İzole halı ve yalıtkan paspas seçiminde en kritik konu, kullanılacak ürünün çalışma alanındaki gerilim seviyesine uygun sınıfta olmasıdır. IEC 61111 / TS EN 61111 standardı kapsamında elektriksel yalıtım paspasları Class 0, Class 1, Class 2, Class 3 ve Class 4 olarak değerlendirilir.
Yanlış sınıf seçimi, elektrik pano önü ve trafo odası gibi alanlarda güvenlik riskini artırabilir. Bu nedenle ürün seçimi mutlaka çalışma gerilimi, kullanım alanı ve risk değerlendirmesiyle birlikte yapılmalıdır.
Kısa cevap: Class 0 düşük gerilim alanlarında, Class 1-2 daha yüksek gerilimli pano ve trafo çevresinde, Class 3-4 ise yüksek gerilim riskinin bulunduğu özel alanlarda değerlendirilir. Ancak kesin seçim, ürün etiketi, üretici beyanı, saha gerilimi ve iş güvenliği uzmanı değerlendirmesiyle yapılmalıdır.
IEC 61111, gerilim altında çalışma alanlarında kullanılan elektriksel yalıtım paspasları için hazırlanmış uluslararası standarttır. Bu standart, elastomer esaslı yalıtkan paspasların elektrik tesislerinde çalışanların korunmasına yardımcı olacak şekilde zemin kaplaması olarak kullanılmasını kapsar.
TS EN 61111 ise bu standardın Türkiye’de kullanılan karşılığı olarak düşünülebilir. Ürün seçiminde yalnızca “kauçuk paspas” ifadesine bakmak yeterli değildir; sınıf bilgisi, standart bilgisi, üretici işareti, üretim tarihi, kullanım talimatı ve ürünün fiziksel durumu birlikte kontrol edilmelidir.
İzole halıların temel kullanım mantığını daha genel seviyede okumak isterseniz izole halı ve yalıtkan paspas nedir rehberini inceleyebilirsiniz.
Aşağıdaki tablo, izole halı ve yalıtkan paspas seçiminde yaygın kullanılan Class 0-4 sınıflarını özetler. Değerler genel seçim rehberi niteliğindedir; sahada kullanılacak ürün için üretici etiketi ve sertifika bilgisi ayrıca kontrol edilmelidir.
| Sınıf | Maksimum Çalışma Gerilimi AC | Maksimum Çalışma Gerilimi DC | Genel Kullanım Alanı |
|---|---|---|---|
| Class 0 | 1.000 V AC seviyesine kadar | 1.500 V DC seviyesine kadar | Alçak gerilim pano önü, bakım ve kontrol alanları |
| Class 1 | 7.500 V AC seviyesine kadar | 11.250 V DC seviyesine kadar | Daha yüksek gerilimli pano ve enerji dağıtım alanları |
| Class 2 | 17.000 V AC seviyesine kadar | 25.500 V DC seviyesine kadar | Trafo odası, orta gerilim çevresi ve riskli elektrik alanları |
| Class 3 | 26.500 V AC seviyesine kadar | 39.750 V DC seviyesine kadar | Yüksek gerilim riski bulunan özel çalışma noktaları |
| Class 4 | 36.000 V AC seviyesine kadar | 54.000 V DC seviyesine kadar | Yüksek gerilim uygulamalarında özel değerlendirme gerektiren alanlar |
Not: Bu tablo ürün seçimini kolaylaştırmak için hazırlanmıştır. Nihai seçim yapılırken ürünün kendi etiketi, test/sertifika bilgisi, kullanım talimatı ve işletme risk değerlendirmesi esas alınmalıdır.
Class 0 izole halı, genel olarak 1.000 V AC seviyesine kadar olan alçak gerilim uygulamalarında değerlendirilir. Elektrik pano önü, bakım noktaları, kontrol panoları ve düşük gerilimli enerji alanlarında tercih edilebilir.
Ancak “alçak gerilim” ifadesi ürün seçimini tek başına belirlemez. Pano yapısı, ortam şartları, nem riski, personelin çalışma pozisyonu ve işletmenin güvenlik prosedürleri ayrıca değerlendirilmelidir.
Class 1 ve Class 2 yalıtkan paspaslar, Class 0’a göre daha yüksek gerilim sınıfında değerlendirilen ürünlerdir. Özellikle enerji dağıtım alanları, trafo odaları, MCC odaları, şalt bölümleri ve risk seviyesi daha yüksek pano önü uygulamalarında gündeme gelir.
Class 2 izole halı, yaygın olarak 17.000 V AC seviyesine kadar olan uygulamalarda anılır. Bu tip ürünlerde standart bilgisi, ürün etiketi, yüzey bütünlüğü ve kullanım talimatı mutlaka kontrol edilmelidir.
Class 3 ve Class 4 izole halılar, yüksek gerilim riski bulunan alanlarda değerlendirilir. Bu ürünler genellikle standart pano önü kullanımından daha özel saha şartlarında, daha yüksek gerilim seviyelerine göre seçilir.
Bu seviyedeki ürünlerde seçim kesinlikle yalnızca fiyat veya kalınlık üzerinden yapılmamalıdır. Çalışma gerilimi, tesis prosedürü, yetkili personel değerlendirmesi, ürün sertifikası ve iş güvenliği uzmanı görüşü birlikte ele alınmalıdır.
Hayır. İzole halı seçiminde kalınlık önemli bir fiziksel kriter olabilir; fakat tek başına yeterli değildir. Aynı kalınlıkta görünen iki paspasın elektriksel sınıfı, test bilgisi, malzeme kalitesi ve standart uygunluğu farklı olabilir.
Class 0, 1, 2, 3 veya 4 bilgisi ürün seçiminin temelidir.
IEC 61111 / TS EN 61111 bilgisi ve üretici beyanı kontrol edilmelidir.
Üretici, sınıf, standart ve üretim bilgileri okunabilir olmalıdır.
Nem, yağ, kimyasal, keskin zemin ve mekanik yıpranma riski değerlendirilmelidir.
Standartlı bir yalıtkan paspas seçerken ürün üzerinde yer alan işaretleme bilgileri kritik öneme sahiptir. Etiket veya baskı bilgisi silinmiş, okunmayan veya sınıfı belli olmayan ürünler güvenli seçim açısından risk oluşturabilir.
Pano, trafo veya ekipmanın nominal gerilim seviyesi netleştirilmelidir.
Pano önü, trafo odası, jeneratör odası veya bakım alanı gibi uygulama alanı belirlenmelidir.
Nem, dar alan, metal zemin, kimyasal temas, kayma ve mekanik hasar riski kontrol edilmelidir.
Class bilgisi, standart, üretici ve kullanım bilgileri okunabilir olmalıdır.
İzole eldiven, yüz siperi, ark korumalı kıyafet ve dielektrik ayakkabı gibi ekipmanlar iş türüne göre düşünülmelidir.
Çalışma gerilimine uygun olmayan izole halı kullanmak, güvenlik açısından ciddi risk oluşturabilir. Daha düşük sınıfta bir ürünün yüksek gerilimli alanda kullanılması, beklenen yalıtım desteğini sağlamayabilir.
Gerilim seviyesine uygun olmayan ürün, güvenli çalışma beklentisini karşılamayabilir.
Sınıfı ve standardı belli olmayan paspaslar elektriksel yalıtım ürünü gibi değerlendirilmemelidir.
Delik, çatlak, yırtık veya kimyasal deformasyon ürün performansını olumsuz etkileyebilir.
Yalıtkan paspas, diğer KKD ve güvenli çalışma prosedürleriyle birlikte kullanılmalıdır.
| Alçak gerilim pano önü | Class 0 çoğu uygulamada ilk değerlendirilen sınıftır. |
| Trafo ve enerji dağıtım alanı | Class 1 veya Class 2 gibi daha yüksek sınıflar gerekebilir. |
| Yüksek gerilim riski | Class 3 veya Class 4 özel değerlendirme ile seçilmelidir. |
| Nemli veya kirli ortam | Paspas yüzeyi, zemin ve ortam koşulları mutlaka kontrol edilmelidir. |
| Hasarlı ürün | Delik, yırtık, çatlak veya yanık varsa ürün kullanılmamalıdır. |
Pano önü uygulamalarında en sık yapılan hata, yalnızca ürün ölçüsüne veya kalınlığına bakarak seçim yapmaktır. Oysa doğru yaklaşım, önce çalışma gerilimini ve saha riskini belirlemek, sonra bu değerlere uygun Class ürün seçmektir.
Elektrik pano önü kullanım, temizlik, kontrol ve depolama adımlarını görmek için elektrik pano önü izole halı kullanım rehberini inceleyebilirsiniz.
IEC 61111, elektriksel yalıtım paspasları için kullanılan standarttır. Elastomer esaslı yalıtkan paspasların elektrik tesislerinde zemin kaplaması olarak kullanılmasını ve belirli sınıflara göre değerlendirilmesini kapsar.
Class 0 izole halı genel olarak 1.000 V AC ve 1.500 V DC seviyesine kadar olan uygulamalarda anılır. Kullanım öncesi ürün etiketi ve üretici beyanı kontrol edilmelidir.
Class 2 yalıtkan paspas, daha yüksek gerilimli pano, trafo çevresi ve orta gerilim riski bulunan alanlarda değerlendirilir. Seçim saha gerilimi ve risk analizine göre yapılmalıdır.
TS EN 61111, IEC 61111 standardının Türkiye’de kullanılan karşılığı olarak değerlendirilir. Ürün seçiminde standart ifadesi, sınıf bilgisi ve üretici beyanı birlikte kontrol edilmelidir.
En önemli kriter, ürünün çalışma gerilimine uygun sınıfta olmasıdır. Bunun yanında etiket, standart, ürün durumu, ölçü, zemin şartları ve kullanım talimatı da kontrol edilmelidir.
Elektrik pano önü, trafo odası, jeneratör odası ve şalt alanları için yalıtkan paspas seçerken Class 0-4 sınıf bilgisi, çalışma gerilimi ve ürün ölçüsü birlikte değerlendirilmelidir.
İhtiyacınıza uygun ürünleri görmek için izole halı ve yalıtkan paspas modelleri kategorimizi inceleyebilirsiniz.
İzole halı seçiminde Class 0, Class 1, Class 2, Class 3 ve Class 4 ayrımı yalnızca teknik bir detay değildir; çalışan güvenliği açısından temel seçim kriteridir. Doğru sınıf, doğru kullanım, düzenli kontrol ve uygun KKD ile birlikte değerlendirildiğinde elektrik çalışma alanlarında risklerin azaltılmasına yardımcı olur.