İş güvenliği gözlüğü standartları, koruyucu gözlüklerin hangi risklere karşı kullanılabileceğini, hangi lens özelliklerine sahip olduğunu ve hangi çalışma alanları için uygun olduğunu anlamak için kullanılır. Üretim, taşlama, kaynak, laboratuvar, kimyasal çalışma, bakım, montaj ve saha işlerinde doğru gözlüğü seçmek yalnızca ürün modeline değil; ürün üzerindeki standart, işaretleme, lens rengi, darbe dayanımı ve kaplama bilgisine de bağlıdır.
Bu rehberde EN 166, EN 169, EN 170, EN 172 ve yeni EN ISO 16321 göz koruma standardını sade şekilde açıklıyoruz. Gözlük seçimi yaparken ürünleri doğrudan incelemek isterseniz iş güvenliği koruyucu gözlükler kategorisini; göz duşu, solüsyon ve acil müdahale ürünleri için koruyucu gözlük ve göz koruma ürünleri ana kategorisini inceleyebilirsiniz.
İş güvenliği gözlüğü seçerken yalnızca “şeffaf gözlük” veya “kaynak gözlüğü” gibi ürün adlarına bakmak yeterli değildir. Çünkü her gözlük aynı riske karşı tasarlanmaz. Bir gözlük çapak ve talaş sıçramasına karşı uygun olabilirken, kimyasal sıçrama, kaynak ışığı, UV ışını veya güneş parlaması için yeterli olmayabilir. Bu nedenle ürünün hangi standarda göre üretildiği ve hangi işaretlemeleri taşıdığı kontrol edilmelidir.
Standart bilgileri; ürünün optik kalitesini, mekanik dayanımını, lens filtresini, UV korumasını, buğulanma veya çizilme direncini ve kullanım alanını anlamaya yardımcı olur. Özellikle endüstriyel işletmelerde, fabrika sahalarında ve kimyasal risk bulunan çalışma alanlarında gözlük standardı satın alma kararında kritik bir kriterdir.
EN 166, iş güvenliği gözlükleri ve yüz koruyucular için uzun yıllardır kullanılan temel Avrupa standardıdır. Bu standart; koruyucu gözlüğün optik özelliklerini, mekanik dayanımını, kullanım alanını, işaretleme kurallarını ve temel performans gerekliliklerini tanımlar. Şeffaf iş gözlükleri, goggle gözlükler, gözlük üstü ziyaretçi gözlükleri ve bazı yüz koruma ürünleri EN 166 kapsamında değerlendirilebilir.
EN 166 işaretlemesi bulunan bir iş gözlüğünde genellikle üretici işareti, optik sınıf, mekanik dayanım ve bazı ek özellikler yer alır. Örneğin çizilmeye karşı direnç, buğulanmaya karşı direnç veya sıvı sıçramasına karşı kullanım gibi bilgiler ürün işaretlerinde görülebilir.
| 1 | Optik sınıf. Uzun süreli kullanıma uygun yüksek optik kaliteyi ifade eder. |
| F | Düşük enerjili darbelere karşı mekanik dayanımı ifade eder. |
| B | Orta enerjili darbelere karşı dayanımı ifade eder. Daha çok kapalı tip gözlüklerde ve yüz koruyucularda görülür. |
| K | İnce partiküllerden kaynaklanan yüzey hasarına, yani çizilmeye karşı direnç özelliğidir. |
| N | Buğulanmaya karşı direnç özelliğidir. Maske ile birlikte kullanımda ve sıcaklık farklarında önemlidir. |
EN ISO 16321, kişisel göz ve yüz koruma ürünleri için yeni uluslararası standart ailesidir. EN 166 uzun yıllardır Avrupa’da temel göz koruma standardı olarak kullanılırken, yeni dönemde EN ISO 16321 sistemi daha modern testler, yeni işaretleme yapısı ve daha güncel performans gereklilikleriyle öne çıkmaktadır.
Bu geçiş, sahadaki mevcut EN 166 ürünlerinin bir anda kullanılamaz olduğu anlamına gelmez. Mevcut sertifikalı ürünler, sertifika ve mevzuat geçerlilik süreçlerine göre piyasada bulunmaya devam edebilir. Ancak yeni ürün belgelendirmelerinde EN ISO 16321 standardı giderek daha önemli hale gelmektedir. Bu nedenle 2026 ve sonrası gözlük seçimlerinde EN 166 bilgisinin yanında EN ISO 16321 işaretlemelerine de dikkat etmek gerekir.
EN 169, kaynak işlemlerinde kullanılan filtreler ve kaynak gözlüğü camlarıyla ilgili standarttır. Kaynak sırasında ortaya çıkan yoğun ışık, kızılötesi ışınım, ultraviyole ışınlar ve parlama göz sağlığı açısından ciddi risk oluşturabilir. Bu nedenle kaynak gözlüğü seçerken yalnızca lens renginin yeşil olmasına değil, uygun filtre derecesine ve ürün standardına bakılmalıdır.
IR5, kaynakçı gözlüğü, yeşil lensli kaynak gözlüğü ve füme-kaynak lensli modeller bu başlık altında değerlendirilir. Kaynak gözlükleri için daha detaylı bilgi almak isterseniz EN 169 kaynak gözlüğü filtre standardı yazısını ve kaynakçı gözlükleri rehberini inceleyebilirsiniz.
EN 170, ultraviyole filtreleriyle ilgili göz koruma standardıdır. UV ışınlarına maruz kalınan alanlarda, açık saha çalışmalarında, bazı laboratuvar uygulamalarında ve özel üretim süreçlerinde UV korumalı iş gözlükleri tercih edilebilir. UV koruması bulunan gözlükler, lens işaretlemelerinde filtre kodlarıyla belirtilebilir.
Şeffaf lensli birçok profesyonel iş gözlüğü UV koruma özelliğiyle gelir. Uvex, 3M, Delta Plus, Starline, Dräger ve Univet gibi markalarda farklı UV koruma, anti-fog ve çizilmez kaplama seçenekleri bulunabilir. UV korumalı gözlük standardı hakkında detaylı bilgi için EN 170 gözlük standardı yazısına bakabilirsiniz.
EN 172, endüstriyel kullanım için güneş parlaması filtreleriyle ilgilidir. Dış ortamda çalışan ekiplerde, açık saha uygulamalarında, parlak ışığa maruz kalınan üretim alanlarında ve güneş etkisinin yoğun olduğu çalışmalarda füme lensli iş gözlükleri tercih edilebilir. Ancak güneş gözlüğü ile iş güvenliği gözlüğü aynı ürün değildir. İş güvenliği gözlüğü, uygun lens filtresine ek olarak mekanik dayanım ve standart bilgisi de taşımalıdır.
Füme, siyah veya güneş parlamasına karşı kullanılan koruyucu gözlükleri incelemek için siyah, füme ve yeşil iş gözlükleri kategorisini; standardın detayları için EN 172 güneş parlaması filtreleri standardı yazısını ziyaret edebilirsiniz.
İş güvenliği gözlüklerinde K ve N işaretleri kullanıcılar tarafından sıkça araştırılır. K işareti çizilmeye karşı direnç özelliğini, N işareti ise buğulanmaya karşı direnç özelliğini ifade eder. Özellikle maske ile birlikte gözlük kullanılan işlerde, sıcaklık farkı olan sahalarda, kapalı alanlarda ve uzun vardiyalarda N işaretli veya anti-fog kaplamalı iş gözlükleri daha konforlu kullanım sağlar.
Bu konu hakkında daha detaylı bilgi almak için koruyucu iş güvenliği gözlüğü K ve N nedir yazısını; ürünleri incelemek için buğulanmaz iş gözlükleri kategorisini kullanabilirsiniz.
| Risk | Önerilen Ürün Tipi | İlgili Sayfa |
|---|---|---|
| Çapak, talaş, küçük partikül | Şeffaf iş güvenliği gözlüğü | Şeffaf çapak gözlüğü |
| Buğulanma, maske ile kullanım | Anti-fog iş gözlüğü | Buğulanmaz gözlükler |
| Kimyasal sıçrama, yoğun toz | Goggle tam koruyucu gözlük | Goggle gözlükler |
| Kaynak ışığı ve parlama | Kaynak gözlüğü veya uygun filtreli lens | Kaynak gözlükleri |
| Numaralı gözlük kullanan ziyaretçi | Gözlük üstü koruyucu gözlük | Gözlük üstü gözlükler |
İş güvenliği gözlüğü alırken marka seçimi de önemlidir. Farklı markalar lens kaplaması, ergonomi, buğulanmazlık, çizilme direnci, UV koruması, goggle yapı, gözlük üstü kullanım ve kaynak lensi gibi alanlarda farklı çözümler sunar. Propazar’da Uvex, Starline, 3M, Delta Plus, Dräger, Univet, Viola Valente, Sembol, Baymax ve Ar-An gibi markaların göz koruma ürünlerini karşılaştırabilirsiniz.
Koruyucu gözlükler, riskin göze ulaşmasını önlemeye yardımcı olur; ancak kimyasal sıçrama, toz, kir veya yabancı madde teması gibi acil durumlarda ilk müdahale ürünleri de önemlidir. Laboratuvar, kimyasal depolama, temizlik kimyasalları, boya, solvent, asit-baz ve üretim alanlarında göz duşu solüsyonu ve vücut ve göz duşu sistemleri de göz güvenliği planına dahil edilmelidir.