

AXP3, AX sınıfı uygun organik gaz-buhar korumasıyla P3 partikül korumasının aynı filtrede birleşmesidir.

AX ile AXB aynı mı?

Hayır. AX yalnızca uygun AX sınıfı organik buharları; AXB ise buna ek olarak uygun B sınıfı inorganik gazları hedefler.

ABEK filtre AX kimyasallarından korur mu?

Otomatik olarak korumaz. ABEK filtresindeki A bölümü genel olarak kaynama noktası 65°C’nin üzerindeki organik buharlara yöneliktir. AX uygunluğu ayrıca doğrulanmalıdır.

AX filtre amonyaktan korur mu?

AX kodu amonyak korumasını göstermez. Amonyak için K veya uygun kombine filtre değerlendirilmelidir.

AX filtre klordan korur mu?

AX kodu klor gibi inorganik gaz korumasını göstermez. Uygun B veya kombine filtre sınıfı değerlendirilmelidir.

AX filtre karbon monoksitten korur mu?

Hayır. Karbon monoksit için özel CO sistemi veya çalışma koşullarına göre hava sağlayan solunum cihazı gerekir.

AX filtrenin kullanım süresi kaç saattir?

Sabit bir saat yoktur. Bazı AX filtrelerde süre kimyasal ve konsantrasyona göre yalnızca birkaç on dakika olabilir. Üreticinin azami kullanım süresi uygulanmalıdır.

AX filtre ertesi gün kullanılabilir mi?

Birçok AX filtre yalnızca tek kullanım veya tek vardiya için onaylanır. Üretici açıkça izin vermiyorsa sonraki vardiyada kullanılmamalıdır.

AX filtre yıkanır mı?

Hayır. AX filtre yıkanmamalı, açılmamalı, basınçlı havayla temizlenmemeli veya iç malzemesi değiştirilmemelidir.

AX filtre her maskeye uyar mı?

Hayır. Filtrenin marka, bağlantı sistemi, maske serisi ve yarım veya tam yüz kullanımı teknik olarak uyumlu olmalıdır.

AX filtre sakalla kullanılır mı?

Sakal ve kirli sakal sıkı oturan maskenin yüz çevresindeki sızdırmazlığını bozabilir. Doğru AX filtre kullanılması bu kaçağı telafi etmez.

AX filtre kapalı alanda kullanılır mı?

Kimyasal yoğunluğu ve oksijen seviyesi ölçülmeden kullanılmamalıdır. Oksijen yetersiz veya atmosferi bilinmeyen alanlarda hava sağlayan solunum sistemi gerekir.

Sonuç: AX Filtre Özel Kimyasal ve Özel Süre İçin Seçilir

AX filtre, kaynama noktası 65°C ve altında olan belirli organik bileşiklerin gaz ve buharları için kullanılan özel filtredir.

AX filtresi bütün düşük kaynama noktalı kimyasallara uygun değildir ve A1–A2 gibi genel kapasite sınıflarıyla değerlendirilmez. Kimyasal, konsantrasyon ve ürün modeline göre özel azami kullanım süresi uygulanır.

Partikül veya aerosol de bulunuyorsa AXP3; inorganik gaz da bulunuyorsa uygun AXB veya başka özel kombine filtre değerlendirilmelidir. Oksijen yetersiz, bilinmeyen veya yüksek konsantrasyonlu ortamlarda filtreli maske kullanılmamalıdır.

Bu içerik genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır. Filtre seçimi; kimyasalın tam adı ve CAS numarası, Güvenlik Bilgi Formu, kaynama noktası, ortam ve kişisel maruziyet ölçümleri, oksijen seviyesi, filtre üreticisinin kimyasal tablosu, azami kullanım süresi ve yetkili iş güvenliği uzmanının değerlendirmesine göre yapılmalıdır.